ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ငရုတ်ကောင်းတင်ပို့မှုသည် ပမာဏနှင့် တန်ဖိုး နှစ်မျိုးစလုံးတွင် သိသိသာသာ တိုးတက်လာပြီး အမြတ်အစွန်းများစွာ ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါ အချက်သည်ပင် စက်မှုလုပ်ငန်း ပြန်လည်အားကောင်းလာခြင်းကို ပြသနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော်လည်း ပစ္စည်းလက်ကျန် ကန့်သတ်မှုများနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများသည်စိန်ခေါ်မှုများအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း သိရှိရသည်။

    ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ငရုတ်ကောင်းနှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အသင်းအဖွဲ့ (Vietnam Pepper and Spice Association - VPSA) ၏ အချက်အလက်များအရ မတ်လတွင် ငရုတ်ကောင်း တင်ပို့မှု ၃၀,၆၃၈ တန်ရှိရာ ငရုတ်ကောင်းအနက် ၂၆,၁၉၀ တန်နှင့် ငရုတ်ကောင်းအဖြူ ၄,၄၄၈ တန် ပါဝင်သည်။

    တင်ပို့မှုဝင်ငွေစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉၉.၃ သန်းရှိပြီး ငရုတ်ကောင်းအနက်မှ ဒေါ်လာ ၁၆၇.၃ သန်း၊ ငရုတ်ကောင်းအဖြူမှ ဒေါ်လာ ၃၂ သန်း ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ယခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ တင်ပို့မှုပမာဏသည် ၁၁၉.၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ကာလတူနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၅၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။

   တင်ပို့မှုစျေးနှုန်းသည် မြင့်မားနေဆဲဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအားဖြင့် ငရုတ်ကောင်းအနက်တစ်တန် လျှင် ၆,၅၂၀ ဒေါ်လာနှင့်  ငရုတ်ကောင်းအဖြူတစ်တန်လျှင် ၈,၇၃၅ ဒေါ်လာရှိသည်။ ငရုတ်ကောင်း အနက် စျေးနှုန်းသည် လစဉ်အလိုက် ၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျခဲ့သော်လည်း ငရုတ်ကောင်းအဖြူ စျေးနှုန်းမှာ ၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ခိုင်မာမှုရှိသော ဈေးကွက်တွင် ကုန်ပစ္စည်းအမျိုး အစားအလိုက် ဈေးနှုန်းကွာခြားမှုရှိကြောင်း ပြသနေသည်။

    အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့သည် ဗီယက်နမ်၏ အင်အားအကြီးဆုံး ဝယ်ယူသူများအဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး အမေရိကန်မှ ၈,၀၅၉ တန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ ၃,၆၆၃ တန် အသီးသီးတင်သွင်းခဲ့ ကြသည်။ အမေရိကန်သို့ တင်ပို့မှုသည် ယခင်လမှစ၍ ၁၂၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ သို့ တင်ပို့မှုသည် ၁၃၄.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်၊ နယ်သာလန်၊ ကနေဒါနှင့် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံများအပါအဝင် အခြားဈေးကွက်များတွင်လည်း မျှော်မှန်းထားသောတိုးတက်မှုရရှိခဲ့ပြီး တင်ပို့ မှုများမှာ တိုးတက်မှု သုံးဆ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမသုံးလအတွင်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ငရုတ်ကောင်း ၆၆,၃၅၀ တန် တင်ပို့ ခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအားဖြင့် ဒေါ်လာ ၄၃၀ သန်း ရရှိခဲ့ပြီး ပမာဏအားဖြင့် ၃၉.၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တန်ဖိုးအား ဖြင့် ၃၁.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါအချက်သည် နှစ်တစ်နှစ်၏ အစမှ တင်ပို့မှု အရှိန် အဟုန် အားကောင်းမှုကို မီးမောင်းထိုးပြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

   တင်သွင်းမှုအပိုင်းဖက်တွင်လည်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် သိသိသာသာတိုးတက်လာခဲ့ပြီး အကြောင်းရင်းမှာ ပြည်တွင်းရောင်းလိုအား လျော့နည်းလာမှုကြောင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရန်နှင့် ပြန် လည်တင်ပို့ရန်အတွက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှ ဝယ်ယူမှု တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မတ်လတွင် တင်သွင်းမှုသည် ၁၀,၃၁၃ တန်ရှိပြီး ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၆၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ယခင်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၀၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း  တိုးတက်ခဲ့သည်။ ပထမသုံးလအတွင်း  စုစုပေါင်း ၂၁,၂၀၁ တန် တင်သွင်းခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအားဖြင့် ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း ရှိ၍ ယခင်နှစ်ထက် ၁၁၈.၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးပေးသွင်းသူနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ရာခိုင်နှုန်း အားဖြင့် တင်သွင်းမှု၏ ၅၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိကြောင်း၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပေးသွင်းသူနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရှိရသည်။ တင်ပို့မှု အားကောင်းသော်လည်း VPSA က ရောင်းလိုအားနှင့် ဝယ်လိုအား မညီမျှမှုများ ကြီးထွားလာနေ ကြောင်း သတိပေးပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် သီးနှံအထွက်နှုန်းမှာ ၁၇၀,၀၀၀ မှ ၁၈၀,၀၀၀ တန် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး ရာသီဥတုမကောင်းမှုနှင့် သက်တမ်းရင့်စိုက်ခင်း များ ကြောင့် ယခင်နှစ်ထက် ၁၅ - ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ လျော့နည်းနိုင်ပါသည်။ ရောင်းလိုအား နည်းပါးမှု သည် ပြည်တွင်းငရုတ်ကောင်းဈေးနှုန်းကို တစ်ကီလိုလျှင် VNĐ ၁၄၀,၀၀၀ မှ ၁၅၀,၀၀၀ (ဒေါ်လာ ၅.၃၂– ၅.၆၉) အထိ မြင့်တက်လာစေပါသည်။

   ဝယ်လိုအား မြင့်မားနေစဉ် တောင်သူများအနေဖြင့် တိုးဖိုးမြင့်သီးနှံများ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုး လာခြင်းနှင့် မြေယာကန့်သတ်မှုများကြောင့် ပြန်လည်စိုက်ပျိုးရန်အားထုတ်မှုများမှာ အကန့် အသတ် ရှိနေသည်။ ၂၀၂၆ တွင် ကမ္ဘာအနှံ ငရုတ်ကောင်းထုတ်လုပ်မှုသည် ၅၃၀,၀၀၀ တန်ခန့် ရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထားပြီး ယခင်နှစ်ထက် အနည်းငယ်မြင့်မားသော်လည်း ၂၀၂၄ ထက် နိမ့်နေဆဲ ပင်ဖြစ်သည်။

    တင်ပို့သူများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စရိတ်များ ၃ ဆမှ ၄ ဆအထိ မြင့်တက်လာကာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်မှု ဆိုင်ရာ ဖိအားများ တိုးမြင့်လာခြင်း ကြုံတွေ့နေရသည်။ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ကုန်သေတ္တာများ ကူးလူးသွား လာခြင်းအတွက် ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ကို ပိတ်ထားခြင်းက  အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင် ရေးလမ်းကြောင်းများ ထိခိုက်ပြီး ကုန်တင်သင်္ဘောများ လည်ပတ်မှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းနှင့် Jebel Ali နှင့် ဘာရိန်း၊ အိုမန်တို့ရှိ ဆိပ်ကမ်း များကဲ့သို့ အဓိကကျသောကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဆိပ်ကမ်းများတွင် ဆိုးရွားလှသော ပိတ်ဆို့ပြည့် ကျပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေပါသည်။

    အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ဗီယက်နမ်၏ ငရုတ်ကောင်းတင်ပို့မှု၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည့်အပြင် အရေးကြီးသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တံခါးပေါက်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် တင်ပို့သူလုပ်ငန်းရှင်အချို့သည် စရိတ်တက်လာမှုနှင့် ပို့ဆောင်မှု နှောင့်နှေးမှုများကို လျော့ချရန် အတွက် အမှာအသစ်များကို ယာယီရပ်နားထားသည်။ အခြေအနေများ ဆက်လက်ကြာရှည်ပါက ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း တင်ပို့မှုဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုအလားအလားအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Viet Nam News, 7 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဆန်စပါးကဏ္ဍမှ လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် သက်ဆိုင်သူများက ပို့ကုန် တိုးတက်မှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့် မူဝါဒနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးရန် အစိုးရ၏အရေးပေါ်ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို တောင်းဆိုလိုက်ကြသည်။ နှောင့်နှေး ကြန့်ကြာမှုများနှင့် ထိရောက်မှုမရှိသည့် အခြေအနေများ ဆက်လက်ရှိနေပါက ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် တွင် နိုင်ငံ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို အားနည်းစေကြောင်း ၎င်းတို့က သတိပေးခဲ့ကြသည်။

    အမျိုးသားစားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးနှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ ဖက်ဒရယ်ဝန်ကြီး Rana Tanveer Hussain နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ယခုကဲ့သို့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို တင်ပြခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးက အဆိုပါ ကိစ္စရပ်များကိုဦးစားပေးဖြေရှင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပို့ကုန်ဦးစားပေးကဏ္ဍများကို ဆက်လက် ပံ့ပိုးကူညီသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များအား ကတိပြုပြောကြားခဲ့သည်။

    လာဟိုးကုန်သည်ကြီးများနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (LCCI) မှ ကိုယ်စားလှယ် များနှင့်အတူ ထိပ်တန်းဆန်တင်ပို့သူများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရန်နှင့် ကုန်သွယ်မှုစွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရန်အတွက် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်မှု များ လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

   အဆိုပါကိစ္စရပ်များကို ဆန်စပါးတန်ဖိုးကွင်းဆက်မှ အဓိကလုပ်ငန်းရှင်များ စုဝေး တိုင်ပင် ကြသည့် နေ့လယ်စာစားပွဲတွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပါဝင်တက်ရောက်သူများက အခွန် နှင့် အခကြေးငွေများ ပြန်လည်ထုတ်ပေးသည့် (DLTL) အစီအစဉ်တွင် အမြဲတစေ ကြန့်ကြာနေမှု များအပေါ် အလေးအနက် စိုးရိမ်ပူပန်မိကြောင်းနှင့် ယင်းကဲ့သို့ ကြန့်ကြာနေမှုများသည် ပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ငွေကြေးစီးဆင်းမှုနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထိခိုက်စေ ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အီရန်နှင့် အရှေ့ဖျားဈေးကွက်များသို့ တင်ပို့သည့် ယန္တရား များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့ကြပြီး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အဟန့်အတားများကို ဖယ်ရှားပေးရန် နှင့် ကုန်သွယ်မှုလွယ်ကူချောမွေ့စေရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

    အစည်းအဝေးတွင် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး (R&D) ကဏ္ဍ၌ လိုအပ်ချက်များ ရှိနေသည်ကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်စွမ်းအားနှင့် အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရန်အတွက် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ၊ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် မျိုးစေ့များနှင့် ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို ကျင့်သုံးရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

    ပိုးသတ်ဆေးကြွင်းဆိုင်ရာ လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍လည်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ပါကစ္စတန်၏ ပို့ကုန်ဈေးကွက်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်း များကို တိကျစွာလိုက်နာရန် လုပ်ငန်းရှင်များက တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် တွင် နိုင်ငံ၏ကောင်းမွန်သည့်ပုံရိပ်ကို ထိခိုက်စေသည့် စပါးနှင့် ဆန်သိုလှောင်မှုများ၊ မမှန်မကန် ဈေးနှုန်းကစားမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ဆန်စပါးကုန်သွယ်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စနစ်တကျ ထိန်းကျောင်းပေးရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

    အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုရာတွင် ဝန်ကြီး Rana Tanveer Hussain က လုပ်ငန်းရှင်များ တင်ပြလာသည့် ကိစ္စရပ်အားလုံးကို ချက်ချင်းဖြေရှင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ကိုက်ညီမည့် မူဝါဒများချမှတ်ရန်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်ကဏ္ဍကို ခိုင်မာ စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ LCCI အနေဖြင့်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပို့ကုန်မြှင့်တင်နိုင်ရေးအတွက် မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်းကြား ပေါင်းကူးတံတားအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Business Recorder, 9 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန (USDA) ၏ အဆိုအရ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် မွေးမြူရေးကဏ္ဍ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခြင်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဝယ်လိုအား ချဲ့ထွင်လာခြင်း တို့ကြောင့် ပြည်တွင်းရိတ်သိမ်းမှုထက် သာလွန်ကာ ယခုစျေးကွက်ရာသီတွင် ပြောင်းတင်သွင်းမှု ကို မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂ သန်းနီးပါးအထိ တိုးမြှင့်ရန် အသင့်ရှိနေသည်။

   ယခင်အပတ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အစီရင်ခံစာတွင် USDA သည် ဖိလစ်ပိုင်၏ ပြောင်း တင်သွင်းမှုအတွက် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် စျေးကွက်ရာသီတွင် ၎င်း၏ကနဦးခန့်မှန်းချက် တန်ချိန် ၁.၈၅ သန်းထက် တန်ချိန် ၁၀၀,၀၀၀ ပိုမိုမြင့်မားသည့် တန်ချိန် ၁.၉၅ သန်းအဖြစ် ခန့်မှန်းချက်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

   အဆိုပါနိုင်ငံတကာအေဂျင်စီက လက်ရှိ စျေးကွက်ရာသီ (ဇူလိုင်လတွင် စတင်၍ ဇွန်လတွင် ပြီးဆုံးသောကာလ)အတွင်း ယခင်နှစ် ဇန်နဝါရီလမှ အောက်တိုဘာလအထိ နိုင်ငံအတွင်း ဝက် မွေးမြူရေး အရေအတွက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခြင်းကြောင့် ပြောင်းတင်သွင်းမှုအပေါ် ကနဦး ခန့်မှန်းချက်ကို တိုးမြှင့်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

    USDA ၏ ပြောကြားချက်အရ ကြက်မွေးမြူရေး၊ ငါးပုစွန်မွေးမြူရေးနှင့် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အစားအစာလုပ်ငန်းများမှ ဝယ်လိုအား ချဲ့ထွင်လာမှုတို့ကြောင့် တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ်သုံးသော ပြောင်းလိုအပ်ချက် တိုးလာကြောင်း သိရှိရသည်။ ပြောင်းဝယ်လိုအား တိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ လက်ရှိဈေးကွက်ရာသီကာလအတွင်း စုစုပေါင်း ပြောင်းသုံးစွဲမှုသည် ယခင်နှစ်တန်ဖိုး မက်ထရစ် တန်ချိန် ၉.၉၅ သန်းမှ မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၀.၁၅ သန်းအထိ ၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိုးလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

    တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ်သုံးသော ပြောင်း၊ မျိုးစေ့နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး သုံးစွဲမှုသည် စုစု ပေါင်းဝယ်လိုအား၏ ရှယ်ယာကို တန်ချိန် ၄.၂ သန်းမှ ၄.၄ သန်းသို့ တိုးမြှင့်ရန် မျှော်မှန်းထားပြီး တိရစ္ဆာန်အစာ ပြောင်းနှင့် ပြောင်းစွန့်ပစ်ပစ္စည်း အသုံးပြုမှုတို့သည် ပို၍ကြီးမားသော ရှယ်ယာ တန်ချိန် ၅.၇၅ သန်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် မျှော်လင့်ရသည်။

  USDA အနေဖြင့် ပြည်တွင်းပြောင်းထုတ်လုပ်မှုသည် Cagayan ချိုင့်ဝှမ်းကဲ့သို့သော အဓိက ထုတ်လုပ်သည့်ဒေသများတွင် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းဒဏ်ကြောင့် အဓိကအားဖြင့် တန်ချိန် ၈.၃၃ သန်း မှ ၈.၂၇ သန်းသို့ အနည်းငယ်ကျဆင်းနိုင်ကြောင်း ခန့််မှန်းထားသည်။ စျေးကွက်ရာသီ၏ ပထမ နှစ်ဝက်တွင် အထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်လာသည့် လက္ခဏာများရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် တတိယ သုံးလပတ်တွင် ပြောင်းစိုက်ပျိုးထွက်ရှိမှုကဏ္ဍသည် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ဆုံးရှုံးမှု များကို သိသိသာသာ ခံစားခဲ့ရသည်။

    USDA ၏ ပြောကြားချက်အရ ပြည်တွင်းပြောင်းထုတ်လုပ်မှုသည် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော်လည်း ရောင်းလိုအားကွာဟချက်ကို ပြောင်းတင်သွင်းမှု တိုးမြှင့် ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလျက်ရှိပြီး တိရစ္ဆာန်အစာနှင့် အစားအစာ ထုတ်လုပ်သူများ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    USDA က လာမည့် ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စျေးကွက်ရာသီတွင် ပြည်တွင်းထွက်ရှိမှုသည် ရာသီဥတု အခြေအနေ ကောင်းမွန်ပါက မက်ထရစ်တန်ချိန် ၈.၂၈ သန်းအထိ အနည်းငယ် တိုးတက်လာနိုင် ဖွယ်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်၌ အယ်နီညိုရာသီဥတု ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိပြီး အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် အနောက်တောင် မုတ်သုံရာသီကို ပိုမိုပြင်းထန်စေကာ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် ပြောင်းထုတ်လုပ်မှု တိုးတက် ခြင်းဆိုင်ရာ အလားအလာများကို လျော့ကျစေနိုင်ကြောင်း အဆိုပါအေဂျင်စီက သတိပေးခဲ့သည်။

     ထို့ကြောင့် USDA က လာမည့်စျေးကွက်ရာသီအတွက် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပြောင်းတင်သွင်းမှု သည် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂ သန်းအထိ တိုးလာနိုင်ပြီး စုစုပေါင်းပြောင်းသုံးစွဲမှု တန်ချိန် ၁၀.၂၅ သန်းကို ဖြည့်ဆည်းရန် အထောက်အကူပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် ကြက်မွေးမြူရေး၊ ငါးပုစွန်မွေးမြူရေးနှင့် ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများကဲ့သို့ အစာနှင့် အစားအစာ ကဏ္ဍများမှ ဝယ်လိုအားသည် ပြောင်းသုံးစွဲမှုနှင့် တင်သွင်းမှုကို ပိုမိုမြင့်မားစေမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ သည်။

Source: Manila Bulletin, 6 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ထားခံရသည့် အခြေအနေရှိသော်လည်း နိုင်ငံသုံးခု၏ တောင်းဆိုလာမှုအရ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် ဓာတ်မြေ ဩဇာ ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာကို တင်ပို့လိမ့်မည်ဖြစ်သည် ဟု စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး Andi Amran Sulaiman က ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

       အဆိုပါ ၃ နိုင်ငံမှာ မည်သည့်နိုင်ငံများဖြစ်သည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်းမပြုသော်လည်း ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ သဘောတူညီချက်သည် အင်ဒိုနီးရှား အတွက် ဈေးနှုန်းပိုမိုကောင်းမွန်စွာရရှိစေပြီး အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုနှစ်အစပိုင်း ကတည်းကပင် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းထားပြီးဖြစ်၍ ဓာတ်မြေဩဇာ ထောက်ပံ့ ပေးသွင်းမှုမှာ ဖူလုံမှုရရှိထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်တွင်း၌ ဆန်ဖူလုံမှုရှိသဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအတွင်း စားသောက် ကုန်များ၏ ဈေးနှုန်းများအပေါ် သိသာစွာ သက်ရောက်မှုမရှိကြောင်း Mr. Sulaiman က ပြောဆို ထားသည်။

       အင်ဒိုနီးရှား၏ နိုင်ငံတော်အရန်ဆန် သိုလှောင်မှုမှာ တန်ချိန် ၄.၅ သန်းအထိ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပြီး ယင်းပမာဏသည် ရှေ့လာမည့် ၁၁ လစာ ကာလအတွက် လုံလောက်မှုရှိသည်။ PT Pupuk Indonesia မှ ဒါရိုက်တာဥက္ကဋ္ဌ Rahmad Pribadi ကလည်း ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်စွမ်းရှိနေသမျှ ကာလတစ်လျောက် ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာကို ဆက်လက်တင်ပို့မည်ဟု ဧပြီ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလတွင် အင်ဒိုနီးရှားအနေဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာ ထောက်ပံ့ပေးသွင်းမှု ကန့်သတ်ချက်နှင့် ကြုံတွေ့နေရသော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ဆက်လက်၍ တင်ပို့နိုင်စွမ်းရှိနေသည်။

       အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ပဋိပက္ခဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုဖြစ် ခြင်းက နိုင်ငံများစွာအတွက် ‌‌ရေနံနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာတို့ကဲ့သို့သော ကုန်စည်အများအပြားကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်ရန် အတားအဆီးဖြစ်စေလျက်ရှိသည်။

      ယခင်က အင်ဒိုနီးရှား၏ ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာ တင်ပို့ရာဒေသများတွင် ဩစတေးလျ၊ အိန္ဒိယနှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ပါဝင်ကြောင်း၊ နိုင်ငံ၏ ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းမှာ စက်တပ်ဆင်ထားရှိမှုအရ တန်ချိန် ၉.၄ သန်းရှိပြီး လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအားဖြင့် တန်ချိန် ၈.၈ သန်း အထိ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း Mr. Pribadi က ပြောဆိုထားသည်။

       ကမ္ဘာ့ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာ ဈေးနှုန်းများသည် တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၀၀ ခန့်ရှိရာမှ ဒေါ်လာ ၈၀၀ အထိ တစ်ဟုန်ထိုး တိုးတက်လာသော်လည်း ပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်နိုင် စွမ်းရှိမှုအရ အင်ဒိုနီးရှားအနေဖြင့် ဖူလုံစွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဆဲဖြစ်သည်။ ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်သည့် ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာပမာဏမှာ တန်ချိန် ၁.၅ သန်းခန့်ရှိသော်လည်း ပြည်တွင်း ဈေးကွက်၌ ဖြန့်ဖြူးမှု အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲနိုင်‌ကြောင်း Pupuk Indonesia ဦးပိုင် ကုမ္ပဏီ၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရှိရသည်။

Source: Antara News, 5 April, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

        ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖိအားများနှင့် အယ်လ်နီညိုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် မိုးခေါင်ရေရှားမှုဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရန် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ဆန်အရန်ရိက္ခာသည် ဧပြီ ၇ ရက်နေ့အထိ တန်ချိန် ၄.၆ သန်းအထိ ရှိနေကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး Andi Amran Sulaiman က ပြောကြားလိုက်သည်။

          ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ ပြုလုပ်သည့် ဂျကာတာမြို့ရှိ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတစ်ခု၌ ဝန်ကြီးက ပြောကြားရာတွင် အစိုးရ၏ ဆန်အရန်ရိက္ခာသည် ယခင် တန်ချိန် ၄.၅ သန်းမှ ၄.၆ သန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ယင်းပမာဏမှာ နိုင်ငံသမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိရှိနေသော ဆန်လက်ကျန်သည် လာမည့် ၁၀ လမှ ၁၁ လအထိ အမျိုးသားအဆင့် လိုအပ်ချက်ကို ဖူလုံစွာဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

           ခြောက်လခန့် ကြာမြင့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသော အယ်လ်နီညိုရာသီဥတု၏ သက်ရောက်မှုများကို အစိုးရ၏ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး အစီအမံများနှင့် အရန်ရိက္ခာ အသင့်ရှိနေမှုတို့ကြောင့် ကျော်လွှားနိုင်မည်ဟု ဝန်ကြီးက ယုံကြည်နေသည်။ ၎င်းက စားနပ်ရိက္ခာသည် အခြေခံလိုအပ်ချက် တစ်ခုသာမက နိုင်ငံ၏ ကြံ့ခိုင်မှုကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် ကိစ္စရပ်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။

         ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာနေပြီး လူပေါင်း ၇၂၄ သန်းခန့်မှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) ၏ အစီရင်ခံစာကို ကိုးကား၍ ဝန်ကြီးက ထောက်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများကြောင့် နောက်ထပ် လူပေါင်း သန်း ၄၀ ခန့်မှာ ပြင်းထန်သော ငတ်မွတ်မှုဒဏ် ခံရနိုင်ခြေရှိနေသည်။

         “စားနပ်ရိက္ခာဟာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှုအတွက် အလွန်အရေးပါတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အရင်းအမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ပိုမိုရှုမြင်လာကြပါတယ်” ဟု Amran က ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရအနေဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကြားတွင် ရိက္ခာတည်ငြိမ်စေရန် စားနပ်ရိက္ခာကဏ္ဍကို ဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : ANTARA                                                                                

DOCA (ရန်ကုန်)