ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဘာစမာတီ ဆန်နှင့် ဂျပွန်နီကာ ဆန်အမျိုးအစားများအပေါ် ဝယ်လိုအား ဆက်လက် မြင့်မားနေခြင်းကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း နိုင်ငံတကာဆန်ဈေးနှုန်းအညွှန်းကိန်းမှာ အနည်းငယ် မြင့်တက် ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ FAO ၏ ဆန်ဈေးနှုန်း အညွှန်းကိန်းမှာ ဇန်နဝါရီလက ၁၀၂.၈ မှတ် ရှိခဲ့ရာမှ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၀.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာပြီး ၁၀၃.၂ မှတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဆန် ဈေးနှုန်းအညွှန်းကိန်းသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်၍ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လျက်ရှိ သည်။ လစဉ်ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည့် FAO ၏ ဆန်ဈေးနှုန်းအညွှန်းကိန်းကို အင်ဒီကာဆန်၊ ရနံ့ မွှေးဆန်၊ ဂျပွန်နီကာဆန်နှင့် ကောက်ညှင်းဆန်ဟူသည့် ဆန်အမျိုးအစား ၄ မျိုး၏ နိုင်ငံတကာ ပို့ကုန်နှုန်းထား ၂၁ ခုအပေါ် အခြေခံ၍ တွက်ချက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

     ပြီးခဲ့သည့်လအတွင်း နိုင်ငံတကာ ဆန်ဈေးနှုန်းများသည် အမျိုးအစားအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိခဲ့ သည်။ အနံ့မွှေးဆန်နှင့်ဂျပိုးနီကာဆန် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခဲ့သော်လည်း အင်ဒီကာနှင့် ကောက် ညှင်းဆန် ဈေးနှုန်းများမှာမူ ပြန်လည်ကျဆင်းခဲ့သည်။ အရှေ့ဖျားဒေသ ဝယ်လက်များ၏ Calrose ဆန်အပေါ် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ရာသီအလိုက် ဆန်လက်ကျန် နည်းပါးနေခြင်းတို့ကြောင့် ဂျပွန်နီကာ ဈေးနှုန်း ၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ၁၀၀.၃ မှတ် ဖြစ်လာသည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံမှ ဘာစမာတီဆန်များအပေါ် အရှေ့ပိုင်းဒေသအနီးနှင့် ပြည်တွင်း ဝယ်လိုအား မြင့်တက်ခြင်းကြောင့် အနံ့မွှေးဆန် ဆန်ဈေးနှုန်း ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်း တက်လာပြီး ၁၀၃.၁ မှတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

     အင်ဒီကာဆန် ဈေးနှုန်းအနည်းငယ်သာ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၀၃.၃ မှတ် ဝန်းကျင်တွင် ရှိနေ ချိန်၌ ကောက်ညှင်းဆန်ဈေးနှုန်း ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပြီး ၁၀၅.၉ မှတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။ တရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကာလအတွင်း အရောင်းအဝယ်အေးခဲ့ခြင်း အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့တွင် ဆန်သစ်များ ဈေးကွက်ဝင်တော့မည့်အခြေအနေကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ချက်အရ အင်ဒီကာဆန်ဈေးမှာ တည်ငြိမ်နေခြင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် လျော့ကျနေ ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း FAO က ဆိုသည်။

   အမေရိကတိုက်ရှိ တောင်အမေရိကနိုင်ငံများအကြား ကုန်သွယ်ရေးနှင့်စီးပွားရေး ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့အစည်း၏ မူလအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ၂၀၂၆/၂၀၂၇စိုက်ပျိုးရာသီ အတွက် ရိတ်သိမ်းမှုများ စတင်နေပြီဖြစ်သည်။ အာဂျင်တီးနားနှင့် ဥရုဂွေးတို့တွင် ဈေးနှုန်း တည်ငြိမ်နေ သော်လည်း ဘရာဇီးနှင့် အမေရိကန်တို့တွင် ဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်ကျဆင်းနေကြောင်း သိရ သည်။ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံအနေဖြင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမှ ဆန်ကို အဓိက တင်သွင်းနေရပြီး ထိုင်း၊ မြန်မာ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့မှလည်း တင်သွင်း လျက်ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်သည်ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ အဓိကဆန်တင်ပို့နေသည့် နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် အဓိကစားသောက်ကုန်ဖြစ်သည့် အဆိုပါဆန်အား  ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် အီတလီ နိုင်ငံများမှလည်း ရရှိနေသည်။

     ဖိလစ်ပိုင် အပင်စိုက်ပျိုးရေးဌာန (BPI) ၏ အချက်အလက်များအရ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက် အထိ ဖိလစ်ပိုင်သည် ဆန်တန်ချိန် ၇၀၇,၇၁၁.၄၆ မက်ထရစ်တန် တင်သွင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၎င်း ပမာဏအနက် ဗီယက်နမ်မှ ၈၇.၉၆ ရာခိုင်နှုန်း (တန်ချိန် ၆၂၂,၄၈၂.၈၅)၊ ထိုင်းမှ ၆.၁၇ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် မြန်မာမှ ၅.၀၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ပါဝင်သည်။

Source: INQUIRER.NET, 8 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပဲမျိုးစုံနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများအသင်း (IPGA) ၏ အပတ်စဉ်တနင်္လာနေ့ ထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာအရ ကုလားပဲမှာ မကြာခင်ကာလအတွင်း ဈေးနှုန်းကျဆင်းနိုင်ပြီး မတ်ပဲနှင့် ပဲစင်းငုံဈေးနှုန်းများမှာမူ ပုံမှန်အတိုင်း အတက်အကျနည်းပါးစွာ ကာလအပိုင်းအခြား တစ်ခုအတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ ကုလားပဲမှာ ဈေးကွက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မှုများပြားလာခြင်း၊ ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုများပြားခြင်းနှင့် ဝယ်လို အား‌ လျော့နည်းလာခြင်းတို့ကြောင့်  ဈေးနှုန်းကျဆင်းနေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

       Rang Panchmi ပွဲတော်အပြီး အထူးသဖြင့် မတ်လလယ်မှ ဧပြီလအထိ အထွက်နှုန်း အများဆုံး ဖြစ်သည့် မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်၊ ဂူဂျာရတ်၊ ဥတ္တရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် Rajasthan ပြည်နယ်များမှ ကုလားပဲအထွက်နှုန်း မြင့်တက်လာရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကုလားပဲခွဲခြမ်းနှင့် ကုလားပဲမှုန့်ဝယ်လိုအား လျော့နည်းပြီး ကြိတ်ခွဲသည့် စက်ရုံများအနေဖြင့် လတ်တလော လိုအပ် ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူနေကြသောကြောင့် စျေးနှုန်းအထောက်အပံ့ကို ကန့်သတ်လျက်ရှိသည် ဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ ပြည်ပမှ တင်သွင်းလာသော ကုလားပဲနှင့် စားတော်ပဲဝါများ အလွယ်တကူရရှိနေခြင်းနှင့် ပုံမှန်တင်သွင်းနေမှုများသည် ရောင်းလိုအားကို မြင့်တက်စေပြီး  ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကို ကျဆင်းစေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      စျေးကွက်ပေါက်ဈေးမှာ အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး(MSP)အောက် လျော့နည်းနေသောကြောင့် တောင်သူအများစုအနေဖြင့် ပြင်ပစျေးကွက်သို့ ရောင်းချမည့်အစား အစိုးရအေဂျင်စီများထံ ရောင်းချနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ အထွက်နှုန်းအများဆုံးကာလအတွင်း အစိုးရ၏ ဝယ်ယူ ခြင်းသည် စျေးနှုန်းအထောက်အပံ့အတွက် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်လိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စျေးနိမ့် ချိန်အတွင်း သိုလှောင်သူများနှင့် စက်ရုံများ၏ ဝယ်ယူမှုသည်လည်း စျေးကွက်ကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။

     ကုလားပဲအသစ်များ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှုများပြားခြင်းနှင့် ဝယ်လိုအားလျော့နည်းလာ ခြင်းတို့ကြောင့် စနေနေ့ကုန်ဆုံးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း ကုလားပဲဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ စျေးကွက်အတွင်း ကုန်စည်ဒိုင်စျေးနှုန်းများသည် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး ဖြစ်သည့် ၁ ကွမ်တယ် (၁၀၀ ကီလိုဂရမ်) လျှင် ၅,၈၇၅ ရူပီးအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ Holi ပွဲတော် အားလပ်ရက်များအတွင်း စျေးကွက်ကုန်စည်ဒိုင်များ ပိတ်ထားခဲ့ရသောကြောင့် အရောင်းအဝယ် နည်းပါးခဲ့ပါသည်။ ကုန်သည်များနှင့် ကြိတ်ခွဲသူများသည် ပဲမျိုးစုံကို ဂရုပြုဝယ်ယူ ခဲ့ကြပြီး အများစုမှာ လတ်တလော လိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     အနောက်အာရှပဋိပက္ခကြောင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံစရိတ် မြင့်တက် လာခြင်းသည် အိန္ဒိယစျေးကွက်ကို သက်ရောက်နိုင်ဖွယ်မရှိဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ လက် ရှိ ပြည်တွင်းဆိပ်ကမ်းများ၌ ကုလားပဲအမြောက်အမြား သိုလှောင်ထားရှိပြီး ယင်းက ရောင်းလို အား လုံလောက်မှုရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      ဈေးကွက်ဦးတည်ချက် အတိအကျကို ရှာဖွေနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် ပဲစင်းငုံဈေးနှုန်းများမှာ တစ်ကွမ်တယ်လျှင် ရူပီး ၁၀၀ မှ ၂၀၀ အတွင်း ဈေးနှုန်းအတက်အကျရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထား ကြောင်း၊ မကြာသေးမီ သီတင်းပတ်များအတွင်း ပဲအမြောက်အမြား သိုလှောင်ရုံများအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း သိုလှောင်ခဲ့ရသောကြောင့် စျေးကွက်မရေရာမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ အသင်းက ဆိုသည်။

      သီးနှံထွက်ရှိသည့်ဒေသများတွင် ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး ပဲစင်းငုံ ဝယ်လိုအား လျော့နည်းခြင်းကြောင့် ကြိတ်ခွဲသူများအနေဖြင့်လည်း လျော့နည်းဝယ်ယူလာကြ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကြိတ်ခွဲသူများအနေဖြင့် မြန်မာပဲစင်းငုံနှင့် ဆူဒန်ပဲစင်းငုံတို့အစား စျေး သက်သာသော ဒေသထွက်ပဲစင်းငုံအသစ်နှင့် အာဖရိကပဲစင်းငုံများကို ကြိတ်ခွဲရန် ပိုမိုနှစ်သက် ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။ လက်တလောအတွင်း ရောင်းလိုအား လုံလောက်မှုရှိခြင်းနှင့် အတူ အစားထိုးပဲမျိုးစုံ အလွယ်တကူရရှိနိုင်ခြင်းသည် ဈေးကွက်ကို သက်ရောက်မှုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     နောက်ပိုင်းတွင် စျေးနှုန်းများ ထပ်မံကျဆင်းပါက တောင်သူများအနေဖြင့် သိုလှောင်ထား နိုင်သောကြောင့် ပဲစင်းငုံဝင်ရောက်မှု နှေးကွေးသွားနိုင်ကြောင်း၊ ကြိတ်ခွဲသည့်စက်ရုံများအနေဖြင့် သိုလှောင်ထားရှိမှုကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် လိုအပ်နိုင်သောကြောင့် ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် ၁၀ ရက်မှ ၁၅ ရက်ကြာ ဝယ်လိုအား အနည်းငယ်ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ လတ် တလောကာလအတွင်း ပဲစင်းငုံစျေးနှုန်းသည် ဝယ်လိုအား တိုးတက်မှု၊ သိုလှောင်သူများ၏ ဝယ် ယူစုဆောင်းမှုနှင့် အစိုးရ၏ ဝယ်ယူပံ့ပိုးမှုတို့အပေါ်တွင် မူတည်နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

      မတ်ပဲစျေးနှုန်းများသည် လတ်တလောကာလအတွင်း အတက်အကျ အကန့်အသတ် အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိပြီး ဝယ်လိုအားသည် လိုအပ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ဆက် လက်ရှိနေမည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ စျေးနှုန်းအပြောင်းအလဲသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပပို့ကုန်စျေးနှုန်းများ၊ သွင်းကုန်ပစ္စည်းအသစ်များ ရောက်ရှိခြင်း၊ ရူပီးငွေလဲနှုန်း အတက်အကျနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းရှိဒေသတွင်း ဝင်ရောက်မှုစသည့်အချက်များပေါ်တွင် မူတည် နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အနောက်အာရှပဋိပက္ခများအကြား ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ သင်္ဘောဖြင့်တင်ပို့မှုများ နှေးကွေးသွား နိုင်ကြောင်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်တွင် ပုံမှန်ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှု ရှိနေ ခြင်းနှင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်တွင် ပဲအသစ်များ အဝင်များလာခြင်းသည် ရောင်းလိုအား ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ထိုအတောအတွင်း မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်များတွင် နွေသီးနှံမတ်ပဲ စိုက် ပျိုးမှု မြင့်တက် လာကြောင်း၊ မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်၊ Jabalpur ခရိုင်၊ Patan မြို့နယ်တွင် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေးနှုန်း (MSP) အပေါ် တစ်ကွမ်တယ်လျှင် ၆၀၀ ရူပီး အပိုဆုငွေ ကြေညာပြီး နောက် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးလာနိုင်ကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။

    စနေနေ့ကုန်ဆုံးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း အခွံချွတ်/ပြုပြင်ပြီး မတ်ပဲဝယ်လိုအား ကျ ဆင်းသွားခြင်းကြောင့် မြန်မာ့မတ်ပဲများ ဈေးကွက်အေးနေခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကြိတ်ခွဲသူ များအနေဖြင့် လတ်တလောလိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူခဲ့ကြသဖြင့် ဝယ်လိုအားကျဆင်းနေ ကြောင်း၊ မြန်မာစျေးကွက်အခြေအနေ အေးနေခြင်းနှင့် ချန်နိုင်းဆိပ်ကမ်းတွင် အဆင်သင့်သို လှောင်ထားရှိမှု  တန်ချိန် ၁၆,၀၀၀ မှ ၁၇,၀၀၀ ခန့်ရှိခြင်းသည် ရောင်းလိုအား လုံလောက်မှုရှိ ကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။

    တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်တွင် ပုံမှန်ဈေးကွက်အဝင်ရှိနေခြင်းနှင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်တွင် ပဲအသစ်များ အဝင်များလာခြင်းသည် ရောင်းလိုအားကို သက် ရောက်မှုရှိစေခဲ့ပါသည်။ သို့သော် ပြည်တွင်းမတ်ပဲ အဝင်နည်းသွားခြင်းနှင့် ကြိတ်ခွဲသူများက လတ်တလော လိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူနေခြင်းတို့ကြောင့် အရောင်းအဝယ်ဈေးကွက်များ တွင် ပြည်တွင်းမတ်ပဲဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်ခိုင်မာနေသည်ဟု အဆိုပါအသင်းက ပြောကြားခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Informist, 9 March 2026  (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အနောက်အာရှတင်းမာမှုများကြောင့် အီရန်နှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဈေးကွက်များသို့ တင်ပို့ နေသည့် အိန္ဒိယ၏ ဘာစမာတီဆန်ကုန်သွယ်မှု အလားအလာ ဝေဝါးနေသည့်အတွက် ဆန် တင်ပို့သူများ၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းသွားပြီး တင်ပို့သူများက ပိတ်မိနေသော ကုန်စည် များနှင့် သင်္ဘောတင်ခစရိတ်များအတွက် သက်သာခွင့်ရရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။

    အနောက်အာရှဒေသ၏ မတည်ငြိမ်သော အခြေအနေများသည် အိန္ဒိယ၏ ဆန်တင်ပို့မှု အလားအလာကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ၂-၃-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် အဓိကဆန်တင်ပို့သည့် ကုမ္ပဏီကြီး များဖြစ်သော LT Foods၊ KRBL၊ Chaman Lal Setia နှင့် GRM Overseas တို့၏ ရှယ်ယာဈေး နှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ LT foods (Daawat) နှင့် KRBL (India Gate) တို့၏ ရှယ်ယာဈေး နှုန်းများသည် ယခင် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့သည့်နေ့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂-၃-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ဘုံဘေစတော့ အိတ်ချိန်း (BSE) ၌ ၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်းစီ အသီးသီး ကျဆင်းခဲ့ပြီး ရူပီး ၃၈၀ နှင့် ၃၃၀.၅၀ သို့ ရောက်ရှိသွားကြောင်း သိရှိရသည်။ Chaman Lal Setia နှင့် GRM Overseas တို့၏ ရှယ်ယာများသည် ၇-၁၁-၂၀၂၅ ရက်နေ့ က အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့သည့်ဈေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂-၃-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၁.၄ ရာခိုင်နှုန်းစီ ကျဆင်းခဲ့ကာ ရူပီး ၂၆၁ နှင့် ရူပီး ၁၅၉.၃၅ သို့ အသီးသီးရောက်ရှိခဲ့သည်။

    ဆန်တင်ပို့သူများအနေဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားနေသော မတည်ငြိမ်သည့် ပထဝီ နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများကို ဆက်လက်သုံးသပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဆန်တင်ပို့သူများအသင်း (AIREA) ဥက္ကဋ္ဌ Satil Goyal က လက်ရှိတွင် အီရန်က အေဂျင်စီများနှင့် အဆက်အသွယ် မရသေးသောကြောင့် အခြေအနေကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေကြောင်း FE သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံသည် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ အီရတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည် ထောင်စုတို့နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံထံမှ ရနံ့မွှေးဆန်ရှည်မျိုး (ဘာစမာတီဆန်) ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် အများဆုံးတင်သွင်းသည့် နိုင်ငံများထဲတွင် ပါဝင်သည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်အနည်းငယ် ခန့်က အီရန်သို့ ဆန်တင်ပို့မှုသည် တန်ချိန် ၁ သန်းကျော်အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။

    ဆန်တင်ပို့သူများအနေဖြင့် အိန္ဒိယ၏ ဆန်တင်ပို့မှုကဏ္ဍတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ အရေးပါမှုကြောင့် ပဋိပက္ခများသည် အခြားအရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက သက် ရောက်မှုမှာ ပိုမိုပြင်းထန်လာမည်ကို စိုးရိမ်နေကြကြောင်း၊ ဆန်တင်ပို့သူများသည် ပဋိပက္ခ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခြေအနေများကို သုံးသပ်ရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂-၃-၂၀၂၆ရက်နေ့တွင် ခေါ်ယူသည့် အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် ခဲ့ကြသည်။ AIREA မှ Goyal က ဆိပ်ကမ်းများတွင် ပိတ်မိနေသည့် ကုန်စည်များနှင့် အခြား ဆက် စပ်နေသည့် သင်္ဘောတင်ခ၊ အာမခံကြေး ကိစ္စများအတွက် ဆန်တင်ပို့သူများဘက်မှ ဒဏ်ကြေး မဆောင်ရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန် အစိုးရအား တောင်းဆိုထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

     ဆန်တင်ပို့သူများသည် လက်ရှိအခြေအနေများကို သုံးသပ်ရန် ၃-၃-၂၀၂၆ရက်နေ့တွင် စိုက် ပျိုးရေးနှင့် ပြုပြင်ပြီး အစားအသောက် ထုတ်ကုန်များ တင်ပို့မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့ (APEDA) မှ တာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံရန်ရှိကြောင်း၊ အမေရိကန်၏ တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်လာ နိုင်သည်ကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းကာ ပြည်တွင်းရိက္ခာ သိုလှောင်မှု မြှင့်တင်ရန်အတွက် အီရန်ပိုင် အစိုးရ ကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်းသည် ယခင်လက ဘာစမာတီဆန် တန်ချိန် ၀.၆ သန်း ခန့် အား အိန္ဒိယတင်ပို့သူများထံမှမှာယူခဲ့ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြား ချက်အရ သိရှိရသည်။

    လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အိန္ဒိယသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဆန်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဆန်ကုန်သွယ်မှု ဈေးကွက်၏ ရှယ်ယာ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရရှိထားကြောင်း၊ ၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် အိန္ဒိယ၏ ဆန်တင်ပို့မှု တန်ဖိုးမှာ စံချိန်တင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၂.၉၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ် ဧပြီလမှ ဇန်နဝါရီလအထိ ကာလ အတွင်းတွင် ဆန်တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၉.၃၃ ဘီလီယံသာ ရှိသဖြင့် ယခင်နှစ် အလားတူ ကာလထက် ၇.၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားကြောင်း သိရှိရသည်။

    အဆိုပါ ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက အီရန်သို့ ဆန်တင်ပို့မှုအတွက် ငွေပေးချေမှု ပြီးဆုံးရန် ၃လမှ ၄ လခန့် ကြာမြင့်လေ့ရှိပြီး ပဋိပက္ခ၏ ရှေ့အလားအလာ ဦးတည်ချက်အပေါ် မူတည်ကာ အနာ ဂတ် ဆန်တင်ပို့နိုင်မည့် အလားအလာကို ဆုံးဖြတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်၊ ဘာစ မာတီဆန်စက်ပိုင်ရှင်များနှင့် တင်ပို့သူများအသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Ranjit Singh Jossan က လက် ရှိဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခသည် ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်များ၊ နိုင်ငံတကာ ငွေလွှဲပြောင်းမှုများနှင့် ငွေ ပေးချေမှု ကြန့်ကြာမှုများနှင့် သတ်မှတ်စည်းကမ်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရန် အခက်အခဲရှိလာ နိုင်ပြီး အိန္ဒိယဆန်မွှေးများအတွက် အဓိက ဈေးကွက်ဖြစ်သော အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဈေးကွက် တစ်ခုလုံးကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန် ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Rice News Today, 3 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စားအုန်းဆီ တင်ပို့သူများသည် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြည်ပသို့ စားအုန်းဆီ တင်ပို့မှုများ သိသိသာသာ မြင့်တက်ခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ကို သိသာထင်ရှားသည့် တိုးတက်မှုဖြင့် စတင်လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှား ဗဟိုစာရင်းအင်းအေဂျင်စီ၏ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ချက် တွင် ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ဖော်ပြပါ တိုးတက်မှုသည် နိုင်ငံ့ကုန်သွယ်မှုပို‌ငွေ သိသာစွာ ကျဆင်းနေမှုကို ဟန့်တားရန် လုံလောက်မှု မရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

      အင်ဒိုနီးရှား၏ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှုသည် ယခင်နှစ်ကာလတူက စံချိန်တင်ရရှိခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၁.၄၄ဘီလီယံမှစကာ စဉ်ဆက်မပြတ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီလတွင် စားအုန်းဆီကြမ်းနှင့် စားအုန်းဆီအခြေပြုထုတ်ကုန်အမျိုးမျိုးတင်ပို့မှုတို့မှ ဒေါ်လာ ၂.၂၉ ဘီလီယံ (ရူပီး ၃၈.၆ ထရီလီယံ) ရရှိခဲ့ကြော င်း သိရသည်။

     ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့က ဂျကာတာတွင်ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် BPS မှ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သူ Ateng Hartono က စားအုန်းဆီတင်ပို့မှုသည် နှစ်စဉ် ၅၉.၆၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ တင်ပို့မှုပမာဏအနေဖြင့် ယခင်နှစ် ကာလတူနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ချိန် ၁.၂၇သန်းမှ တန်ချိန် ၂.၂၄သန်းသို့ ၇၇.၀၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း၊ စားအုန်းဆီကဏ္ဍသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ မဟုတ် သော စုစုပေါင်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုး၏ ၁၀.၇၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ရှိလာကြောင်း သိရှိရသည်။

     နိုင်ငံတကာ စားအုန်းဆီကြမ်းဈေးနှုန်းသည် လစဉ် ၁.၈၁ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လျက်ရှိရာ ဇန်နဝါရီလတွင် စားအုန်းဆီမက်ထရစ်တန် တစ်တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၉၉၇.၈၂ရှိကြောင်း၊  လစဉ် တိုးတက်နေသော်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကုန်စည်ဈေးကွက်များတည်ငြိမ်လျက်ရှိရာ ယခင်နှစ် ထက် ၆.၇၇ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းနေဆဲဖြစ်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကုန်စည်ဈေးကွက်များ တည်ငြိမ် လာမှုကို ထင်ဟပ်နေကြောင်း သိရှိရသည်။

     ကုန်စည်တင်ပို့မှုနှစ်ဆမြင့်တက်လာသည်ဆိုသော်လည်း အင်ဒိုနီးရှား၏ ကုန်သွယ်မှုပိုငွေ အားလုံးကို ခြုံငုံကြည့်လျှင် သိသာစွာကျဆင်းလျက်ရှိကြောင်း၊ ကုန်စည်ကုန်သွယ်မှုပိုငွေသည် ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၅၁ဘီလီယံရရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်  ၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၅၀ သန်းသို့ ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါပမာဏသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စံချိန်တင်မြင့်တက်ခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၃.၄၉ ဘီလီယံနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် သိသာစွာကျဆင်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော် အရှေ့တောင်အာရှ၏ စီးပွားရေးအင်အားအကြီးဆုံး နိုင်ငံအဖြစ် ၎င်း၏ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလမှ စတင်ကာ ၆၉ လတိုင်အောင် ကုန်သွယ်မှုပိုငွေ စဉ်ဆက်မပြတ် တိုးတက်လျက် ရှိကြောင်း သိရှိ ရသည်။

Source: Indonesia Business Post, 3 March 2026 (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

   ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် Kampot ငရုတ် ကောင်း မြှင့်တင်ရေးအသင်းအဖွဲ့ (KPPA) တို့သည် ဥရောပသမဂ္ဂမှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် အကာအကွယ်ပေးထားသော ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း (PGI) ရရှိထားပြီးဖြစ်သော Kampot ဒေသ ထွက်ငရုတ်ကောင်းထုတ်ကုန်များ၏ စျေးကွက်တန်ဖိုးနှင့် ဂုဏ်သတင်းမြှင့်တင်ရေး ကတိကဝတ် ကို ၂၇-၂-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။

    Kampot ပြည်နယ်ရှိ KPPA ဌာနချုပ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဒုတိယဝန်ကြီး Ouk Prachea က ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည့် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် Kampot ငရုတ်ကောင်းမြှင့်တင်ရေးအသင်းအဖွဲ့တို့အကြား သုံးသပ်ဆွေးနွေးသည့် အစည်းအဝေး တွင် ကတိကဝတ်တစ်ရပ် ချမှတ်ခဲ့ပြီး အဆိုပါ အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံခြားဈေးကွက် များ၌ GI ရရှိထားသော Kampot ငရုတ်ကောင်းကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေရန်အတွက် မဟာဗျူဟာ လမ်းပြ မြေပုံကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

     ဆက်လက်၍ Prachea က ယခင်နှစ်တွင် အဆိုပါအသင်းအဖွဲ့၏ အောင်မြင်မှုများသည် သာမာန်ကုန်သွယ်မှုသက်သက်မျှမဟုတ်ပဲ Kampotနှင့် Kepဒေသများတွင် လူတိုင်းပါဝင်နိုင်သည့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုရှိသော ကျေးလက်စီးပွားရေးအတွက် အဓိကမောင်းနှင်အားအဖြစ် ဆောင် ရွက်လျက်ရှိကြောင်း အလေးထားပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားမူပိုင်ခွင့်စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီတို့သည် အဆိုပါအသင်းအပေါ် ထားရှိသည့် ၎င်းတို့၏ ကတိကဝတ်ပြုထားမှုကို ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ မဟာဗျူဟာသည် အဓိကမဏ္ဍိုင်သုံးရပ်အပေါ် အခြေခံထားပြီး အဆိုပါမဏ္ဍိုင် များမှာ အဆင့်မြင့် နိုင်ငံတကာစျေးကွက်များတွင် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန်အတွက်  Kampot ငရုတ်ကောင်း အမှတ်တံဆိပ်ကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း(GI) ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက်  အမျိုးသားမဟာဗျူဟာကို တိတိကျကျ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် “အနက်ရောင် ရွှေ” ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသည့် ထုတ်ကုန်၏ နာမည်ကောင်းကို မထိခိုက်စေရန် GI သတ် မှတ်ချက်များကို တိတိကျကျ လိုက်နာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

    ဆက်လက်၍ Ouk Prachea က ခေတ်မီတီထွင်ဆန်းသစ်မှုအလေ့အထများနှင့် ဓလေ့ ထုံးထမ်းစည်းမျဉ်းကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် Kampot ငရုတ်ကောင်းမြှင့်တင်ရေး အသင်းအဖွဲ့အနေဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း Kampot ငရုတ်ကောင်း၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုးနှင့် ဂုဏ်သတင်းကြီးမှုကို ဆက်လက် မြှင့်တင်နိုင်ပေလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    အစီရင်ခံစာအရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်သည့် Kampot ငရုတ်ကောင်း၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ကိုရီးယား၊ ရုရှား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ချက်နိုင်ငံနှင့် စင်္ကာပူနိုင်ငံ အစရှိသည့် နိုင်ငံခြားစျေးကွက်များသို့ တင်ပို့ပြီး  ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပြည်တွင်း စျေးကွက်တွင် ဖြန့်ဖြူးရောင်းချလျက်ရှိသည်။

   Kampot ငရုတ်ကောင်းတွင် အနက်ရောင်၊ အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ဟူ၍ မျိုးကွဲသုံးမျိုး ရှိသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် Kampot ငရုတ်ကောင်းကို ယခင်နှစ်ထက် မြင့်မားသော စျေးနှုန်းဖြင့် ရောင်းချခဲ့ပြီး အနက်ရောင်ငရုတ်ကောင်း တစ်တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၁,၇၀၀၊ အနီရောင် ငရုတ် ကောင်းတစ်တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၂,၇၀၀နှင့် အဖြူရောင်ငရုတ်ကောင်း တစ်တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၃,၀၀၀ ဖြင့် ရောင်းချခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

Source: Khmer Times, 1 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)