အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် “အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စားအုန်းဆီဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲ ၂၀၂၆” Palm Conversations International India 2026 (PCI) တွင် စားအုန်းဆီနှင့်ပတ်သက်သည့် အမြင်များကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ နားလည်သဘောပေါက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ထိုဆွေးနွေးပွဲ၌ “ဆီအုန်းပင်မှရရှိသော ဇီဝဓာတ်ကြွင်းများ၏ အစွမ်း - မကူးစက်နိုင်သော (နာတာရှည်)ရောဂါ (NCDs) များ ရင်ဆိုင်နေရသည့် ကမ္ဘာကြီးအတွက် ကျန်းမာရေးကို ပြန်လည်ပုံဖော်ခြင်း” ဟူသော ခေါင်းစဥ်ဖြင့် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

   မလေးရှားစားအုန်းဆီကောင်စီ (MPOC) က ကြီးမှူးကျင်းပသော ထိုဆွေးနွေးပွဲသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအစီအစဥ်၌ သုတေသနပညာရှင် များ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အာဟာရဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင် များ၊ မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အတူတကွ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး မလေးရှား စားအုန်း ဆီနှင့် ပတ်သက်၍ ပေါ်ထွက်လာသည့် အထောက်အထားများအား စစ်ဆေးရန်နှင့် စားအုန်းဆီ တွင် သဘာဝအလျောက်ပါဝင်သည့် ဇီဝဓာတ်ကြွင်းပစ္စည်းများ (bioactive compo unds) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဆွေးနွေးခဲ့ ကြပါသည်။ ၎င်းအပြင် MPOC သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး စားအုန်းဆီတင်ပို့သော စျေးကွက်များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် သိပ္ပံနည်းကျ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများကို ပိုမိုခိုင်မာ‌စေရန် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

   MPOC ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် Belvinder Sron က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စားအုန်းဆီ ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲသည် ကဏ္ဍပေါင်းစုံမှ ကျွမ်းကျင်သူများစုစည်းကာ ခိုင်မာသည့် သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ပွင့်လင်းစွာ ဆွေးနွေးနိုင်သည့် ပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး သိပ္ပံနှင့်အာဟာရဆိုင်ရာ အသိပညာများကို ဖလှယ်ခြင်းဖြင့် လူတို့၏ ကျန်းမာရေး နှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သောဘဝများ ရရှိစေရန် မည်သို့အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည်ကိုလည်း ထပ်မံပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် မလေးရှားနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အတွက်လည်း သိပ္ပံ၊ အာဟာရ၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများတွင် နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် အခွင့်အလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း Belvinder Sron က ထပ်ဆင့်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    မီဒီယာထုတ်ပြန်ချက်တွင် အဆိုပါအစည်းအဝေး၌ တင်ပြခဲ့သော သိပ္ပံဆိုင်ရာ အချက် အလက်များအရ စားအုန်းဆီ၏ အဆီပါဝင်မှုတစ်ခုတည်းကိုသာ အခြေခံ၍ သုံးသပ်ခြင်းထက် စားသုံးသူ၏ စားသောက်မှုပုံစံတစ်ခုလုံး၊ စားအုန်းဆီ၏ မော်လီကျူးဖွဲ့စည်းပုံ၊ ချက်ပြုတ်မှုပုံစံနှင့် ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဥ်းစားရန်လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြ ထား ပါသည်။

   အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ  Makreo Research and Consulting ကိုယ်စားပြု၍ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက် မှုဆိုင်ရာ အကြံပေး Vishal Malhotra က အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လူတစ်ဦးလျှင် နှစ်စဥ် စားသုံးသော ဆီ ပမာဏမှာ ၂၃.၅ ကီလိုဂရမ်ခန့်ရှိကြောင်း၊ ထိုပမာဏမှာ အိန္ဒိယဆေးဘက်ဆိုင် ရာ သုတေသန ကောင်စီ (ICMR) က အကြံပြုထားသည့် လူတစ်ဦးလျှင် နှစ်စဥ် စားသုံးသော ဆီပမာဏ ၁၂ ကီလို ဂရမ်ခန့် သိသိသာသာ ပိုများနေပီး နေ့စဥ်စားသောက်မှုပုံစံတွင် အာဟာရမျှတမှုနှင့် ဆီသုံးစွဲမှု ပမာဏကို သင့်တင့်စွာ သုံးစွဲရန်လိုအပ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့ပါသည်။

   အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည့် နှလုံးနှင့်သွေးကြောဆိုင်ရာ စာတမ်း ၄,၅၁၅ စောင်ကို လေ့လာသုံးသပ်ကြည့်လျှင် စားအုန်းဆီစားသုံးမှုနှင့် နှလုံးရောဂါ၊ လေဖြတ်ခြင်းနှင့် နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါများကြောင့် သေဆုံးမှုများသည် ဆက်စပ်မှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး သိပ္ပံ ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများတွင် ကန့်သတ်ချက်များရှိနေကြောင်း တွေ့ရပါသည်။ ထိုတင်ပြ ချက်တွင် စားအုန်းဆီ၏ သဘာဝအရ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းခဲနေသောပုံစံ (semi-solid structure) သည် စက်ရုံထုတ် trans fats များကဲ့သို့ partial hydrogenation ပြုလုပ်ရန်မလိုဘဲ အသုံးပြု၍ ရကြောင်း အလေးပေးဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ချက်ပြုတ်ရာတွင် ထည့်သွင်းစဥ်းစားသင့် သည့် အပူဒဏ်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ပြုမှုဆိုင်ရာ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု (thermal and oxidative stability) တို့ကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါသည်။

   ထိုအစည်းအဝေး၏ အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ ဆီအုန်းပင်မှရရှိသော ဇီဝဓာတ်ကြွင်း ပစ္စည်းများ (palm-derived bioactives) ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် တိုကိုထရီနောလ် (tocotrienols) နှင့် ဖီနောလစ် (phenolics)ဓာတ်များသည် နာတာရှည်ရောဂါ (NCDs) များအပေါ် သက်ရောက် နိုင်ကြောင်းတို့ကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ပါသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ တောင်ပိုင်းကယ်လ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ Roger Clemens သည် အဆိုပါဓာတ်များသည် နှလုံးနှင့်သွေးကြောဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးနှင့် ရောင်ရမ်းမှုအပါအဝင် ကျန်းမာရေးနယ်ပယ်အချို့တွင် ကဏ္ဍတစ်ရပ်အနေဖြင့် ပါဝင်နိုင်ခြင်းရှိ/မရှိကို အစောပိုင်းသုတေသနစာတမ်းများတွင် ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့ပါသည်။ သို့သော် လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက ၎င်းသည် လေ့လာနေဆဲသုတေသနတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ဘေးကင်း လုံခြုံမှု၊ သင့်တော်သောပမာဏ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုတို့အတွက် နောက်ထပ်သုတေသနများစွာ လိုအပ်နေသေးကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

   အဆိုပါဇီဝဓာတ်များသည် လေ့လာနေဆဲ သုတေသနတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး နာတာရှည်ရောဂါ များအတွက် ကာကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုသခြင်းတို့တွင် အစားထိုးနိုင်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း၊ လွဲမှားသည့် အယူအဆများနှင့် အညွှန်းတပ်ခြင်းများကို အခြေမခံဘဲ သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးမှု၊ ချက်ပြုတ်သည့်နည်းလမ်းများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအထောက်အထားများကို ထည့်သွင်းစဥ်းစား သင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းထားပါသည်။

   အဆိုပါ အခမ်းအနားကို အိန္ဒိယဆေးဘက်ဆိုင်ရာအသင်း၊ Metabolic Health and Nutrition ဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အာဟာရပညာရှင်များအသင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆီ နည်းပညာရှင်များ အသင်းတို့၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

Source : The Hindu Businessline, 25 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိမြို့ကြီးများတွင် တစ်ကီလိုလျှင် ရူပီး ၅၅ မှ ၆၀ အထိ ဈေးမြောက်နေသည့် ကြက်သွန်နီ ဈေးနှုန်းများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက် နေ့မှစတင်၍ ကြက်သွန်နီတစ်ကီလိုလျှင် သက်သာသည့်ဈေးနှုန်း ၃၅ ရူပီးဖြင့် လက်လီရောင်းချ သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    ဈေးကွက်သို့ ဖြန့်ချိနေသော ကြက်သွန်နီများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ထုတ်လုပ်သည့် ပြည်နယ်များတွင် သိုလှောင်ထားသည့် ကြက်သွန်နီ အရန်သိုလှောင်မှု တန်ချိန် ၁.၂၁ သိန်းမှ လာ ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအရန်သိုလှောင်မှုမှ လက်လီဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်းကို အေဂျင်စီသုံးခု ဖြစ်သည့် Nafed၊ အမျိုးသားစားသုံးသူများသမဝါယမအသင်းချုပ် (NCCF) နှင့် Kendriya Bhandar တို့က ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ကြက်သွန်နီတန်ချိန် ၆၂,၀၀၀ သိုလှောင်ထားသည့် NCCF အနေဖြင့် Kanda Express ရထားဖြင့် Nashik နှင့် Maharashtra ပြည်နယ်တို့မှ တန်ချိန် ၄၀၀ ပို့ဆောင်လျက်ရှိရာ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒေလီသို့ရောက်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထား ကြောင်း သိရသည်။

    အေဂျင်စီအနေဖြင့် Kendriya Bhandar စတိုးဆိုင် ၁၀၀ မှ ကြက်သွန်နီများကို လက်လီ ရောင်းချသွားမည်ဖြစ်ပြီး Mother Dairy ရှိ ဆိုင်ခွဲ ၃၀၀ တွင် ရောင်းချနိုင်ရေး စီစဉ်လျက်ရှိ ကြောင်း၊ ရထားတွဲများဖြင့်ရောက်ရှိလာသည့် ကြက်သွန်နီများကို Chandigarh ပြည်နယ်၊  Ludhiana ပြည်နယ်၊  Varanasi ပြည်နယ်နှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ ရောင်းချပေးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

     ကြက်သွန်နီတန်ချိန် ၅၅,၀၀၀ သိုလှောင်ထားသည့် Nafed ပြည်နယ်တွင် ဒေလီနှင့် အခြားမြို့ကြီးများနည်းတူ ကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းကို တူညီစွာရောင်းချသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ တင်ပို့ မှုများ မြန်မြန်ဆန်ဆန်‌ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် အစိုးရအနေဖြင့် Kanda Express ကဲ့သို့သော ရထားတွဲများဖြင့် မြို့တော်သို့ ကြက်သွန်နီအမြောက်အမြား တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

   ကြက်သွန်တန်ချိန် ၈၀၀ တင်ဆောင်ထားသည့် ပထမရထားတွဲသည် Nashik ပြည်နယ်မှ ထွက်ခွာသွားပြီဖြစ်ရာ  ဒေလီသို့‌သွားနေဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ ဒေလီအပြင် အခြားမြို့ကြီး၄မြို့ ဖြစ်သည့် Chennai၊  Ernakulam၊  Madurai နှင့် Guwahati တို့တွင် ရထားတွဲများဖြင့် သယ်ဆောင်လာသည့် ကြက်သွန်နီများကို လက်ခံရယူရန် စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်းသိရသည်။

    ပြီးခဲ့သည့်လက အလွန်အမင်းမြင့်တက်ခဲ့သည့် ကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းများကို ထိန်းချုပ်ရန် အတွက် အစိုးရမှ ကြားဝင်ထိန်းကျောင်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့၌ ကြက်သွန်နီတစ်ကီလိုလျှင် ရူပီး ၃၄.၈၀ ရှိခဲ့ရာမှ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကြက်သွန်နီတစ်ကီလိုလျှင် ရူပီး ၄၄.၇၂ ဖြင့် ၂၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း၊ ယခင်နှစ် ကာလတူနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ကြက်သွန်နီများကို တစ်ကီလိုလျှင် ၂၈.၆၇ ရူပီးဖြင့် လက်လီရောင်းချ နေချိန်တွင် ၅၆ ရာခိုင်နှုန်း ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

   ယခုအခြေအနေသည် မြို့ကြီးများတွင် သိသာစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကြက်သွန်နီ လက်လီဈေးနှုန်းများသည် Chennai ပြည်နယ်နှင့် Kolkata ပြည်နယ်တို့တွင် တစ် ကီလိုလျှင် ရူပီး ၆၀ နှုန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊  ဒေလီတွင် တစ်ကီလိုလျှင် ၅၅ ရူပီးနှုန်းဖြင့်လည်း ကောင်း၊ Mumbai တွင် တစ်ကီလိုလျှင် ၄၈ ရူပီး ဖြင့်လည်းကောင်း၊ Ranchi တွင် တစ်ကီလိုလျှင် ၃၈ ရူပီးဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးရှိကြောင်းသိရသည်။

   လက်လီဈေးနှုန်းများနည်းတူ လက်ကားဈေးနှုန်းများလည်း မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း၊ ကြက်သွန်နီလက်ကားဈေးနှုန်းများသည် ယခင်က တစ်ကီလိုလျှင် ၂၂.၅၄ ရူပီးရှိခဲ့ရာမှ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်တွင် တစ်ကီလိုလျှင် ၃၆.၇၃ ရူပီးဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၆၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိမြင့်တက်ခဲ့ပြီး လွန်ခဲ့သောသုံးလအတွင်း ၃၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနမှထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအရသိရသည်။

   ကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းများမြင့်တက်လျက်ရှိသော်လည်း အစိုးရအနေဖြင့် လာမည့်လများ အထိ ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်ကို ပြည့်မီစေရေး ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တွင် တန်ချိန် ၃၀၇.၃၇ သိန်း ထွက်ရှိရန်ခန့်မှန်းထားရာ ယခင်နှစ်ထွက်ရှိခဲ့သည့် တန်ချိန် ၃၀၇.၆၇ သိန်း နှင့်တူညီကြောင်းသိရသည်။

Source : The Hindu Businessline, 26 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      စားအုန်းဆီ ထုတ်လုပ်သူအုပ်စု၏ စာရင်းဇယားများအရ အင်ဒိုနီးရှားသည် အဓိကကုန် သွယ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဂဏန်း နှစ်လုံးအထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ပုံမှန်ဈေးကွက်ဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုမှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော် မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ အင်ဒိုနီးရှားစားအုန်းဆီအသင်း (Gapki) ၏ အချက် အလက်များအရ အင်ဒိုနီးရှားသည် ဇွန်လတစ်လတည်းတွင် ပြည်ပဈေးကွက်များသို့ တန်ချိန် ၃.၃ သန်းနီးပါး ရောင်းချခဲ့ရပြီး ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ပထမနှစ်ဝက်တွင် တင်ပို့မှု ၁၆.၆ သန်းနီးပါး ရှိလာ ခဲ့ကြောင်း၊ စားအုန်းဆီ အများစုကို တရုတ်ဖောက်သည်များထံ တင်ပို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

      တရုတ်သို့ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှုသည် ယခင်လဖြစ်သည့် မေလနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ဇွန်လ တွင် ၆၇% မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပထမနှစ်ဝက်တွင် တရုတ်သို့တင်ပို့မှုသည် နှစ်စဉ် ၃၁% မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း၊ Gapkiမှ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Mukti Sardjono က ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် ကြေညာချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ Mukti သည် ဘေဂျင်းမှ စုစုပေါင်းလက်ခံရရှိ ခြင်း အပါအဝင် တရုတ်နိုင်ငံက မည်သည့် စားအုန်းဆီအမျိုးအစားကို အဓိကဝယ်ယူခဲ့သည်ကို အသေးစိတ်ပြောကြားခြင်းမရှိကြောင်း၊ သို့သော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားဆိပ်ကမ်းများမှ ထွက်ခွာခဲ့ သည့် စားအုန်းဆီအမြောက်အမြားကို ဇွန်လတွင် တန်ချိန် ၂.၃ သန်းခန့် ထုတ်ယူပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ အလုံးစုံပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော စားအုန်းဆီ (Processed Palm Oil) တင်ပို့မှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပထမနှစ်ဝက်တွင် တန်ချိန် ၁၁.၈ သန်းနီးပါးရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      တရုတ်နိုင်ငံသည် စားအုန်းဆီများကို အဓိကအားဖြင့် စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် ပြည်ပမှ ဝယ်ယူလျက်ရှိသည်။ ဂျကာတာ၏ ကုန်သွယ်မှု လိုငွေပြမှုသည် ဆက်လက်ရှိနေသဖြင့် နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် မျှတသောကုန်သွယ်မှုကို အားပေးရန် သဘောတူခဲ့ကြောင်း ဂျကာတာသို့ မကြာသေးမီက လာရောက်လည်ပတ်စဉ် တရုတ်နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီး Wang Yi ကပြောကြားခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားအနေဖြင့် တရုတ်ပြည်မကြီးနှင့် ပထမ နှစ်ဝက်တွင် ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြမှုသည် ယခင်နှစ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၄၀% မြင့်တက်ကာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃.၈ ဘီလီယံ အထိ ရှိလာခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

      Gapki၏ အချက်အလက်များအရ အိန္ဒိယသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ စားအုန်းဆီအဓိက ဝယ် ယူသူအဖြစ် လက်ရှိအနေအထားကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှား ၏ လစဉ်ပို့ကုန်တင်ပို့မှုသည် ၃၉၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း မြင့်တက်လာရ သည့်အကြောင်းအရင်းကို ၎င်းက ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီသို့ နှစ်စဉ်တင်ပို့မှုသည် ယခင်နှစ် ကာလတူထက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၆ လတွင် ၇% ကျဆင်းသွားခဲ့ ကြောင်း၊၊ ဇွန်လတွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှု စုစုပေါင်းတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၉ ဘီလီယံရှိကြောင်း၊ နှစ်စဉ်တင်ပို့မှုစုစုပေါင်းမှာ အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉.၄ ဘီလီယံရှိ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Jakarta Globe, 26 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအနေဖြင့် လတ်ဆက်သောနာနတ်သီးများကို ပေ၂၀ဆံ့ ကွန်တိန်နာသေတ္တာ များဖြင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် တင်ပို့ခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါ ကုန်ပစ္စည်းများကို C R Exports (Pvt) Ltd က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် တင်ပို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသည် နှစ်စဉ် နာနတ်သီး မက်ထရစ်တန် ၂,၀၀၀ မှ ၅,၀၀၀ အထိ တင်သွင်းလေ့ ရှိပြီး သွင်းကုန်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းခန့် ရှိကြောင်း၊ လက်ရှိတွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အဓိက နာနတ်သီးတင်သွင်းသည့်နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။  

      အဆိုပါ တင်ပို့မှုသည် လတ်ဆတ်သောနာနတ်သီးတင်ပို့ရာတွင် အပင်များ၏ ကျန်းမာ‌ရေး နှင့် ရောဂါပိုးမွှားများကို ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို သတ်မှတ်ရန် သီရိလင်္ကာ နှင့်ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ အမျိုးသားအပင်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့အစည်း (NPPO) အကြား နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ NPPO ၏ ပိုးမွှားဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သူ Mohammad Aqeed က ရွေးချယ် ထားသည့် နာနတ်သီးစိုက်ခင်းနှင့် ကုန်ထုတ်စခန်းများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန်အတွက် သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါခရီးစဉ်မှ တွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံတွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပါကစ္စတန်အာဏာပိုင် များမှ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအပင်သီးသန့်ခွဲခြားရေး ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့ (NPQS) မှ ထုတ်ပြန်ထားသည့် အပင်ကျန်းမာရေးနှင့် ရောဂါပိုးမွှားကင်းရှင်းကြောင်း ထောက်ခံချက်ပါရှိသည့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ နာနတ်သီးတင်သွင်းမှုကို အတည်ပြုခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနတွင် မှတ်ပုံတင်ထားရှိသည့် ထုတ်လုပ်သူများနှင့် တင်ပို့သူများ၏ စိုက်ပျိုးရေးအလေ့အထကောင်း (GAP) ရရှိပြီး စိုက်ခင်းများမှ ထွက်ရှိသော နာနတ်သီးများကိုသာ အလိုရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ပို့ကုန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အဖွဲ့ (EDB)၊ ပါကစ္စတန်အခြေစိုက် သီရိလင်္ကာသံရုံး၊ သီရိလင်္ကာအခြေစိုက် ပါကစ္စတန်သံရုံး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဦးစီးဌာန၊ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနနှင့် အမျိုးသားအပင် သီးသန့် ခွဲခြားရေး ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့(NPQS)တို့သည် ပို့ကုန်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုတစ်ရပ်ကို ထူထောင် ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။            

     သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် နာနတ်သီးထုတ်ကုန်မှ ပို့ကုန်ဝင်ငွေ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ သန်းနီးပါး ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါနိုင်ငံသည် ပါကစ္စတန်ဈေးကွက်သို့ ထောပတ်သီးနှင့် လိမ္မော်သီးအပါအဝင် အခြားစိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များကို မိတ်ဆက်တင်ပို့ရန်အတွက် အခွင့်အလမ်းများရှာဖွေနေကြောင်း၊ ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းသစ်သည် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ပို့ကုန်များကို အထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး ပါကစ္စတန်-သီရိလင်္ကာ လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက်၏ အသုံးချမှုကိုလည်း  ပိုမိုတိုးမြှင့်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Fresh Plaza, 24 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

         ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ တိုးတက်မြင့်မားရေးနှင့် ခေတ်မီဆန်းသစ်ရေး တို့အတွက် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် လွန်စွာအရေးပါကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများ က ၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

        ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၌ အသစ်စတင်ထူထောင်လိုက်သည့် အာဆီယံ စိုက်ပျိုးရေးကုန်သည်ကြီး များအသင်း၏ ကိုယ်စားလှယ် Keo Rithy က နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးအမြတ် ရရှိစေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် အဓိက ပံ့ပိုးကူညီသူဖြစ်လာကြောင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာများ၊ အရင်းအနှီးများနှင့် နည်းစနစ်များသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

       ကမ္ဘောဒီးယား၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ ခေတ်မီလာစေရန် ကူညီပေးလိုသည့် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ သူများကို အပြည့်အဝကူညီရန် အာဆီယံ စိုက်ပျိုးရေးကုန်သည်ကြီးများအသင်းက အသင့်ရှိ ကြောင်းလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ CM Resources စိုက်ပျိုးရေးကုမ္ပဏီ၏ ဒါရိုက်တာ Seang Vibol က တရုတ်ဈေးကွက်သို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ခွင့်ရရှိခြင်းသည် ရေရှည်တည်ငြိမ်မှုကို ဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားတောင်သူများကို များစွာအကျိုးပြုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

        တရုတ်နိုင်ငံ၏ အောင်မြင်သော အဆင့်မြင့်စိုက်ပျိုးရေး နည်းလမ်းများကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားတောင်သူများအား အထွက်နှုန်းကောင်းသည့် သီးနှံများ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် နည်းပညာအသိပညာများ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ စိုက်ပျိုးရေးစီးပွားရေး အခင်းအကျင်းကို ပိုမိုတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

        နှစ်နိုင်ငံကြား အားကောင်းသော စိုက်ပျိုးရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ဆန်၊ ငှက်ပျောသီး၊ သရက်သီး၊ နဂါးမောက်သီး၊ အုန်းသီးနှင့် ဒူးရင်းသီးများကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။

       ကမ္ဘောဒီးယား နည်းပညာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ တရုတ်-အာဆီယံ လေ့လာရေးစင်တာမှ ဒုတိယဒါရိုက်တာ Thong Mengdavid က အဆိုပါပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ စိုက်ပျိုးရေးစက်ကိရိယာများနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများကို တိုးတက်စေသည့် စီးပွားရေးအသက်သွေး ကြောတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

      တရုတ်နိုင်ငံ၏ စက်မှုလယ်ယာစနစ်၊ ရေသွင်းရေမြောင်းစနစ်၊ စမတ်စိုက်ပျိုးရေး၊ မျိုးကောင်းမျိုးသန့်၊ ဒရုန်းများနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဒေသတွင်းအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီအောင် လိုက်လျောညီထွေအသုံးပြုနိုင်ပါက တန်ဖိုးရှိသော သင်ခန်းစာများဖြစ်ကြောင်း Mengdavid က ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပူးတွဲ သုတေသနများ၊ စံပြစိုက်ခင်းများနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတန်ဖိုးကွင်းဆက်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်ရန်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : Xinhua                                                                                   

DOCA (ရန်ကုန်)