ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    ဗီယက်နမ်အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ထုတ်လုပ်မှု ရုတ်တရက်မြင့်တက် လာခြင်းနှင့် ဝယ်လိုအားနည်းခြင်းတို့ကြောင့် နဂါးမောက်သီးဈေးများ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၃,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ ဆင့်) အထိ ကျဆင်းကာ တောင်သူများ အရှုံး ပေါ်နေရသည်။

    ဗဟိုကုန်းမြင့်ဒေသရှိ Lam Dong ပြည်နယ်မှ တောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ Luong သည် စတုရန်းမီတာ ၄,၀၀၀ ကျယ်ဝန်းသောခြံရှိ ခူးဆွတ်ပြီးသား နဂါးမောက်သီးများကို တစ်ကီလို ဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၃,၀၀၀မှ ၈,၀၀၀ ဖြင့် ရောင်းချနေသော်လည်း အရောင်းအဝယ် လုပ် မည့်သူ အနည်းငယ်သာရှိကြောင်း၊ ၎င်းအနေဖြင့် အမြတ်ရရှိရန်အတွက် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၁၀,၀၀၀ (သို့မဟုတ်) ယခုထက်ပို၍ ရောင်းချရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့အပြင် ယခု နှစ်အစကတည်းက ဈေးနှုန်းများမှာ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

     ဗီယက်နမ် တောင်ပိုင်းဒေသ Dong Thap ပြည်နယ်မှ တောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ Hanh က နဂါးမောက်သီးကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဒေါင် ၈,၀၀၀ မှ ၁၂,၀၀၀ ဖြင့် ရောင်းချနေရပြီး ယခုနှစ်တွင် ဓာတ်မြေသြဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးဈေးများ ၂၅ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက် လာခြင်းကြောင့် ကုန်ကျစရိတ် မကာမိကြောင်း၊ အရင်းကျေဈေးနှုန်း (break-even price) များသည် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဒေါင် ၁၃,၀၀၀ မှ ၁၅,၀၀၀ အထက်၌ ရှိရန်လိုအပ်ကြောင်း၊ ဈေး နှုန်းများ ယခုကဲ့သို့ ဆက်တိုက်နိမ့်ကျနေပါက လာမည့်ရာသီအတွက် စိုက်ဧရိယာကို လျှော့ချ သွားနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ နဂါးမောက်သီး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသူ Dinh Van Hien က ဈေးနှုန်းကျဆင်းရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ စိုက်ပျိုးဒေသအများစုတွင် နဂါးမောက်သီး အထွက်နှုန်းအများဆုံး ရာသီဖြစ်သောကြောင့် ရောင်းလိုအား သိသိသာသာ တိုးလာခြင်းဖြစ် ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    ဒူးရင်းသီး၊ မင်းကွတ်သီး၊ လိုင်ချီးသီးနှင့် ဇီးသီးကဲ့သို့သော အခြားသီးနှံများလည်း ပေါ် သည့်ရာသီဖြစ်နေခြင်းကြောင့် နဂါးမောက်သီးအတွက် ဝယ်လိုအား ကျဆင်းသွားကြောင်း၊
Binh Thuan ပြည်နယ်နဂါးမောက်သီးအသင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Huynh Canhက နဂါးမောက်သီး ဈေးနှုန်း သိသိသာသာကျဆင်းရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ရောင်းလိုအားများခြင်းကြောင့် ဖြစ် ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    တရုတ်နိုင်ငံသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း နဂါးမောက်သီးစိုက်ဧရိယာကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး နောက် ဗီယက်နမ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်သွင်းမှုများ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားကြောင်း၊ ထို့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နဂါးမောက်သီးခူးဆွတ်သည့်ရာသီသည် မေလမှနိုဝင်ဘာလအထိ ဖြစ်သောကြောင့် ဗီယက်နမ်မှ ထုတ်လုပ်သည့် နဂါးမောက်သီးများနှင့် အပြင်းအထန် ယှဉ်ပြိုင်နေရကြောင်း သိရှိရသည်။

    စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ တင်းကျပ်လာခြင်းနှင့် နယ်စပ်တွင် ပို့ကုန့်များကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဗီယက်နမ်၏ ဥရောပသမဂ္ဂသို့ တင်ပို့မှုမှာ အခက်အခဲများ ရင် ဆိုင်နေရပြီး တင်သွင်းနိုင်ငံများ၏ စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော အရည်အသွေးအကောင်းဆုံး အသီးများသာ ဈေးကောင်းရနိုင်သည်ဟု Canhက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်တွင် အဓိကအား ဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများ၌ နဂါးမောက်သီး စိုက်ဧရိယာ ၅၅,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ ဟက်တာ ရှိပြီး နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၁.၄ သန်းခန့်ရှိသည်။

Source: VnExpress International, 24 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အမေရိကန်နိုင်ငံထံမှ မျိုးဗီဇပြုပြင်ထားသော GMO ပြောင်းများ တင်သွင်းရန် ခွင့်ပြုထား ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အဆိုပါသဘောတူညီချက်သည် ပြည်တွင်းထွက်ပြောင်းများ၏ ဈေးနှုန်းများ သို့မဟုတ် ပြောင်းစိုက်တောင်သူများ၏ ဝင်ငွေအပေါ် ထိခိုက်စေမည်မဟုတ်ဟု ထိုင်းစီးပွားရေး နှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး Suphajee Suthumpun က အာမခံပြောကြားခဲ့ကြောင်း Thai PBS World သတင်းဌာနက ဖော်ပြပါသည်။

    ပြည်တွင်း၌ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအစားအစာ လုံလောက်စွာ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အခါ မှသာ အမေရိကန်ပြောင်းများကို တင်သွင်းမည်ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုလျက် ယင်းသဘောတူညီ ချက်က ဈေးနှုန်းသက်သာသော ပြည်ပမှတင်သွင်းသည့် ကုန်စည်များ ပြည်တွင်းဈေးကွက်ကို လွှမ်းမိုးစေနိုင်သည်ဟု ပြောဆိုချက်များကို Ms. Suphajee က မကြာသေးမီကပင် ပယ်ချထားခဲ့ သည်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) ၏ မူဘောင်အောက်တွင် အမေရိကန်ထံမှ GMO ပြောင်း တန်ချိန် ၁သန်းအထိတင်သွင်းရန် ခွင့်ပြုထားသော အဆိုပါ သဘောတူညီချက်ကို ထိုင်းပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍက လက်မှတ် ရေးထိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။

     ပြည်တွင်းဈေးကွက်၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောင်းတန်ချိန် ၉ သန်းခန့် ဝယ်လိုအားရှိနေ ချိန်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်နိုင်မှုမှာ တန်ချိန် ၅ သန်းခန့်သာရှိသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံအနေ ဖြင့် လက်ရှိကာလ၌ သိသာထင်ရှားသည့် မွေးမြူရေးအစားအစာ ပြတ်လပ်မှုကို ကြုံတွေ့နေရ ကြောင်း၊ အဆိုပါကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန်အတွက် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းအချို့သည် ဆန်ကွဲ၊ ဖွဲနုနှင့် ပီလောပီနံတို့ကဲ့သို့သော အခြားမွေးမြူရေး အစားအစာ အရင်းအမြစ်များကို ပြောင်းလဲ သုံးစွဲလျက် ရှိကြောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ အနေဖြင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ မီးရှို့ခြင်း ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် မီးခိုးမြူပြဿနာကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်သည့် အစီအမံများချမှတ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ အိမ်နီးချင်း ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မြန်မာတို့ထံမှ ပြောင်းများတင်သွင်းမှုမှာ ကျဆင်းလျက်ရှိကြောင်း၊ အစိုးရသည် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှု၏ သုံးပုံတစ်ပုံထက် ပိုမို၍ ပြောင်း များ တင်သွင်းခြင်းမရှိရန် ကန့်သတ်သည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ အပါအဝင် ပြည်တွင်းရှိ စိုက် ပျိုးထုတ်လုပ်သူများကို အကာအကွယ်ပေးမည့် အစီအမံများစွာကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ထားရှိပြီး ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီး Ms. Suphajee က ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Thai PBS World, 24 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

       ‌ပြည်တွင်းအထည်အလိပ်စက်ရုံများမှ ယခင်သီတင်းပတ်အတွင်း ရောင်းချခဲ့သည့် အမေရိကန် ၏ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဝါသီးနှံတွင် စုစုပေါင်း ဝါဂွမ်းဘေထုပ်ရေ ၂၁၆,၀၀၀ အနက် ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဖြစ်သော ဝါဂွမ်းဘေထုပ်ရေ ၂၀၆,၁၀၀ကို ဝယ်ယူခဲ့ကြောင်း၊ စက်ရုံလုပ်ငန်းရှင်များသည် ဘရာဇီး နိုင်ငံမှလည်း ဝါဂွမ်းပမာဏ မြောက်များစွာကို တင်သွင်းနေကြကြောင်း အစီရင်ခံစာများအရ သိရှိရပါသည်။

     ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွင်း ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအနေဖြင့် ဝါဂွမ်းနှင့် စားသုံးဆီ တင်သွင်းမှု အတွက် နိုင်ငံခြားငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံနှင့်ချီ၍ သုံးစွဲဖွယ်ရှိပြီး ယင်းပမာဏမှာ အဆိုပါ ကုန်စည်များအတွက် နိုင်ငံသမိုင်းတွင် အမြင့်မားဆုံး သွင်းကုန်ကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သိရှိရသည်။

      ဝါဂွမ်းကဏ္ဍ ပြန်လည်ဦးမော့လာစေရေးအတွက် ထပ်ခါတလဲလဲ ကြေညာချက်များ ထုတ် ပြန်နေသော်လည်း ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး ဝါဂွမ်းထုတ်လုပ်သည့်ဇုန်ဖြစ်သော  Rahim Yar Khan မြို့တွင် နောက်ထပ် သကြားစက်ရုံတစ်ရုံကို ခွင့်ပြုပေးလိုက်ခြင်းသည် ဝါစိုက်ပျိုးမှု ပြန်လည် မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို ထိခိုက်လာစေသည်။

      ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဝါဂွမ်းကဏ္ဍကို ကိုယ်စားပြုသည့် အဓိကအဖွဲ့အစည်း ကြီး နှစ်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သော Karachi ဝါဂွမ်းအသင်းသည် ပိုင်ဆိုင်မှုအငြင်းပွားမှု စွပ်စွဲခံရ သည့်အကြောင်းကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်ကတည်းက ချိတ်ပိတ်ခံထားရသည်။ အဆိုပါအခြေအနေကြောင့် နိုင်ငံတကာ ဝါဂွမ်းစျေးကွက်များတွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွက် ကိုယ်စား ပြုမှုမရှိပဲဖြစ်နေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    နောက်ထပ် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ တိုးတက်မှုတစ်ခုမှာ တစ်ချိန်က အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ ပထမဆုံး ဗိုင်းရပ်စ်ကင်းစင်သော ဝါဂွမ်းမျိုးစိတ်ကို တီထွင်ဆန်းသစ်ပေးခဲ့မှုကြောင့် ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဗဟိုဝါဂွမ်းသုတေသနတက္ကသိုလ် (CCRI) ၏ မြေနေရာများတွင် Gymkhana Club တစ်ခု တည် ဆောက်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဝါကြိတ်ခွဲသူများဖိုရမ်ဥက္ကဋ္ဌ Ihsanul Haq ၏ ပြောကြားချက်အရ ပါကစ္စတန် ဝါကြိတ်ခွဲသူများအသင်း (PCGA) သည် လာမည့် ဘတ်ဂျက်တွင် ဝါဂွမ်း၊ ဝါစေ့၊ ဝါစေ့ ဆီ၊  ဆီကြိတ်ဖတ် နှင့် ဆီချေးတို့အပေါ် အရောင်းအခွန်(sales tax) ကို ပယ်ဖျက်ပေးရန် အဆိုပြု ထားကြောင်း သိရသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အထည်အလိပ်စက်ရုံ များအသင်း (APTMA) က စွမ်းအင်နှုန်းထားများနှင့် အတိုးနှုန်းများကို လျှော့ချပေးခြင်းအပြင် အထူးအပိုဆောင်းအခွန် (Super Tax) နှင့် အခြားသော အခွန်အခများကို ရုပ်သိမ်းပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားသည်။

    အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းအနေဖြင့် ဝါဂွမ်းထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်လာစေရန်နှင့် ဝါဂွမ်းကဏ္ဍ တွင် အထောက်အထား ခိုင်မာမှုမရှိသည့် စီးပွားရေးအလေ့အထများကို ပပျောက်စေရန်အတွက် ပါကစ္စတန် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် Ishaq Dar၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အပြီးသတ်ပြင်ဆင်ခဲ့သော ဝါဂွမ်းကဏ္ဍ ပြန်လည်ဦးမော့လာစေရေး အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးရန် လည်း လိုလားလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     ဝါသီးနှံရာသီသစ်ကို ဝါတန်ဖိုးကွင်းဆက်တစ်ခုလုံးတွင် စံချိန်တင်မြင့်မားသော စျေးနှုန်းများ ဖြင့် စတင်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ဝါဈေးနှုန်းသည် တစ်မန် (maund)လျှင် ၂၃,၀၀၀ ရူပီး၊ အစေ့ မထုတ်ရသေးသောဝါကုန်ကြမ်း (phutti) သည် ၄၀ ကီလိုဂရမ်လျှင် ၁၂,၅၀၀ ရူပီး၊ ဝါစေ့‌ဈေးနှုန်း သည် တစ်မန်(maund) လျှင် ၅,၂၀၀ ရူပီးနှင့်  ဆီကြိတ်ဖတ်စျေးနှုန်းသည် တစ်မန် (maund) လျှင် ၄,၈၀၀ ရူပီးအထိ အသီးသီး မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ယင်းစျေးနှုန်းများအားလုံးသည် ပါကစ္စတန် နိုင်ငံတွင် သမိုင်းတင်နိုင်သည့် အမြင့်ဆုံး စံချိန်တင်စျေးနှုန်းများ ဖြစ်ကြသည်။

    သို့သော် Punjab နှင့် Sindh ပြည်နယ်များရှိ ဝါကြိတ်ခွဲစက်ရုံ အမြောက်အမြားသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် မျှော်လင့်ထားသောကြောင့် အီးဒ်ပွဲတော် အားလပ်ရက်များအပြီးတွင် စျေး နှုန်းများ ပြန်လည်ကျဆင်းလာနိုင်သည်ဟု စျေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများက ယုံကြည်နေ ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ပင်လယ်ကွေ့ပဋိပက္ခကြောင့် ရေရှည်ပြတ်တောက်ခဲ့ရပြီးနောက် တင်သွင်းလာသော ဝါ ဂွမ်းအချို့ နိုင်ငံအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာပြီ ဖြစ်သည်။ အီရန်-အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခြင်းနှင့် ပါကစ္စတန်-အာဖဂန်နစ္စတန် တင်းမာမှုများကို လျော့ပါးသက် သာစေရန် တရုတ်နိုင်ငံက ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခြင်းတို့သည် အာဖဂန်နယ်စပ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် လာနိုင်ပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်မှ ပါကစ္စတန်သို့ ဝါဂွမ်းအထုပ်ရေ ၃၀၀,၀၀၀ ခန့် တင်သွင်းနိုင်ဖွယ်ရှိ ကြောင်း အစီရင်ခံစာများအရ သိရှိရပါသည်။

Source: DAWN, 25 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

          ဟိုချီမင်းစီးတီး (HCMC) ရှိ လမ်းဘေးဆိုင်များနှင့် စူပါမားကတ်များတွင် ဒူးရင်းသီးများကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၄၀,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ - ၂.၃) ဖြင့် လက်လီရောင်းချနေကြပြီး ယခင်နှစ်ကထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဈေးနှုန်းကျဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

    မြို့အနှံ့ရှိ လမ်းမများပေါ်တွင် ဒူးရင်းသီးဆိုင်များ မှိုလိုပေါက်လာပြီး ဈေးနှုန်းသက်သာမှုကြောင့် ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်သမားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ လွန်ခဲ့သည့် တစ်နှစ်က Ri6 ဒူးရင်းသီးအမျိုးအစားကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၈၀,၀၀၀ မှ ၁၂၀,၀၀၀ ကြားဖြင့် လက်လီရောင်းချခဲ့ရကြောင်း အဆိုပါဆိုင်အချို့မှ အရောင်းသမားများက ပြောကြားခဲ့သည်။

        Pham Van Dong လမ်းပေါ်တွင် ဆိုင်ဖွင့်ထားသည့် ကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သူ Hong က သူမအနေဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် ဖရဲသီးနှင့် ကျွဲကောသီးများကိုသာ ရောင်းချလေ့ရှိသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် စိုက်ခင်းအဝယ်ဒိုင်ဈေးများ အလွန်ကျဆင်းသွားသောကြောင့် ဒူးရင်းသီးပြောင်းလဲ ရောင်းချခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။ သူမသည် Ri6 ဒူးရင်းသီးများကို မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသရှိ Dong Thap ပြည်နယ်မှ ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်ပြီး ဟိုချီမင်းစီးတီးတွင် အလွန်အရောင်းသွက်သည်ဟု သူမက ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

         မြို့တွင်းရှိ စူပါမားကတ် အများအပြားတွင်လည်း Ri6 နှင့် Monthong ဒူးရင်းသီး အမျိုးအစား နှစ်ခုစလုံးကို အလားတူဈေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချနေကြသည်။ Le Duc Tho လမ်းပေါ်တွင် သစ်သီးဆိုင်ဖွင့်ထားသူ Pho က ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်မမှန်သော သို့မဟုတ် အရည်အသွေးနိမ့်သော ဒူးရင်းသီးများကိုသာ ယခုကဲ့သို့ ဈေးအပေါဆုံးဖြင့် ရောင်းချလေ့ရှိပြီး အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော အသီးများကိုမူ ပို့ကုန်အတွက် သီးသန့်ဖယ်ထားလေ့ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

        မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ ဒူးရင်းသီးကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သူ Hoang က ၎င်းအနေဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် နှစ်စဉ် ယခုလိုအချိန်မျိုးတွင် ပြည်ပပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အသီးများကို လိုက်လံဝယ်ယူပေးရသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် ပြည်ပတင်ပို့မှုပိုင်း၌ အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသောကြောင့် မေလဆန်းကတည်းက ပြည်တွင်းဖြန့်ဖြူးသူများထံသာ လွှဲပြောင်းရောင်းချနေရကြောင်း ပြောသည်။

        ဗီယက်နမ် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အသင်း (Vinafruit) ၏ ပြောကြားချက်အရ မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ ဒူးရင်းသီးအထွက်ဆုံး ရာသီချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်ပြီး အကြီးဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုနှေးကွေးသွားခြင်းကြောင့် လတ်တလောလများ အတွင်း ဒူးရင်းသီးဈေးနှုန်းများ အဆမတန်ထိုးကျသွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

      ထို့အပြင် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန်အတွက် အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှု (Quality testing) အဆင့်ဆင့်သည် အချိန်အလွန်ကြာမြင့်နေသဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက အဝယ်ရပ်ဆိုင်းထားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

         ဗီယက်နမ် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အသင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Dang Phuc Nguyen ကလည်း လက်ရှိအချိန်သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပို့ကုန်ချင်း ပြိုင်ဆိုင်နေရသည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒူးရင်းသီးအထွက်ဆုံး ရာသီချိန်ဖြစ်နေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

        သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရိတ်သိမ်းရာသီမှာ ကုန်ဆုံးလုနီးပါးဖြစ်နေပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင်မူ ဒူးရင်းသီးများ မကြာမီ စတင်ရိတ်သိမ်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ “ဒါက တရုတ်နိုင်ငံကို ဒူးရင်းသီး ပြန်လည်တင်ပို့နိုင်ဖို့အတွက် အခွင့်အရေး ကောင်းတစ်ခုဖြစ်လာမှာပါ” ဟု ၎င်းက သုံးသပ်ပြောကြားသွားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

   ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ ဝယ်လိုအားလျော့ကျလာမှု၊ ဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် ဈေးကွက် အတွင်း ရင်းဂစ်ပိုမို အားကောင်းလာမှုတို့ကြောင့် မလေးရှားစားအုန်းဆီ ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ ကြောင်း Chem Analyst သတင်းဌာနက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

    စားအုန်းဆီ အဓိက တင်သွင်းနိုင်ငံများ(တရုတ်၊ အိန္ဒိယ)၏ ဝယ်လိုအား လျော့ကျလာမှု ကြောင့် ဈေးနှုန်းအကျဘက်သို့ ဆက်လက်ဦးတည်နေကြောင်း၊ ကုန်သည်များအနေဖြင့် စားသုံးဆီ အချင်းချင်း  ဈေးနှုန်းယှဉ်ပြိုင်မှု၊ ရေနံဈေးနှုန်းနှင့် နိုင်ငံခြားငွေ ငွေလဲနှုန်း အတက် အကျတို့အပေါ် စောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြောင်း၊ အဆိုပါအခြေအနေက စားအုန်းဆီကုန်သွယ်မှုကို နှေးကွေးစေလျက် ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် သင်္ဘောတင်ပို့ဆောင်ရမည့် စားအုန်းဆီအရောင်းအဝယ်ဈေး နှုန်း (တင်ပို့နိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းအရောက်ဈေးနှုန်း-FOB Price) သည် ဘာဆာမလေးရှား ကုန်စည် ဒိုင်၌ တစ်တန်လျှင် ရင်းဂစ် ၄၄၁၉ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၂၅.၈၆) ဖြစ်ရာ ၆၂ ရင်းဂစ် (၁.၃၈%) ခန့်ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ ယခင်အပတ်ကျဆင်းမှုသည် ၀.၇၈ % ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဈေးကွက်အတွင်း စားအုန်းဆီရောင်းချမှုဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်လျက်ရှိပြီး တင်ပို့မှုငြိမ်သက်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

    စားအုန်းဆီအဓိကဝယ်ယူသည့်နိုင်ငံများ(တရုတ်၊ အိန္ဒိယ) က စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းအပေါ် ချင့်ချိန်ဝယ်ယူမှုလုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း၊ အခြားနိုင်ငံများကလည်း ကမ္ဘာ့ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဆီဈေးနှုန်းအတက်အကျဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးအရမသေချာမှု ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့အပေါ် စိုးရိမ်မှု များရှိလာခြင်းကြောင့် ချင့်ချိန်ဝယ်ယူတင်သွင်းမှုလုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း၊ မကြာသေးမီကာလ များအတွင်း ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့်ဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ကာမိစေရန် အကန့်အသတ် ဖြစ်စေလျက် ရှိကြောင်း သုတေသီများက မှတ်ချက်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

    တရုတ် Dalian ကုန်စည်ဒိုင်က ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီဈေးကွက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများကို အမျိုးမျိုးဖော်ပြထားကြောင်း၊ ပဲပုပ်ဆီဈေးနှုူန်းသည် များစွာ ပြောင်းလဲမှု မရှိဘဲ တစ်တန်လျှင် တရုတ်ယွမ် ၈၅၄၇ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၅၅ ခန့်) နှင့် စားအုန်းဆီ ဈေးနှုန်းသည် ၀.၉၆% ကျဆင်းကြောင်း သိရှိရသည်။ အမေရိကန် Chicago ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ ပဲပုပ်ဆီကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် ၀.၅၂% ကျဆင်းသွားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

     စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းများသည် ကမ္ဘာ့ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီကဏ္ဍတွင် ဈေးကွက်ဝေစုရရှိရေး အတွက် တိုက်ရိုက်ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိခြင်းကြောင့် ပြိုင်ဘက်စားသုံးဆီ (ပဲပုပ်ဆီ)ဈေးနှုန်း အတက် အကျအပေါ် မှီခိုလျက်ရှိကြောင်း၊ ကုန်သည်များက ပဲပုပ်ဆီ၊ နေကြာဆီနှင့် ရေနံ ဈေးနှုန်းအတက် အကျအခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး အဆိုပါဆီဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများက စားအုန်း ဆီဝယ်လိုအားနှင့် ဈေးနှုန်းအပေါ် လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။

    ရေနံဈေးနှုန်းများသည် သုံးပတ်ဆက်တိုက် အတက်အကျဖြစ်ပေါ်မှုပြီးဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဈေးကွက်ကို ဖိအားများရှိလာနေကြောင်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခ အပစ် အခတ်ရပ်စဲရေးအခြေအနေနှင့် အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump ၏ တရုတ်ခရီးစဉ်အခြေ အနေတို့ကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြောင်း၊ ပထဝီနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းတွင် မသေချာ မရေရာမှုရှိခြင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေးအခြေအနေများက ကုန်စည်ဈေးနှုန်းအတက် အကျကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေလျက်ရှိသည်။

    ရေနံဈေးနှုန်းကျဆင်းလာမှုက စားအုန်းဆီကို  ဇီဝဒီဇယ်ဆီထုတ်လုပ်ရန် ဆွဲဆောင်မှု လျော့ကျစေပြီး စက်မှုကဏ္ဍသုံးအတွက် ဝယ်လိုအားကိုပါ အားလျော့စေလျက်ရှိသည်။ ဇီဝ ဒီဇယ် ဆီထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် စွမ်းအင်ဈေးကွက်အလာအလာအပေါ်မူတည်၍ ဝယ်ယူ ရေးဗျူဟာ များကို ထိန်းညှိဆောင်ရွက်ကြကြောင်း၊ ရေနံဈေးနှုန်းများလျော့ကျလာမှုက ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ မှ ရရှိသည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် မက်လုံးများကို လျော့ကျစေ လျက်ရှိသည်။

    ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ကုန်သွယ်မှုအချက်အလက်များအရ ဥရောပ၏စားအုန်းဆီနှင့် ပဲပုပ်ဆီ တင်သွင်းမှုသည် ဇူလိုင်လတွင် ပိုမိုအားလျော့မှုဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြချက်သည်လည်း နောက်ထပ်အကြောင်းအရာ တစ်ခုဖြစ်နေကြောင်း၊ ဥရောပကော်မရှင်က ထုတ်ပြန် ချက်များအရ ဥရောပ၏ ပဲပုပ်တင်သွင်းမှုအနေဖြင့် မေလ ၁၀ ရက်တွင် တန်ချိန် ၁၁.၂၃ သန်းခန့်ဖြစ်ရာ ယခင်နှစ် တင်သွင်းမှုနှင့်ကာလတူနှိုင်းယှဉ်ပါက ၉% ခန့် ကျဆင်းသွားကြောင်း၊ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ စားအုန်း ဆီတင်သွင်းမှုသည် တန်ချိန် ၂.၄၇ သန်းဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ၄% ခန့်  တင်သွင်းမှု ကျဆင်း လာကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

    ထို့ပြင် ရင်းဂစ်ငွေကြေးဈေးနှုန်းက အမေရိကန်ဒေါ်လာထက် ၀.၁၈% ခန့် အားကောင်း လာမှုက အခြားငွေကြေးကို အသုံးပြုဝယ်ယူတင်သွင်းရသည့် ဝယ်လက်များအနေဖြင့် စားအုန်းဆီ ကို ဈေးကြီးစွာ ဝယ်ယူကြရပြီး ပို့ကုန်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းအားနှင့် ဝယ်လိုအားကို လျော့ကျစေသည်။ အချုပ်အားဖြင့် စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းဈေးကွက်သည် ကမ္ဘာ့ဝယ်လိုအားလျော့ကျမှု၊ ပြိုင်ဘက် စားသုံးဆီ (ပဲပုပ်ဆီ) ဈေးနှုန်းပိုမိုအားလျော့လာမှု၊ ရေနံဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် ငွေလဲလှယ်နှုန်း အပြောင်းအလဲတို့အပေါ်မူတည်လျက်ရှိရာ စားအုန်းဆီကုန်သည်များကလည်း ပို့ကုန်အချက် အလက်များ၊ ပထဝီနိုင်ငံရေးအခြေအနေများနှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည့် ဈေးကွက်အလားအလာ၊ ဈေးနှုန်းအတက်အကျတို့ကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း Chem Analyst သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်များအရ သိရသည်။

Source: Chem Analyst, 14 May, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)