ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ သကြားစက်ရုံများမှ သကြားကြမ်းထွက်ရှိမှုသည် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်အထိ မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁,၈၄၇,၅၂၃ ရှိပြီး ယခင်နှစ် ကာလတူ တန်ဖိုးဖြစ်သော မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂,၀၇၈,၄၄၆နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားကြောင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သကြား မူဝါဒဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းသတ်မှတ် ထုတ်ပြန်ရေးဌာန (SRA) ၏ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်သည့် အချက် အလက်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။

    စုစုပေါင်း ကြံကြိတ်ခွဲမှုသည်လည်း ယခင်နှစ် ကာလတူတွင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂၅,၉၃၁,၂၆၃ ရှိရာမှ မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂၃,၀၇၃,၉၁၇ သို့ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ တင်လဲရည်ထွက်ရှိမှုသည် ယခင်နှစ် ကာလတူတွင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁,၁၆၅,၆၂၇.၇၈ ရှိရာမှ ဇူလိုင်လ အစောပိုင်းတွင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁,၀၈၀,၀၄၉.၄၅ သို့ ၇.၃၄ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ ကြောင်း သိရှိရသည်။

     ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားသည်လည်း လျော့နည်းလာပြီး သကြားကြမ်းသည် ၄.၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နှင့်သန့်စင်ပြီးသကြားသည် ၄.၉၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ လက်ကျန် ကျန်ရှိမှု ပမာဏအား စာရင်းကောက်ယူမှုအရ သကြားကြမ်းသည် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၄၂၁,၈၂၆နှင့် သန့်စင်ပြီးသကြား လက်ကျန်ပမာဏသည် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၄၅၄,၃၀၉ ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

    စိုက်ပျိုးဧရိယာမချဲ့ဘဲ ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် SRA သည် ၎င်း၏ စိုက်ပျိုးရက်ပြက္ခဒိန်ကို ယခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ကြံပင်များရင့်မှည့်ရန်နှင့် သကြားပါဝင်မှုနှုန်း မြင့်မားလာစေရန် အချိန်ပိုမို ပေး အပ်ထားကြောင်း သိရှိရသည်။

    ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်အထိ ဖိလစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၏ တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ်ဖြစ်သည့် Bantay Presyo ၏ စျေးနှုန်းစောင့်ကြည့်ရေးစနစ်အရ လက်လီစျေးနှုန်းများမှာ သန့်စင်ပြီး သကြား တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၈၀ ပီဆို၊ ဆေးသကြား တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၇၅ ပီဆိုနှင့် သကြားညို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၇၀ ပီဆို ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ဇူလိုင်လအစောပိုင်းအထိ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ သကြားကြမ်း မက်ထရစ်တန်ချိန် ၉၈,၅၇၈ ကို တင်ပို့ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ကာလတူတွင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၆၆,၁၂၆ ရှိသည့်အတွက် ၄၉.၆၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးမြင့်၍ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။

    ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် မကြာသေးမီက ၂၀၂၇ ဘဏ္ဍာနှစ် (၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက် မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်အထိ) အတွက် အမေရိကန်သို့ သကြားကြမ်းတင်ပို့ခွင့်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခွန်နှုန်းသက်သာသည့် ခွဲတမ်းဖြစ်သည့် မက်ထရစ်တန် ၁၄၅,၂၃၅ ကို ရရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်ရုံးမှ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်တွင် ကြေညာသည့် အဆိုပါခွဲတမ်း သည် ခွဲတမ်းရရှိသည့်နိုင်ငံများအနက် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

    ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အလားတူခွဲတမ်းကို ၄ နှစ်ဆက်တိုက် ရရှိခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှစ၍ အမေရိကန်၏ အခွန်နှုန်းခွဲတမ်း (TRQ) စနစ်အောက်တွင် သကြားကြမ်းအတွက် ခွဲတမ်း ၁၄၅,၂၃၅ မက်ထရစ်တန်ကို ရရှိထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    TRQ စနစ်အရ နိုင်ငံများသည် ကုန်ပစ္စည်းပမာဏ သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုကို အမေရိကန်သို့ အခွန်နှုန်းသက်သာစွာဖြင့် တင်ပို့နိုင်ပြီး အဆိုပါပမာဏထက် ကျော်လွန်သည့် မည်သည့်ပမာဏ ကိုမဆို ပိုမိုမြင့်မားသော အခွန်နှုန်းဖြင့် ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

Source: The Manila Times, 28 July 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝါဂွမ်းတင်သွင်းမှုသည် စက်တင်ဘာလ၌ကုန်ဆုံးမည့် ၂၀၂၅-၂၆ ဈေးကွက် ရာသီနှစ်အတွင်း ယခင်ခန့်မှန်းထားခဲ့သော ၁၇၀ ကီလိုဂရမ်ဝင် ဘေထုပ်ပေါင်း သိန်း ၄၇ ထက် ကျော်လွန်လျက် ဘေထုပ် သိန်း၆၀ အထိ မြင့်တက်လာဖွယ်ရှိသည်ဟု အိန္ဒိယဝါဂွမ်းလုပ်ငန်း အသင်း (CAI) က ပြင်ဆင်ခန့်မှန်းခဲ့ကြောင်း၊ သွင်းကုန်အခွန် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သက်သာခွင့်ရရှိ ခြင်းက ပြည်တွင်းသုံးစွဲမှရန်အတွက် ပြည်ပမှ ပိုမိုဝယ်ယူမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဖြစ်ကြောင်း The Hindu Business Line သတင်းဌာနက ဖော်ပြပါသည်။

       CAI အသင်း၏ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးသတင်းထုတ်ပြန်ချက်၌ အိန္ဒိယ၏ ၂၀၂၅-၂၆ ခုနှစ် ဝါဂွမ်းတင်သွင်းမှုသည် ယခင်နှစ်ကထက် ဘေထုပ်ပေါင်း ၁၉ သိန်းအထိ ပိုမိုလာနိုင်ကြောင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လကုန်အထိ ဝါဂွမ်းဘေထုပ်ပေါင်း ၅၁ သိန်းခန့်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိပ်ကမ်းများသို့ အရောက် တင်သွင်းထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

       လက်ရှိကာလတွင် အိန္ဒိယအစိုးရသည် ယခုနှစ် ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလအထိ ဝါဂွမ်း တင်သွင်းမှုအပေါ် အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုထားသည်။ CAI အသင်း၏ သီးနှံကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Atul S Ganatra က ချည်ထည်စက်ရုံများသည် အခွန် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း သက်သာမည့် အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်မခံဘဲ ပိုမိုတင်သွင်းလျက်ရှိသဖြင့် လာမည့် စက်တင်ဘာလကုန်ဆုံးချိန် အထိ ကာလအတွင်း နောက်ထပ် ဝါဂွမ်းဘေထုပ်ပေါင်း ၁၀ သိန်းမှ ၁၅ သိန်းခန့်အထိ တင်သွင်း ဖွယ်ရှိသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

       ထိုကဲ့သို့ ဝါဂွမ်းတင်သွင်းမှု မြင့်တက်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားချိန်တွင် အိန္ဒိယ၏ ဝါဂွမ်းတင်ပို့မှု မှာမူ ၂၀၂၅-၂၆ ဈေးကွက်နှစ်တွင် ယခင်ခန့်မှန်းထားသည့် ဘေထုပ် ၁၈ သိန်းအောက်သို့ လျော့ကျ ပြီး ဘေထုပ် ၁၅ သိန်းခန့်သာ တင်ပို့နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု CAI အသင်းက ပြင်ဆင်လျှော့ချခဲ့သည်။ ယခင်နှစ်၌ အိန္ဒိယ၏ ဝါဂွမ်းတင်ပို့မှုမှာ ဘေထုပ်ပေါင်း ၁၈ သိန်းရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိဈေးကွက်ရာသီ နှစ်အတွင်း ဇွန်လကုန်အထိ ဝါဂွမ်းဘေထုပ်ပေါင်း ၁၁.၂၅ သိန်းခန့်ကို ပြည်ပသို့ တင်ပို့ထားပြီးဖြစ် သည်။ ဈေးကွက်အတွင်း ကုန်စည်ဝင်ရောက်မှုကို အခြေခံလျက် ၁၇၀ ကီလိုဂရမ်ဝင် ဝါဂွမ်း ဘေထုပ်များ ဖိသိပ်ထုတ်လုပ်မှုမှာ ယခင်ခန့်မှန်းထားသည်ထက် ဘေထုပ် ၃ သိန်းပိုမိုလျက် စုစု ပေါင်း ဘေထုပ် ၃၃၇ သိန်းသို့ တိုးတက်လာမည်ဟု CAI အသင်းက ပြင်ဆင်ခန့်မှန်းထားသည်။

       အိန္ဒိယ ချည်မျှင်နှင့်အထည်လုပ်ငန်း အသင်းချုပ် (CITI) ၏ အစီရင်ခံစာအပေါ် အခြေခံ၍ ၂၀၂၅-၂၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ၏ ဝါဂွမ်းသုံးစွဲမှု စုစုပေါင်း ပမာဏသည် ယခင်ခန့်မှန်းခဲ့သည့် ဘေထုပ် ၃၃၈ သိန်းထက် ၁၀ သိန်းပိုမိုလျက် ဘေထုပ် ၃၄၈ သိန်းအထိ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်း၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ဘေထုပ် ၂၆၁ သိန်းခန့် သုံးစွဲပြီးဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရကြောင်း CAI အသင်းက ဖော်ပြ ထားသည်။

       ပြည်တွင်းဈေးကွက်၌ ဝါဂွမ်းပေးသွင်းမှု စုစုပေါင်းသည် ယခင်နှစ်က ဘေထုပ် ၃၉၃.၅၉ သိန်းရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၅-၂၆ ဈေးကွက်ရာသီတွင် ဘေထုပ် ၄၅၂.၅၉ သိန်းသို့ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း၊ အဆိုပါ ပမာဏတွင် နှစ်အစ စာရင်းဖွင့်လက်ကျန် ဘေထုပ် ၅၅.၅၉ သိန်း၊ ဝါဂွမ်းဖိသိပ်ထုတ်လုပ် မှုမှ ဘေထုပ် ၃၃၇ သိန်းနှင့် တင်သွင်းမှုမှ ဘေထုပ် သိန်း ၆၀ ခန့် ပါဝင်ကြောင်း၊ ၂၀၂၄-၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းသုံးစွဲမှု တိုးတက်ခဲ့သည့် အခြေအနေအပေါ် ပြန်လည်ချိန်ညှိလျက် နှစ်စစာရင်းဖွင့် လက်ကျန်ကို ဘေထုပ် ၅ သိန်းလျှော့ချခန့်မှန်းခဲ့ကြောင်း CAI အသင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: The Hindu Business Line, 29 Jul 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     အာဆီယံအစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေး စည်းမျဉ်းမူဘောင်သဘောတူညီချက် (ASEAN Food Safety Regulatory Framework Agreement - AFSRFA) ကို အတည်ပြုအကောင် အထည်ဖော်နိုင်ပါက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စားသောက်ကုန်ကဏ္ဍ ကုန်သွယ်မှုလက်ကျန်တန်ဖိုး သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၃၄ ဒသမ ၈၃ သန်းအထိ တိုးတက်လာနိုင်ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Budi Santoso က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာစံချိန်စံညွှန်းများကို တစ်ပြေးညီဖြစ်စေခြင်းဖြင့် အာဆီယံဒေသအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစီးဆင်းမှုများကို ပိုမိုချောမွေ့စေရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်က ဂျာကာတာမြို့မှ အွန်လိုင်းစနစ်ဖြင့်ကျင်းပသည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် (DPR) ကော်မရှင် (၆) နှင့် အစည်းအဝေးတွင် Budi Santoso က အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကြောင့် နိုင်ငံ၏လူမှုစီးပွားအကျိုးခံစားခွင့်သည်လည်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅၂ ဒသမ ၁၇ သန်း အထိ တိုးတက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၎င်းက ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်အရ ထိုသဘောတူညီချက်သည် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း လိုက်နာရသည့်ကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချပေးခြင်းအားဖြင့် စားသောက်ကုန်ကဏ္ဍထဲသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုဝင်ရောက်လာစေမည့်အပြင် ပြည်တွင်းစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများကို တည်ငြိမ်စေပြီး ပြည်သူများ၏ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အဆိုပါသဘော တူညီချက်အကောင်အထည်ဖော်ပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ၊ ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ဆီနှင့် အဆီထွက်ကုန်များ၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသောစားသောက်ကုန်များအပါအဝင် အဓိကကုန်စည်အုပ်စုများ၏ ပြည်ပတင်ပို့မှုတိုးတက်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ AFSRFA သည် အာဆီယံအစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေးမူဝါဒ (ASEAN Food Safety Policy - AFSP) ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် လိုအပ်သည့်နည်းပညာဆိုင်ရာအချက်အလက်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးယန္တရားများကို သတ်မှတ်ပေးထားကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်၏အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို တစ်ပြေးညီဖြစ်စေခြင်းနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေးအတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားပေးခြင်းဖြင့် စားသုံးသူများ၏ ကျန်းမာရေးကို ပိုမိုကာကွယ်ပေးနိုင်ရေးနှင့် အာဆီယံဒေသအတွင်း ဘေးကင်းလုံခြုံသော စားသောက်ကုန်များ လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်နိုင်ရေးကို အထောက်အကူပြုရန်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါသဘောတူညီချက်တွင် အာဆီယံဒေသအတွင်း စားသောက်ကုန်ထောက်ပံ့ ရေးကွင်းဆက်တစ်လျှောက်၌ အစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေးစံချိန်စံညွှန်းများ အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်သည့်သတ်မှတ်ချက်များ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေး ယန္တရား များကိုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားကြောင်း Budi Santoso က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို တစ်ပြေးညီဖြစ်စေခြင်းသည် လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် ဥပဒေဆိုင်ရာ သေချာမှုကို ပိုမိုရရှိစေမည့်အပြင် စည်းမျဉ်းလိုက်နာမှုကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချပေးကာ အင်ဒိုနီးရှားစားသောက်ကုန်များ၏ ဒေသတွင်းဈေးကွက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက သုံးသပ်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ သဘောတူညီချက်ကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် အစိုးရအနေဖြင့် ဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများကို ရေးဆွဲပြင်ဆင်ကာ ဥပဒေအခြေခံကို ခိုင်မာစေရေးအပါအဝင် လိုအပ်သည့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် ပြည်ပတင်ပို့သူများအနေဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များအရ ပေးအပ်ထားသည့်အကောက်ခွန်သက်သာခွင့်များကို အလိုအလျောက် အသုံးပြုနိုင်စေရန် ကုန်ပစ္စည်းမူရင်းနိုင်ငံအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (Certificate of Origin - SKA) အတွက် အလိုအလျောက်စနစ်ကိုလည်း ဖော်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများကိုကာကွယ်ရန် ကုန်သွယ်ရေးကာကွယ်မှုမူဝါဒများနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု ယန္တရားများကို ပိုမိုအားကောင်းစေခြင်း၊ သဘောတူညီချက်၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို အပြည့်အဝရရှိစေရန် သက်ဆိုင်သူများအား အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အာဆီယံ စားသောက်ကုန်ကုန်သွယ်မှုကွန်ရက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပေါင်းစည်းပါဝင်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် ခြေရာခံစနစ် (Traceability) အခြေပြု အစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေး ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်များကို အရှိန်မြှင့် ဖော်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

        အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ West Kalimantan ပြည်နယ် Kubu Raya ခရိုင်သည် မလေးရှားနိုင်ငံ Sarawak ပြည်နယ်နှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းများနှင့် ဟာလာလ်စက်မှုကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်သွားရန် ရည်မှန်းထားကြောင်း Kubu Raya ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Sujiwo က Sarawak ပြည်နယ် Kuching မြို့သို့ သွားရောက်စဉ် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ Kuching မြို့ရှိ အင်ဒိုနီးရှားကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးက ဧည့်ခံကျင်းပသည့် အခမ်းအနား တွင် Sujiwo က ယခု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုအဆင့်တွင်သာ မရပ်တန့်ဘဲ Kubu Raya ခရိုင်အတွက်အကျိုးရှိစေမည့် လက်တွေ့ကျသည့်လုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန်မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ Sujiwo ၏ ယခုခရီးစဉ်သည် Sarawak ပြည်နယ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေး၊ စက်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာန၏ ဖိတ်ကြားချက်ဖြင့် Kuching မြို့၌ ဇူလိုင် ၂၁ ရက်မှ ၂၃ ရက်အထိ ကျင်းပသည့် Borneo International Halal Showcase 2026 ပြပွဲသို့တက်ရောက်ခြင်းနှင့် တိုက်ဆိုင်နေကြောင်း သိရ ပါသည်။ အဆိုပါဖိုရမ်သည် West Kalimantan ပြည်နယ် Kubu Raya ခရိုင်အနေဖြင့် ဈေးကွက် ဝင်ရောက်ခွင့်တိုးချဲ့နိုင်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအခွင့်အလမ်းများရှာဖွေနိုင်ရေးနှင့် Sarawak ပြည်နယ်အပါအဝင် ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်များနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တည်ဆောက်နိုင်ရေး ကို အထောက်အကူပြုရန်ရည်ရွယ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ Sujiwo က အဆိုပါဖိုရမ်သည် Kubu Raya ခရိုင်၏ ဒေသထွက်ကုန်များကို မြှင့်တင်မိတ်ဆက်နိုင်သည့်အပြင် Sarawak ပြည်နယ်နှင့် အခြားပါဝင်သည့် ဒေသများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အခွင့်အလမ်းများကို ရှာဖွေနိုင်မည့်အခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အနာဂတ်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများကို စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဟာလာလ်စက်မှုကဏ္ဍများတွင် အဓိကထားဆောင်ရွက်သွားနိုင်ပြီး ၎င်းကဏ္ဍများသည် ဒေသတွင်းဈေးကွက်များတွင် ကြီးမား သောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အခွင့်အလမ်းများကို ဆက်လက်ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။
          ထို့ပြင် ဖိုရမ်အတွင်းတွေ့ရှိရသည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အခွင့်အလမ်းများကို အမြန်ဆုံး အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် ၎င်းနှင့်အတူ လိုက်ပါလာသည့် သက်ဆိုင်ရာဌာနများအား ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ သက်ဆိုင်ရာဌာနများက လက်တွေ့ ကျသည့် နောက်ဆက်တွဲလုပ်ဆောင်ချက်များကို အမြန်ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုသည် အခမ်းအနားကျင်းပရုံနှင့် မပြီးဆုံးသင့်ကြောင်း၊ တရားဝင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှု များနှင့် လုပ်ငန်းခရီးစဉ်တိုင်းသည် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ တိုးတက်ကောင်းမွန်ရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်သည့် လက်တွေ့ရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာ စေရန်လိုအပ်ကြောင်း Sujiwo က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ Sarawak ပြည်နယ်သည် Kubu Raya ခရိုင်နှင့်အနီးကပ်တည်ရှိပြီး သွားလာရလွယ်ကူသည့်အတွက် Kubu Raya ဒေသထွက်ကုန်များကို နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ တိုးချဲ့တင်ပို့နိုင်မည့် အရေးပါသည့်ဝင်ပေါက်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှတစ်ဆင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (MSMEs) အပါအဝင် ဒေသခံစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ထုတ်လုပ်မှုတိုးမြှင့်နိုင်ခြင်း၊ ဈေးကွက်ကွန်ရက်များချဲ့ထွင်နိုင်ခြင်းနှင့် ဒေသတွင်းဈေးကွက်များသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းတို့အတွက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။  Sarawak တွင်ကျင်းပသည့်အဆိုပါဖိုရမ်သို့ ပါဝင်တက်ရောက်ခြင်းမှတစ်ဆင့် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးရှိစေမည့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာမည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်းနှင့် Kubu Raya ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် ဒေသစီးပွားရေးအားကောင်းလာစေရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်၊ စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်ရေးအတွက် Sarawak ပြည်နယ်နှင့် အခြား မိတ်ဖက်များနှင့် ထုတ်လုပ်မှုအခြေပြု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ဆက်လက်တိုးမြှင့်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

          ပထဝီနိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်ပထမနှစ်ဝက်အတွင်း ဗီယက်နမ်၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တင်ပို့မှုကျဆင်းခဲ့သော်လည်း သွင်းကုန်လိုအပ်ချက်မြင့်မားခြင်း၊ စားသုံးမှုအလားအလာကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များ (FTA) အရ အခွန်သက်သာခွင့်များရရှိခြင်းတို့ကြောင့် ၎င်းဒေသကို မဟာဗျူဟာမြောက်ဈေးကွက်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (UAE) ဆိုင်ရာ ဗီယက်နမ်ကုန်သွယ်ရေးရုံး တာဝန်ခံ Truong Xuan Trung ၏ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမခြောက်လအတွင်း ဗီယက်နမ်မှ UAE သို့ တင်ပို့မှုသည် ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တင်ပို့မှုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းနီးပါးရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ထက် ၄၁.၈၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ သီဟိုဠ်စေ့တင်ပို့မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅.၁ သန်းကျော်ရှိခဲ့ပြီး ၇၀.၇၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ငရုတ်ကောင်းတင်ပို့မှုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၂ သန်းနီးပါးရှိကာ ၅၀.၁၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်း ခဲ့ပြီး ရေထွက်ကုန်တင်ပို့မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆.၁ သန်းခန့်ဖြင့် ၃၃.၈၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်း ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ Truong က အဆိုပါကျဆင်းမှုမှာ ကာလတိုအကြောင်းအရင်းများကြောင့် ဖြစ်ကြောင်းပြောကြားပြီး UAE သည် ပြည်တွင်းစားနပ်ရိက္ခာလိုအပ်ချက်၏ ၁၀ မှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်သာ ထုတ်လုပ်နိုင်သဖြင့် သွင်းကုန်အပေါ်အလွန်အမင်းမှီခိုနေရကြောင်းနှင့် ထို့ကြောင့် ဗီယက်နမ်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တင်ပို့သူများအတွက် အခွင့်အလမ်းများစွာကျန်ရှိနေသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း ဗီယက်နမ်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များအတွက် အလားအလာကောင်းသည့် ဈေးကွက်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာလျက်ရှိ‌ကြောင်း သိရပါသည်။ အစ္စရေးဆိုင်ရာဗီယက်နမ်ကုန်သွယ်ရေးရုံးမှ ကုန်သွယ်ရေးအကြံပေး Le Thai Hoa က ဗီယက်နမ် ၏ အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များသည် အစ္စရေး၏ သွင်းကုန်လိုအပ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိပြီး အထူးသဖြင့် စားသောက်ကုန်၊ အဖျော်ယမကာနှင့် စားသုံးမှု၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်မှုအတွက် လိုအပ်သည့် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ကြမ်းများအပေါ် ဝယ်လိုအားမြင့်မားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိတွင် ဗီယက်နမ်ရေထွက်ကုန်များသည် အစ္စရေး၏ ရေထွက်ကုန်သွင်းကုန် စုစုပေါင်း၏ ၁၁ မှ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကိုရယူထားပြီး ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများစွာ ကျန်ရှိနေ သေးကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလများအတွင်း တိုးတက်မှုရရှိခဲ့သည့် ပို့ကုန်အမျိုးအစားအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ခုလည်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ စားသုံးသူဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခြင်းအပြင် လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များကလည်း အရှေ့ အလယ်ပိုင်းဈေးကွက်တွင် ဗီယက်နမ်ထုတ်ကုန်များ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို ပိုမိုမြှင့်တင်ပေးလျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် အသက်ဝင်ခဲ့သည့် ဗီယက်နမ်–UAE ဘက်ပေါင်းစုံစီးပွားရေးမိတ်ဖက်သဘောတူညီချက် (CEPA) သည် ဗီယက်နမ်စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်တင်ပို့သူများအတွက် အခွင့်အလမ်းသစ်များဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟုမျှော်မှန်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်အရ UAE သည် အကောက်ခွန်လိုင်းစုစုပေါင်း၏ ၉၄.၉ ရာခိုင်နှုန်းကိုလျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းအနက် ၇၄.၂ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘောတူညီချက်စတင် အသက်ဝင်ချိန်မှစ၍ ချက်ချင်းဖယ်ရှားပေးခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ရေထွက်ကုန်၊ သီဟိုဠ်စေ့၊ ငရုတ်ကောင်း၊ သစ်နှင့် သစ်ထုတ်ကုန်များကဲ့သို့ ဗီယက်နမ်၏ အဓိကပို့ကုန်များသည် ချက်ချင်း သို့မဟုတ် ကာလတိုအတွင်း အကောက်ခွန်သက်သာခွင့်များ ရရှိလျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အတူ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် အသက်ဝင်ခဲ့သည့် ဗီယက်နမ်–အစ္စရေး လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက် (VIFTA) သည်လည်း ဈေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း အစ္စရေးသို့ ဗီယက်နမ်၏ အဓိကပို့ကုန်များဖြစ်သည့် ရေထွက်ကုန်၊ သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ကော်ဖီတင်ပို့မှုများမှာ သိသာသောတိုးတက်မှုရရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများက ကုန်တင်ပို့သူများအနေဖြင့် နည်းပညာစံချိန်စံညွှန်းများ၊ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဈေးကွက်စည်းမျဉ်းများကို အပြည့်အဝလိုက်နာဆောင်ရွက်မှသာ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များ၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အပြည့်အဝရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုထားပါသည်။ ဗီယက်နမ် ငရုတ်ကောင်းနှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အသင်း (VPSA) အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Le Viet Anh က အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ကမ္ဘာ့ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် စားသုံးမှုအများဆုံးဒေသများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်းနှင့် UAE သည် ပို့ကုန်ဈေးကွက်ကောင်းတစ်ခုသာမက အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ အာဖရိက၊ ဗဟို အာရှနှင့် တောင်အာရှတို့ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည့် အဓိကထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်သဖြင့် ဗီယက်နမ်ထုတ်ကုန်များကို ဒေသတွင်းပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်ဈေးကွက်များသို့ ဝင်ရောက်နိုင်စေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ငရုတ်ကောင်း၊ သစ်ကြံပိုး ခေါက်နှင့် နာနတ်ပွင့်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းဈေးကွက်တွင် ဗီယက်နမ်ငရုတ်ကောင်းနှင့် သစ်ကြံပိုးခေါက်တို့သည် ဈေးကွက်ဝေစု ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် အသီးသီးရရှိထားကြောင်း သိရပါသည်။ သို့သော် Halal အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်၊ ကုန်ပစ္စည်းခြေရာခံစနစ်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှုဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ ပိုမိုတင်းကျပ်လာခြင်းကြောင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဘရာဇီး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တရုတ် နိုင်ငံတို့မှ ယှဉ်ပြိုင်မှုများပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်းကြောင့် ဗီယက်နမ်လုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းအရည်အသွေးမြှင့်တင်ခြင်း၊ တန်ဖိုးမြှင့်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းနှင့် ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို အားဖြည့်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ် စက်မှုနှင့်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးအေဂျင်စီ အထွေထွေမူဝါဒဌာန အကြီးအကဲ Vu Minh Tam က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများကို ကြိုတင်သုံးသပ်ရန်၊ ထုတ်ကုန်ဒီဇိုင်း ရေးဆွဲသည့်အဆင့်မှစ၍ မူလနိုင်ငံသတ်မှတ်ချက်များကိုလိုက်နာရန်၊ Halal နှင့် Kosher စံချိန် စံညွှန်းများကို ထုတ်လုပ်မှုတွင် ထည့်သွင်းကျင့်သုံးရန်၊ ဈေးကွက်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ကိုက်ညီသည့် မဟာဗျူဟာများချမှတ်ရန်နှင့် ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအစီအစဉ်များကို ထိရောက်စွာအသုံးချရန် အကြံပြုခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် အာဏာပိုင်များအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ Halal စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းမူဘောင်ကို ဆက်လက်တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန်၊ CEPA နှင့် VIFTA သဘောတူညီချက်များပါကတိကဝတ်များကို ပိုမိုအသိပညာပေးရန်၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အထောက်အပံ့များမြှင့်တင်ရန်နှင့် သန့်ရှင်းရေးနှင့် အပင်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ (SPS) စံချိန်စံညွှန်းများအပေါ် နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးပွဲများ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။
ပထဝီနိုင်ငံရေး မရေရာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေမည်ဟု မျှော်မှန်းထားသဖြင့် ဗီယက်နမ်အနေဖြင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းများ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစံချိန်စံညွှန်းများနှင့် ကိုက်ညီနိုင်စွမ်းကိုမြှင့်တင်ရန်၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေးကွန်ရက်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ် ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက သုံးသပ်ထားသည်ဟု သိရပါသည်။ ၎င်းဆောင်ရွက်ချက်များသည် ကမ္ဘာ့အလားအလာအကောင်းဆုံးနှင့် အတက်ကြွဆုံးဈေးကွက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဗီယက်နမ်စိုက်ပျိုးရေးကုန်အမှတ်တံဆိပ်များ၏ တည်ရှိမှုကို ပိုမိုခိုင်မာ စေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)