ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

        ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ရမှုများနှင့် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော ငွေလဲလှယ်နှုန်းများ ရှိနေလင့်ကစား ဧပြီလတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်ကဏ္ဍသည် ၎င်း၏အရှိန်အဟုန်ကို ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံအတွက် လေးနှစ်ကျော်ကာလအတွင်း အကောင်းဆုံးသော လေးလတာ ပို့ကုန်စွမ်းဆောင်ရည်ကို ရရှိစေခဲ့ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (DTI) က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း  သိရပါသည်။

         ဖိလစ်ပိုင်စာရင်းအင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ အကြိုအချက်အလက်များကို ကိုးကား၍ DTI က ပြောကြားရာတွင် ဧပြီလ၌ ပို့ကုန်ရရှိမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၂၁ ဘီလီယံအထိရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ နောက်ဆုံးရရှိသော ကိန်းဂဏန်းများအရ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်ကဏ္ဍသည် ၁၆ လဆက်တိုက် တိုးတက်မှုရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         ဇန်နဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ပို့ကုန်စုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၉.၉၃ ဘီလီယံခန့်ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၂၆.၉၃ ဘီလီယံထက် ပိုမိုမြင့်မားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

         ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရအနေဖြင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေစဉ်အတွင်း ပို့ကုန်စွမ်းဆောင်ရည်၌ အရှိန်အဟုန် ဆက်လက်ကောင်းမွန်နေဆဲဖြစ်‌ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေး အတွင်းရေးမှူး Cristina Roque က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အီလက်ထရွန်နစ် ထုတ်ကုန်များသည် ဧပြီလတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းပို့ကုန်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး ပို့ကုန်ရရှိငွေ စုစုပေါင်း၏ ၄၇.၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၄၄ ဘီလီယံကို ရှာဖွေပေးခဲ့‌ကြောင်း သိရပါသည်။

      ဉာဏ်ရည်တု (AI) နှင့် Internet of Things (IoT) ကဲ့သို့သော ပေါ်ထွက်လာသည့် နည်းပညာများတွင် အသုံးပြုသည့် လူသုံးအီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်းများ၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ရုံးသုံးပစ္စည်းကိရိယာများအတွက် ဝယ်လိုအားများက ယင်းကဏ္ဍကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း DTI မှ ‌ပြောကြားချက်အရ သိရပါသည်။

        အခြားသော အဓိကပံ့ပိုးပေးသည့် ကဏ္ဍများတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၅၈.၉၅ သန်းရှိသည့် တွင်းထွက်ထုတ်ကုန်များနှင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၂၃.၃၆ သန်းရှိသည့် စက်ယန္တရားနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးပစ္စည်းကိရိယာများ ပါဝင်နေကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါကဏ္ဍသည် ကုန်စည်အုပ်စုများအနက် နှစ်အလိုက် တိုးတက်မှုနှုန်း အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏နောက်တွင် အုန်းဆီနှင့် အခြားတွင်းထွက်ထုတ်ကုန်များက အစဉ်လိုက်ရပ်တည်နေကြောင်း DTI က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

        အုန်းသီးအခြေခံထုတ်ကုန်များသည်လည်း အစားအစာပါဝင်ပစ္စည်းများနှင့် အပင်အခြေခံ အစားထိုးပစ္စည်းများအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝယ်လိုအားကြောင့် အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း အဆိုပါအေဂျင်စီမှ ပြောကြားချက်များအရ သိရပါသည်။

        အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဧပြီလတွင် နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းပို့ကုန်ဦးတည်ရာအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး စုစုပေါင်းပို့ကုန်၏ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃၀ ဘီလီယံအထိရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ယင်း၏နောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၉၂၆.၆၆ သန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၉၁၄.၆၄ သန်း၊ ဟောင်ကောင်က ဒေါ်လာ ၉၁၄.၅၉ သန်းနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၃၃၂.၇၅ သန်းတို့ဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ ပို့ကုန်တင်ပို့ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

        တိုးတက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန်အတွက် DTI ၏ ပို့ကုန်စျေးကွက် မြှင့်တင်ရေးဗျူရိုသည် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှု၊ အရင်းအမြစ် နောက်ကြောင်းခံလိုက်နိုင်မှု (traceability)၊ အမျိုးသမီးများကို ဦးတည်သည့် ပို့ကုန်အဆင်သင့်ဖြစ်မှု၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ အကောက်ခွန်နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

         ထို့ပြင် ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ဟာလာလ် (Halal) လက်မှတ်ရရှိရေး ကူညီပံ့ပိုးမှု၊ ကုန်သွယ်မှုပြပွဲများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ပေးမှုများနှင့် စီးပွားရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စေလွှတ်မှုများမှတစ်ဆင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (MSMEs) စျေးကွက်အသစ်များသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ကူညီပေးနေကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

      သို့သော်လည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းတင်းမာမှုများ၊ ရေနံထောက်ပံ့မှုအပေါ် ဖိအားပေးမှုများ၊ ငွေကြေးမငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများနှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် သွင်းကုန်ကုန်ကြမ်းများအပေါ် မှီခိုနေရခြင်းအပါအဝင် ပြင်ပအန္တရာယ်များ ဆက်လက်ရှိနေသေးကြောင်း DTI မှ ပြောကြားချက်များအရ သိရှိရပါသည်။

Source: Philstar                                                                        

DOCA (ရန်ကုန်)

  ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ဝယ်ယူခဲ့မှု တန်ချိန်သန်း ၃၀ နှင့် ခန့်မှန်းချက်တန်ချိန် ၃၄.၅ သန်းကို ကျော်လွန်၍ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဈေးကွက်ရာသီတွင် အစိုးရ၏ ဂျုံဝယ်ယူမှုသည် တန်ချိန် ၃၅ သန်း ကျော်ဖြင့် ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက ၃-၆-၂၀၂၆ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    ယခုရာသီနှစ်အထိ ဂျုံဝယ်ယူမှုတန်ချိန် ၃၅ သန်းရှိကြောင်း၊ မျှော်မှန်းချက်ထက်ပိုမို ဝယ်ယူထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ဂျုံအဓိကထွက်ရှိသည့်ပြည်နယ်များတွင် ဝယ်ယူပြီးစီးသွားပြီဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါအရာရှိကပြောကြားထားပါသည်။ အိန္ဒိယအစားအသောက်ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် ပြည်နယ် အေဂျင်စီများအနေဖြင့် ဂျုံဝယ်ယူမှုကို အမျိုးသားအစားအသောက် လုံခြုံစိတ်ချရမှု ဥပဒေနှင့် အခြားလူမှုဖူလုံရေး အစီအစဉ်များနှင့်အညီ အနိမ့်ဆုံးအထောက်အကူပြုဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    ပုံမှန်မဟုတ်သည့် မိုးများခြင်းနှင့် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်ခြင်းများကြောင့် ဒေသထွက် ကောက်ပဲသီနှံပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုရှိသော်လည်း ပြည်တွင်းထွက်ရှိမှု တန်ချိန် ၁၂၀.၆၅ ရှိနေသည့်အတွက် ဝယ်ယူမှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေကြောင်း သိရသည်။

     ပြည်နယ်အားလုံးအနေဖြင့် Punjab ပြည်နယ်သည် ပြီးခဲ့သည့်သီးနှံရာသီက တန်ချိန် ၁၁.၉ သန်း ဝယ်ယူခဲ့ရာမှ ယခုအခါ တန်ချိန် ၁၂.၁ သန်းဖြင့်
ဦးဆောင်ဝယ်ယူလျက်ရှိကြောင်း၊ Madhya Pradesh ပြည်နယ်သည် တန်ချိန် ၇.၈ သန်းမှ တန်ချိန် ၁၀.၄ သန်းသို့ တိုးမြှင့်ဝယ်ယူခဲ့ ပြီး Haryana ပြည်နယ်သည် တန်ချိန် ၇သန်းမှ တန်ချိန် ၈.၁ သန်းသို့ မြင့်တက်သွားကြောင်း သိရသည်။ Uttar Pradesh  ပြည်နယ်သည် တန်ချိန် ၁ သန်းမှ ၁.၇ သန်းအထိ နှစ်ဆနီးပါး ဝယ်ယူမှုမြင့်တက်ခဲ့ပြီး Rajasthan ပြည်နယ်သည် တန်ချိန် ၁.၉ သန်းမှ ၂.၄ သန်းအထိ ဝယ်ယူမှု တိုးလာကြောင်း သိရသည်။ ဂျုံဝယ်ယူမှုကာလသည် ဧပြီလမှ မတ်လအထိ ဖြစ်သော်လည်း ပထမ လအနည်းငယ်မှာပင် ဝယ်ယူမှုများပြားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

Source : The Hindu Business Line, 3 June 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်း၌ စံချိန်တင် ပဲရိတ်သိမ်းနိုင်ခဲ့ခြင်း၊ သုံးနှစ်တာကာလအတွင်း ပဲမျိုးစုံ အရန်လက်ကျန်အများဆုံးရှိနေခြင်းနှင့် စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်နိုင်ခြေ လျော့နည်းနေခြင်းတို့ရှိသော်လည်း ကုလားပဲဈေးနှုန်းများသည် လွန်ခဲ့သည့်လကထက် ၉ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်နှင့် ယမန်နှစ်အလားတူကာလထက် ၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး (MSP)ထက် အနည်းငယ်သာ သာလွန်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

      ကုန်သွယ်မှုကဏ္ဍမှ ကျွမ်းကျင်သူများက ယခုကဲ့သို့ လတ်တလော ဈေးနှုန်း ပြန်လည်ဦး မော့လာရခြင်းမှာ အစိုးရ၏ ဝယ်ယူစုဆောင်းမှုများပြားခြင်း(စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှု၏ ၁၆ ရာခိုင် နှုန်းကို ဝယ်ယူခဲ့ခြင်း) နှင့် ကုလားပဲနှင့် စားတော်ပဲဝါ တင်သွင်းမှု လျော့နည်းသွားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ ကုန်သည်များအနေဖြင့် ရှေ့လာမည့် မိုးရာသီနှင့် ပွဲတော်ကာလများအတွင်း ကုလားပဲနှင့်  ကုလားပဲမှုန့် စားသုံးမှု မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်ခိုင်မာနေလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြသည်။

   ပဲမျိုးစုံအများစု၏ ဈေးနှုန်းများသည် တည်ငြိမ်ပြီး အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး (MSP) အောက် တွင် ရှိနေခဲ့ရာမှ အစိုးရက အများအပြား ဝယ်ယူစုဆောင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ပထမ အပတ်တွင် ကုလားပဲဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း၊ ယင်းသို့ဝယ်ယူမှုကြောင့် ဈေးကွက်ထဲမှ ကုလားပဲ တန်ချိန် ၂၁ သိန်းခန့် လျော့နည်းသွားစေခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယပဲမျိုးစုံနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံအသင်း (IPGA) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ Bimal Kothari က ပြောကြားခဲ့သည်။

      အိန္ဒိယအစိုးရ၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ရိက္ခာသီးနှံ ထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန် ၃၇၆.၆ သန်း ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး၊ ယင်းမှာ ၂၀၂၄- ၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာနှစ်ထက် ၅.၂ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပဲမျိုးစုံထုတ်လုပ်မှုသည် စံချိန်တင် တန်ချိန် ၂၇၄.၀၉ သိန်း ရှိပြီး ယခင်နှစ်ထက် ၆.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာကာ ကုလားပဲထုတ်လုပ်မှုမှာမူ တန်ချိန် ၁၁၁ သိန်းမှ ၁၂၅.၁၄ သိန်းသို့ ၁၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။

   သို့ရာတွင် အမှန်တကယ် ထုတ်လုပ်နိုင်မှုသည် ခန့်မှန်းထားသကဲ့သို့ မများနိုင်ကြောင်း၊ ကုလားပဲထုတ်လုပ်မှုသည်သာ ပိုမိုမြင့်မားခဲ့လျှင် ဈေးနှုန်းများ
တက်လာပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ဈေးကွက်ထဲသို့ ပဲအဝင် ပိုမိုများလာတာကို မြင်တွေ့ရနိုင်ကြောင်း IPGA ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘဏ္ဍာရေးမှူးဖြစ်သူ Satish Upadhyay က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: The Economic Times, 3 June 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ရေရှည်တည်တံ့နိုင်မှုနှင့် စနစ်ကျသော စစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများသည် လက်ရှိကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များတွင်အရေးပါသော ကိစ္စရပ်များဖြစ် လာသည်နှင့်အမျှ ထိုင်းစိုက်ပျိုးရေး ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များ သည် သစ်တောပြုန်းတီးမှု၊
တရားမဝင် မြေအသုံးပြုမှု သို့မဟုတ် အလုပ်သမားများအား ဆိုးရွားစွာ ပြုမှုဆက်ဆံသည့်အလေ့အကျင့်များနှင့် ဆက်စပ်မှုမရှိကြောင်း သက်သေပြရန်
ဖိအားများ တိုးလာနေသည်။

     ရလဒ်အနေဖြင့် ရော်ဘာနှင့်စားအုန်းဆီကဲ့သို့ အဓိက ပို့ကုန်ကဏ္ဍများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း၊ အဆိုပါကဏ္ဍများ၏ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များတွင် လယ်သမားငယ်များ၊ ပွဲ စားများနှင့် ကျယ်ပြန့်၍ စုံလင်သောဒေသများရှိ စိုက်ခင်းမြေများ ပါဝင်လေ့ရှိကြောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် စိန်ခေါ်မှုမှာ
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများပြည့်မီရန်နှင့် အဆိုပါစံနှုန်းများကို ယုံကြည်စိတ်ချရသော အချက်အလက်များဖြင့် ပံ့ပိုးပေးရန်ဖြစ်သည်။

      အဆိုပါကိစ္စရပ်အား ၂၈-၅-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုတွင် ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့သော
နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုစံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီနိုင်စွမ်းကို အားကောင်းလာစေရန် ရည်ရွယ်သည့် မူဝါဒ အကြံပြုချက်များကို ကြေညာ တင်သွင်းသည့် အခမ်းအနား၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

    ထိုင်းနိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အဖွဲ့အစည်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ GIZ တို့က စီစဉ်သည့် FIT for FAIR Thailand စီမံကိန်းကဏ္ဍအောက်တွင် ဆွေးနွေးပွဲကို
ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ရေရှည်တည်တံ့သောကုန်သွယ်မှုဥပဒေများအတွက် ပြင်ဆင်ရန်နှင့် ပြောင်းလဲလာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ထိုင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပံ့ပိုးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါ စီမံကိန်းသည် အဓိကအားဖြင့် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ သစ်တောပြုန်းတီးမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းဥပဒေ (EUDR)နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ လည်ပတ်ပုံကို ပြောင်းလဲနေသည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်၍ စနစ်ကျသော စစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်ရန် အဓိကထားဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ဆွေးနွေးပွဲအရ ထိုင်းနိုင်ငံသည် ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှုဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုစည်းမျဉ်းများအတွက် ပြင်ဆင်နေချိန်တွင် ယခုစီမံကိန်းသည် လယ်သမားများ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနှင့် အစိုးရအေဂျင်စီများကို သဘောတူညီမှုတစ်ခုတည်းသို့ ရောက်ရှိစေရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း၊ ဆွေးနွေးပွဲ၏
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုင်းစိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များသည် အဓိက ပို့ကုန်စျေးကွက်များသို့ ဆက်လက်ရောက်ရှိနိုင်ပြီး မလိုအပ်ဘဲ အနှောင့်အယှက်များ မဖြစ်ပေါ်စေရန်ဖြစ်သည်။

    EUDR အရ ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များသည် မကြာသေးမီက သစ်တောပြုန်းတီးသည့် မြေများမှ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း
မဟုတ်ကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာဥပဒေများနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း သက်သေပြရမည်ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်ရသော ခြေရာခံနိုင်မှုမရှိပါက ထိုင်းပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ဥရောပဝယ်လက်များထံမှ ပိုမိုခက်ခဲသောမေးခွန်းများ၊ စာရွက်စာတမ်းကုန်ကျစရိတ်များ တိုးလာခြင်း၊ တင်ပို့မှုနှောင့်နှေးခြင်း သို့မဟုတ်
စျေးကွက်အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေတို့ကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

       စိုက်ပျိုးရေးသုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအေဂျင်စီ၏ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာ Dr. Suwit Chaikiattiyos က ထိုင်းနိုင်ငံသည် ခြေရာခံနိုင်မှုနှင့် ပထဝီတည်နေရာ အချက်အလက်များ ကို ပံ့ပိုးရန်အတွက် National EUDR Single Window ကို တီထွင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပလက်ဖောင်းသည် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို မှတ်တမ်း တင်ရန်၊ သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့် တရားဝင်မှုဆိုင်ရာ စွန့်စားမှုများကို အကဲဖြတ်ရန်နှင့် စနစ်ကျသော စစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများ ပြင်ဆင်ရန် လုပ်ငန်းရှင်များအား အကူအညီပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

     သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ကြုံတွေ့နေရသော အခက်အခဲများသည် တောင်သူလယ်သမားများနှင့် အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအပေါ်သို့
ကျရောက်နိုင်ကြောင်း၊ တောင်သူလယ်သမားများသည် မြေစာရွက်စာတမ်းများကဲ့သို့ ၎င်းတို့၏မြေနှင့်ပတ်သက်သော အသေးစိတ် အချက်အလက်များ၊
ထုတ်လုပ်မှုနည်းလမ်းများနှင့် ဝယ်လက်များ အပါအဝင်အချက်အလက်များကို ထောက်ပံ့ပေးရန် တောင်းဆိုခံရနိုင်ကြောင်း၊ အသေးစား တောင်သူလယ်သမားအများစုအတွက် အထူးသဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကိရိယာများ အသုံးပြုခွင့် အကန့်အသတ်ရှိသူများအတွက် အဆိုပါလိုအပ်ချက်အသစ်များသည် ပို့ကုန်ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များသို့ ဝင်ရောက်ရန် နောက်ထပ် အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

      ရော်ဘာကဏ္ဍသည် စိန်ခေါ်မှု မည်မျှကြီးမားသည်ကို ပြသနေကြောင်း၊ ထိုင်းရော်ဘာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူး Ditdadech Wattanaporn က အဆိုပါကဏ္ဍတွင် လယ်သမားများ၊ ကုန်သည်များ၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်သူများနှင့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ ပါဝင်ပြီး အသေးစားလုပ်ကိုင်မှု အများအပြား ပါဝင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ Ditdadech Wattanaporn က Thai Track Traceability (ThaiTrac) အပါအဝင် ခြေရာခံနိုင်မှုစနစ်များကို လုပ်ဆောင်နေပြီး အချက်အလက်များ ချိတ်ဆက်ရန်နှင့် မတူညီသော စံနှုန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ရှုပ်ထွေးမှုများကို လျှော့ချရန် ကူညီလျက်ရှိသည်။

    Thai Eastern Group Holdings Plc မှ Worapong Cherngwiwatkitက ကုမ္ပဏီများသည် ပွဲစားများထံမှ ရောနှောထားသော ကုန်ကြမ်းများ၊
နောက်ကြောင်းမရှင်းသော မြေစာရွက် စာတမ်းများ၊ လယ်သမားများ၏ စာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများနှင့် အလုပ်သမားနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံးများဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ စုဆောင်းရန် လိုအပ်မှုတို့ကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါစိန်ခေါ်မှုများက
စည်းမျဉ်းလိုက်နာမှုသည် စက်ရုံ သို့မဟုတ် ပို့ကုန်အဆင့်တွင်သာ ကိုင်တွယ်၍မရနိုင်သည်ကို ညွှန်ပြနေကြောင်း၊ စည်းမျဉ်း လိုက်နာမှုသည် မကြာခဏ
အချက်အလက်များပြည့်စုံမှုမရှိသော သို့မဟုတ် အချက်အလက်များ ကွဲပြားနေသည့် လယ်ယာကဏ္ဍအဆင့်တွင် စတင်ရမည်ဖြစ်သည်။

     FIT for FAIR Thailand စီမံကိန်းသည် မူဝါဒအကြံပြုချက် ၁၄ ချက်နှင့် ကာလတို၊ကာလလတ်နှင့် ကာလရှည် အစီအမံများ ပါဝင်သော အမျိုးသား ခြေရာခံနိုင်မှု လမ်းပြမြေပုံကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါလမ်းပြမြေပုံသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အချက်အလက်စနစ်များ၊ နိုင်ငံတော် အေဂျင်စီများအကြား ခိုင်မာသော ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် စနစ်ကျသော စစ်ဆေးမှုကို ပံ့ပိုးရန် လိုအပ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အဖွဲ့အစည်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ Dr. Wijarn Simachaya ဦးဆောင်သော စီမံကိန်း လုပ်ငန်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် အဆိုပါမူဝါဒ အကြံပြုချက်များကို စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သမဝါယမ ဝန်ကြီး ဌာန ဒုတိယအမြဲတမ်းအတွင်းဝန် Krit Uttamawetinထံသို့ တရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။

    Source: Thai PBS World, 29 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

       ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ရေထွက်ကုန်တင်သွင်းမှုကို တင်းကျပ်စွာထိန်းချုပ် မည့် အစီအမံအသစ်များ ချမှတ်ဆောင်ရွက်မည်ဟု
မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းက ထိုင်းနိုင်ငံထွက် ပင်လယ်ကကတစ်ငါးနှင့် ပုစွန်မျိုးစိတ် ၅ မျိုးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပြီး
ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှု အလွန်အမင်း ပိုလျှံလာနိုင်မည့်အရေးပေါ် စိုးရိမ်မှုမြင့်တက်လျက် ထိုင်းပင်လယ်စာပို့ကုန်ဈေးကွက်အတွင်း ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

      ကွာလာလမ်ပူမြို့ရှိ ထိုင်းစီးပွားရေးသံမှူးရုံးမှ အစီရင်ခံတင်ပြချက်အရ မလေးရှားနိုင်ငံသည် ထိုင်းနိုင်ငံထံမှ တင်သွင်းသော ပင်လယ်စာသွင်းကုန်များအပေါ် တင်းကျပ်သည့် ထိန်းချုပ်မှု များကို ဇွန် ၁ ရက်မှ စတင်၍ လုပ်ဆောင်ရန် ပြင်ဆင်နေကြောင်း၊ ထိုသို့ စီမံဆောင်ရွက်မှုများသည် ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ
တုံ့ပြန်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို အဆင့်မြှင့်တင်မှုတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    တင်သွင်းမှုကို တင်းကျပ်စွာထိန်းချုပ်မည့် ပင်လယ်စာများတွင် ပင်လယ်ကကတစ်ငါးနှင့် ပုစွန် ၅ မျိုးဖြစ်သော အညိုရောင်ကျားပုစွန်၊ ငှက်ပျောပုစွန်၊
ခြေထောက်ဖြူပုစွန်၊ ကျားပုစွန် အကြီးမျိုးနှင့် ပုစွန်ပြာတို့ ပါဝင်သည်။

    ပင်လယ်ကကတစ်ငါး တင်သွင်းမှုကို ထိန်းချုပ်မည့် အစီအမံအရ တင်သွင်းသူသည် ၎င်းငါးမျိုး တင်သွင်းသည့် အကြိမ်တိုင်းအတွက် မလေးရှား
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပေးသော အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း အတည်ပြုသည့် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု
အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (Certificate of Analysis - CoA) ကို ပူးတွဲတင်ပြရမည်ဖြစ်သည်။

    မကြာသေးမီကာလ၌ မလေးရှားနိုင်ငံမှ ပုစွန်များတင်သွင်းမှုအပေါ် ထိုင်းဘက်မှ အလားတူ ကန့်သတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကို တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ထိုင်းပုစွန်များတင်သွင်းမှု ဆိုင်းငံ့ထားသည့် အစီအမံကို ချမှတ်လုပ်ဆောင်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု မလေးရှားအာဏာပိုင်များက ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

   ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက ပုစွန်ပို့ကုန် ၅ မျိုး တင်သွင်းမှုကို ရုတ်တရက် ဆိုင်းငံ့လိုက်ခြင်းသည် ကာလတို၌ ဆက်လက်တင်ပို့နိုင်မှု မရှိပါက မလေးရှားဈေးကွက် ထံမှ ဝင်ငွေရရှိမှုကို တိုက်ရိုက် ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအခြေအနေက ထိုင်းပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်မှု အလွန်အမင်း ပိုလျှံမှုဖြစ်စေပြီး
ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ပုစွန်ဈေးနှုန်းများကျဆင်းစေလျက် ထုတ်လုပ်သူများနှင့် တင်ပို့သူများကို အခြားဈေးကွက်များသို့ လက်ငင်းပြောင်းရွှေ့လုပ်ဆောင်စေရန်
တွန်းအားပေးမည်ဖြစ်သည်။

     ပင်လယ်ကကတစ်ငါး တင်ပို့သည့် ထိုင်းလုပ်ငန်းရှင်များအတွက်မူ စံချိန်စံညွှန်း ကိုက်ညီကြောင်း အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် ရယူရန်လိုအပ်ချက်က တိမ်မြုပ်နေသည့် ကုန်ကျစရိတ်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင် CoA စစ်ဆေးချက်လက်မှတ်ရရှိရန် အချိန်စောင့်ဆိုင်းရခြင်းကိုလည်း ပေါ် ပေါက်စေမည်ဖြစ်သည်။

     အဆိုပါ အစီအမံများသည် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်မှုစရိတ်များနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု ကြာမြင့်ချိန်တို့အပေါ် သိသာထင်ရှားစွာ သက်ရောက်မှုရှိမည်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းလုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ  လုပ်ဆောင်ရန် ထိုင်းစီးပွားရေးသံမှူးရုံးက တိုက်တွန်းထားသည်။

     ကကတစ်ငါး တင်ပို့သူများအနေဖြင့် မလေးရှား၏ အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှု စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ချက်ချင်းလေ့လာရန် လိုအပ်ပြီး စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ၌ စောင့်ဆိုင်းရခြင်း ကြောင့် ကုန်စည်များ ပုပ်သိုးပျက်စီးမှု မရှိစေရေးအတွက် အသိအမှတ်ပြု ဓာတ်ခွဲခန်းများထံမှ CoA လက်မှတ်ရယူရန်
အချိန်ပိုဆောင်းရမည်ဖြစ်သည်။

   ပုစွန် ၅ မျိုးတင်ပို့လျက်ရှိသည့် ကုန်သည်များအနေဖြင့် နောက်ပြန်လှည့်လာရခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်နိုင်ရန်အတွက် လတ်ဆတ်နှင့် အေးခဲထားသော
ပုစွန်ပို့ကုန်များ မလေးရှားသို့ တင်ပို့ ခြင်းကို ယာယီအားဖြင့် ရပ်ဆိုင်းထားရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ထုတ်လုပ်မှုပိုလျှံမည့် အန္တရာယ်ကို
လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် အခြားသော ပို့ကုန်ဈေးကွက်များ သို့မဟုတ် ပြည်တွင်းဈေးကွက်သို့ ပို့ဆောင်ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို အရှိန်မြှင့်တင်လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

     ထိုင်းရေထွက်ကုန်တင်ပို့သူများ အနေဖြင့် မလေးရှားဘက်ခြမ်းရှိ တင်သွင်းသူများနှင့် အနီးကပ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး နောက်ဆုံးဖြစ်ပေါ်သော
လုပ်ငန်းလမ်းညွှန်ချက်များကို သိရှိအောင် လုပ်ဆောင်ရန်၊ ထိုင်းငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနမှ မေးမြန်းထားသည့်အချက်မျာအပေါ် တုံ့ပြန်လာမည့် တိုးတက်မှုအခြေအနေကိုစောင့်ကြည့်လေ့လာရန်နှင့် မလေးရှားဘက်မှ အစီအမံများ ပြန်လည် ရုတ်သိမ်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာပါက ပို့ကုန်များ ပြန်လည်တင်ပို့နိုင်ရေး အသင့်ရှိနေစေရန် ဆောင်ရွက်ထားသင့်ကြောင်း The Nation Thailand သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားသည်။

Source: The Nation Thailand, 31 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)