ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

     ရာသီဥတုအခြေအနေများနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများသည် ကုန်သွယ်မှု ပမာဏအပေါ် သိသာထင်ရှားစွာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သဖြင့် ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆန် တင်ပို့မှု အလားအလာမှာ မရေမရာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းဆန်ပို့ကုန် လုပ်ငန်း ရှင်များအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

     ယခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ဆန်တန်ချိန် ၇ သန်း တင်ပို့နိုင်လိမ့်မည်ဟု နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှ ဦးစီးဌာန (DFT) က ခန့်မှန်းထားပြီး ယခုနှစ် ပထမ လေးလပတ်အတွင်း ဆန်တန်ချိန် ၂.၂ သန်းခန့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း ဆန်အသင်း၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယဆန်ဖြူ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၏ ဈေးနှုန်းမှာ တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၄၀ ရှိပြီး ထိုင်း ဆန်ဖြူ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၏  ဈေးနှုန်းမှာ တစ်တန်လျှင် ၄၂၀ ဒေါ်လာ ရှိကြောင်း အသင်း၏ အဆိုအရ သိရသည်။

     အိန္ဒိယဆန်နှင့် ထိုင်းဆန်ကြား ဈေးနှုန်းကွာဟချက် ကြီးမားနေခြင်းကြောင့် အိန္ဒိယပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များသည် အာဖရိကဈေးကွက်၏ ဝေစုအမြောက်အမြားကို ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး ယင်းသည် ထိုင်းဆန်တင်ပို့မှုအတွက် စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်စေကြောင်း ထိုင်းဆန်ပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Chookiat Ophaswongse က ပြောကြားခဲ့သည်။

     ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံသည် ဆန်တန်ချိန် ၁ သန်း တင်သွင်းခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး ဆန်ပို့ကုန်ဈေးကွက်ဖြစ်ခဲ့ကာ ယင်းနောက်တွင် တန်ချိန် ၈၈၀,၀၀၀ ဖြင့် တောင် အာဖရိကနိုင်ငံနှင့် တန်ချိန် ၈၂၀,၀၀၀ ဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့က အသီးသီးရှိခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှုဦးစီးဌာန (DFT) ၏ အချက်အလက်များအရ သိရသည်။

    ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အီရတ်နိုင်ငံသို့ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆန်တင်ပို့မှု လမ်း ကြောင်း ပြတ်တောက်သွားခဲ့ရကြောင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထမ လေးလပတ်အတွင်း အီရတ်နိုင်ငံ သို့ ဆန်တန်ချိန် ၉၀,၀၀၀ ခန့်သာ တင်ပို့နိုင်ခဲ့ကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။ ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်အတွက် ရှေ့အလားအလာမှာ စိန်ခေါ်မှုများပြားနေပြီး အကြောင်းအမျိုးမျိုး ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံရလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

    အကယ်၍ ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်ပေးလာပါက အီရတ်နိုင်ငံသည် ထိုင်းနိုင်ငံထံမှ ဆန်တင်သွင်းမှုများကို ပြန်လည်စတင်လာနိုင်ပြီး ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် အော်ဒါအမှာစာ အမြောက် အမြား ဝင်ရောက်လာခြင်းက ဆန်ဝယ်လိုအားကို မြင့်တက်လာစေနိုင်ကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။ အကယ်၍ ယခုနှစ်အတွင်း အယ်လ်နီညိုရာသီဥတု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါက ဒေသတွင်း သို့ မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် အပူလှိုင်းများဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတစ်လွှားရှိ ဆန်စပါး ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆန်စပါး စိုက်ခင်း အများစုသည် ဆည်မြောင်းစနစ်များထက် မိုးရေအပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲဖြစ်သည်။

     ထို့ပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တောင်သူလယ်သမားများအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များ ပိုမိုများပြားလာကြောင်း နှင့် ယင်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့် တောင်သူများသည် ဓာတ်မြေဩဇာ သုံးစွဲမှုကို လျှော့ချနိုင်ခြေရှိပြီး ယင်းက အထွက်နှုန်းများကို လျော့နည်းကျဆင်းသွားစေနိုင်သည့် အလားအလာ ရှိနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဓာတ်မြေဩဇာ လျှော့ချသုံးစွဲမှုကြောင့် အထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်းသည် သီးနှံအထွက် နှုန်းအပေါ် ကျရောက်လာနိုင်သည့် အယ်လ်နီညို၏ သက်ရောက်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်သွားပါက ယခုနှစ် တွင် ဆန်ဈေးနှုန်းများ အနည်းငယ် ပိုမိုမြင့်တက်လာစေနိုင်ကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြော ကြားခဲ့သည်။

    ယခုကဲ့သို့သော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်သည် စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဆန်စပါး ကြိုတင်စုဆောင်းလိုသည့် ဝယ်လက်နိုင်ငံများထံမှ ဝယ်လိုအားကို မြင့်တက်လာစေနိုင် သဖြင့် ဆန်တင်ပို့မှုဈေးကွက်အတွက် အကျိုးအမြတ် ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်ပါသည်။ မလေးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သည် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်လျက်ရှိပြီး ဆန် စပါးများ ဝယ်ယူစုဆောင်းသည့် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အနေဖြင့် အော်ဒါအမှာစာများကို တိုးမြှင့်လျက်ရှိ ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထမ သုံးလပတ်အတွင်း မလေးရှားနိုင်ငံသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ဆန်တန်ချိန် ၁၃၄,၀၀၀ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် ကာလတူနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ချိန် ၃၃,၀၀၀ ခန့်မှ သိသိ သာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ကာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည်လည်း အဆိုပါကာလအတွင်း တန်ချိန် ၅၂,၀၀၀ မှ တန်ချိန် ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်အထိ တိုးမြှင့်တင်သွင်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ယင်းအခြေအနေသည် အီရတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့နိုင်ခြင်းမရှိသည့် အရန်သင့်ရှိနေသည့် ဆန်ပမာဏများကို ဝယ်ယူပေးရာ ရောက်သည့်အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။

    အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ၎င်း၏မူဝါဒကို စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုဆီသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပြောင်းလဲ ချမှတ်လာခဲ့ရာ ယင်း၏ရလဒ်အနေဖြင့် ထိုင်းဆန်တင်သွင်းမှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် အလွန်ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်တစ်ခု ကျရောက်လာပါက ဆန် တင်သွင်းမှုကို ပြန်လည်တိုးမြှင့်ကောင်း တိုးမြှင့်နိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

    မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ ယခုနှစ်အတွက် ချမှတ်ထားသည့် ဆန်တန်ချိန် ၇ သန်း ပို့ကုန် ရည်မှန်းချက်ကို ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ပြည့်မီစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆမိပါကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကဏ္ဍ၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြေရှင်းရန် အတွက် ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်များ လျှော့ချ ခြင်း၊ အထွက်နှုန်းတိုးမြှင့်ခြင်း၊ ဆန်စပါးမျိုးစိတ်သစ်များ တီထွင်ခြင်းနှင့် ပို့ကုန်ဈေးကွက်အသစ်များ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ရန် ရေရှည် ဗျူဟ တစ်ရပ် ချမှတ်ကျင့်သုံးရန် ၎င်းက အစိုးရအား တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

Source: Bangkokpost, 20 May, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

         အိန္ဒိယသည် ဗီယက်နမ်မှတင်သွင်းသည့် လတ်ဆတ်သောဒူးရင်းသီးများအတွက် အထူးတင်သွင်းမှုစည်းကမ်းချက်များနှင့် ထပ်ဆောင်းအပင်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကြေညာချက်များကို ဖယ်ရှားပေးရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုအပြောင်းအလဲကြောင့် အာရှ၏အကြီးဆုံး စားသုံးသူဈေးကွက်တစ်ခုသို့ ဗီယက်နမ်ဒူးရင်းတင်ပို့မှု ပိုမိုလွယ်ကူလာမည်ဟု မျှော်မှန်းရကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါအချက်ကို Vietnam Sanitary and Phytosanitary Notification Authority and Enquiry Point က ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအတွက် မေလ ၁ ရက်မှ ၁၅ ရက်အထိ အစားအသောက်ဘေးကင်းရေးနှင့် အပင်၊ တိရစ္ဆာန် ကန့်သတ်စစ်ဆေးရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အစီရင်ခံစာအရ အိန္ဒိယ၏နောက်ဆုံး SPS အသိပေးချက်တွင် တင်သွင်းသည့်အပင်များအတွက် အပင်ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများကို ပြင်ဆင်ရန်စီစဉ်နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ အဆိုပြုထားသော ပြင်ဆင်ချက်များအရ ဗီယက်နမ်မှတင်ပို့သည့် လတ်ဆတ်သော ဒူးရင်းသီးများသည် အပင်ကျန်းမာရေးလက်မှတ်တွင် ထပ်ဆောင်းကြေညာချက်များ တင်ပြရန်မလိုအပ်တော့သလို အထူးတင်သွင်းမှုစည်းကမ်းချက်များနှင့်လည်း မသက်ဆိုင်တော့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဗီယက်နမ်ဒူးရင်းလုပ်ငန်းအတွက် အပြုသဘောဆောင်သည့် လက္ခဏာတစ်ရပ် အဖြစ်သုံးသပ်နေကြပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များ လျော့နည်းလာကာ တင်ပို့မှု လမ်းကြောင်း ပိုမိုချောမွေ့လာနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားကြပါသည်။ သို့သော် စည်းမျဉ်းသစ်များသည် ဇူလိုင် ၃ ရက်အထိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးအကြံပြုကာလအတွင်း ရှိနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ကြီးမားသည့် ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များမပြုလုပ်မီ အခြေအနေများကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့်သင့်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက အကြံပြုထားကြောင်း သိရပါသည်။ စည်းမျဉ်းများ တရားဝင်အကျိုးသက်ရောက်မှု ရရှိပြီးမှသာ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် နောက်ဆုံးမိနစ် မူဝါဒပြောင်းလဲမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်မည်ဟုလည်း သုံးသပ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အိန္ဒိယသည် လူဦးရေ ၁ ဘီလီယံကျော်ရှိသော အာရှ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာတွင် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ပိုမိုအဆင်ပြေသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာစည်းကမ်းချက်များအောက်တွင် ဗီယက်နမ် ဒူးရင်းများဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းသည် လာမည့်နှစ်များအတွင်း တင်ပို့မှုတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးကြီးသော အခွင့်အလမ်းသစ်တစ်ရပ်ဖြစ်လာမည်ဟု မြင်တွေ့ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလေးလအတွင်း ဒူးရင်း တင်ပို့မှုသည် အမြင့်ဆုံးရာသီမဝင်ရောက်သေးသော်လည်း ပမာဏနှင့် တန်ဖိုးနှစ်မျိုးစလုံးတွင် သိသိသာသာ တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်ရေးနှင့် အမှတ်တံဆိပ် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမသုံးလပတ်အတွင်း ဗီယက်နမ်၏ ဒူးရင်းတင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၂ သန်းရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၃၀ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)

           ဗီယက်နမ်နှင့် စင်ကာပူတို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလေးလအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံမှု ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့ပြီး စင်ကာပူသို့ တင်ပို့သည့် ဗီယက်နမ်ပြည်တွင်းမူရင်းကုန်ပစ္စည်းများမှ ကုန်သွယ်ရေးပိုငွေမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၅.၄ ဘီလီယံနီးပါး (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၅ ဘီလီယံခန့်) ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ Enterprise Singapore ၏ အချက်အလက်များအရ ဧပြီလအတွင်း နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၅.၃ ဘီလီယံနီးပါးရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၆၂.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုအထဲတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စင်ကာပူမှ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှု တန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံရှိပြီး ၂၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ကာ ဗီယက်နမ်မှ စင်ကာပူသို့ တင်ပို့မှုမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၂.၇ ဘီလီယံဖြင့် ၁၄၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စင်ကာပူ၏ ဗီယက်နမ်သို့တင်ပို့မှုများအနက် ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များမှာ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၈၈၂.၆ သန်းဖြင့် ၁၅.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်တင်ပို့ခြင်းနှင့် ကုန်စည်လွှဲပြောင်းတင်ပို့မှုများမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံဖြင့် ၂၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလေးလအတွင်း ဗီယက်နမ်သည် စင်ကာပူ၏ ၁၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုးမှာ ယခင်နှစ်ထက် ၄၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ကာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၈.၈ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါကာလအတွင်း စင်ကာပူမှ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၀.၂ ဘီလီယံရှိပြီး ၈.၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကာ ဗီယက်နမ်မှ စင်ကာပူသို့ တင်ပို့မှုမှာစင်ကာပူဒေါ်လာ ၈.၅ ဘီလီယံဖြင့် ၁၃၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စင်ကာပူ၏ ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၃.၂ ဘီလီယံရှိပြီး ၁၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် ပြန်လည်တင်ပို့မှုနှင့် ကုန်စည်လွှဲပြောင်းတင်ပို့မှုများမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၇.၁ ဘီလီယံရှိကာ ၆.၈ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်နှင့် စင်ကာပူပြည်တွင်းမူရင်းကုန်ပစ္စည်းများကိုသာ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက ဗီယက်နမ်ဘက်မှ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၅.၃၆ ဘီလီယံ ကုန်သွယ်ရေးပိုငွေ ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စင်ကာပူရှိဗီယက်နမ်ကုန်သွယ်ရေးရုံး၏ အဆိုအရ လျှပ်စစ်စက်ပစ္စည်း များနှင့် အစိတ်အပိုင်းများ (HS 85)၊ လောင်စာဆီ၊ ရေနံနှင့် သန့်စင်ထုတ်ကုန်များ (HS 27)၊ နျူကလီးယားရေဒီယေတာများ၊ ဘွိုင်လာများနှင့် စက်မှုယန္တရားများ (HS 84) စသည့် အဓိက ကုန်စည်အုပ်စုသုံးခုသည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးကို ဆက်လက်မောင်းနှင်ပေးနေ ကြောင်း သိရပါသည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် HS 85 အုပ်စုတွင် စင်ကာပူ၏ တင်ပို့မှုမှာ ၃.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်မှ တင်သွင်းမှုမှာ ၁၄၉.၂ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ HS 27 အုပ်စုတွင် တင်ပို့မှု ၂၅.၈ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တင်သွင်းမှု ၃၀၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး HS 84 အုပ်စုတွင် တင်ပို့မှု ၆၅.၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တင်သွင်းမှု ၂၄၃.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)

         အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီဖြစ်သည့် Bord Bia သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ ယခုမေလအတွင်း ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးလှုပ်ရှားမှု အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို စတင်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါလှုပ်ရှားမှု၏အဓိကအစီအစဉ်တစ်ခုအဖြစ် မေလ ၂၈ ရက်မှ ၃၁ ရက်အထိ ဟနွိုင်းမြို့၌ကျင်းပမည့် နိုင်ငံတကာနို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းပြပွဲတွင် Bord Bia က ပါဝင်ပြသသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ Bord Bia ၏ အရှေ့တောင်အာရှဈေးကွက် မန်နေဂျာ Lorna Allen က ယခုအခမ်းအနားသည် ဗီယက်နမ်ဈေးကွက်အတွင်း အိုင်ယာလန်မှ ဥရောပနို့ထွက်ပစ္စည်းများကို အရောင်းမြှင့်တင်သည့် သုံးနှစ်စီမံကိန်း၏ ပထမနှစ်ပြီးဆုံးမှုကို အမှတ်အသားပြုခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် အခမ်းအနားများပြီးဆုံးပြီးနောက် ဇွန်လတွင် ဗီယက်နမ်မိတ်ဖက်လုပ်ငန်းရှင်များအား အိုင်ယာလန်သို့ လေ့လာရေးခရီးသွားရောက်ရန် စီစဉ်ပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး အိုင်ယာလန်၏ ထုတ်လုပ်မှုစနစ်နှင့် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး (R&D) လုပ်ငန်းများကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ယခင် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်လည်း Bord Bia သည် Ho Chi Minh City ၌ ကျင်းပသော “အိုင်ယာလန်မှ ဥရောပနို့ထွက်ပစ္စည်း” ဆိုင်ရာအထူးဆွေးနွေးပွဲတွင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်ရှိ ထိပ်တန်းအစားအသောက်နှင့် အဖျော်ယမကာ (F&B) ကုမ္ပဏီများမှ ကိုယ်စားလှယ် ၅၀ ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဆွေးနွေးပွဲတွင် အိုင်ယာလန်သံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များက ဗီယက်နမ်နှင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံမှုတိုးမြှင့်ရန်နှင့် အရည်အသွေးမြင့် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ကြမ်းများပံ့ပိုးပေးရန် အိုင်ယာလန်အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ Bord Bia သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အိုင်ယာလန်၏ အစားအသောက်၊ အဖျော်ယမကာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များကို ဈေးကွက်သစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် အရောင်းမြှင့်တင်ရန် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းအင်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်၏ နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းတင်သွင်းမှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၄၄ ဘီလီယံရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၇.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်သို့အဓိက တင်ပို့သည့် နိုင်ငံများတွင် နယူးဇီလန်၊ အမေရိကန်၊ ဩစတေးလျ၊ အိုင်ယာလန်နှင့် ဂျာမနီတို့ပါဝင်ကြောင်း သိရပါသည်။ ဈေးကွက်သုတေသနအဖွဲ့များက ဗီယက်နမ်၏နို့ထွက်ပစ္စည်းဈေးကွက်တွင် တိုးတက်မှုအလားအလာများ ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း သုံးသပ်ထားကြပါသည်။ IMARC Group ၏ အချက်အလက်များအရ ဗီယက်နမ်နို့ထွက်ပစ္စည်းဈေးကွက်တန်ဖိုးမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၇၁ ဘီလီယံရှိခဲ့ပြီး ၂၀၃၃ ခုနှစ်တွင် ၁၃.၃၇ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၅ မှ ၂၀၃၃ ကာလအတွင်း နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ တိုးတက်နှုန်း (CAGR) သည် ၉.၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ လက်ရှိတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသား တစ်ဦးချင်းစီ၏ နှစ်စဉ် နို့သုံးစွဲမှုမှာ ၂၇ လီတာခန့်ရှိပြီး နှစ်စဉ် ၇ မှ ၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဆက်လက်မြင့်တက်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

           စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်သော ထုတ်ပြန်ချက်များအရ စျေးနှုန်းပိုမိုမြင့်မားသော ဒူးရင်းသီးအေးခဲအနှစ် တင်ပို့မှု လျင်မြန်စွာတိုးတက်လာခြင်းသည် ဗီယက်နမ်ဒူးရင်းသီးပို့ကုန်ကဏ္ဍ အားကောင်းစွာ ပြန်လည်ဦးမော့လာစေသည့် အဓိကတွန်းအားဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

          ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဒူးရင်းသီးပို့ကုန်စုစုပေါင်းပမာဏမှာ တန်ချိန် ၈၀,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး၊ ၎င်းအနက် လတ်ဆတ်ဒူးရင်းသီး တန်ချိန် ၆၈,၅၀၀ ခန့်နှင့် ဒူးရင်းသီးအေးခဲအနှစ် တန်ချိန် ၁၁,၆၀၀ နီးပါး ပါဝင်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ဒူးရင်းသီးအေးခဲအနှစ်သည် ပို့ကုန်တန်ဖိုး တိုးတက်မှုအတွက် အဓိကမောင်းနှင်အား ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ယခုနှစ် အလားတူကာလအတွင်း ဒူးရင်းသီးအေးခဲအနှစ်၏ ပျမ်းမျှပို့ကုန်စျေးနှုန်းသည် တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄,၃၀၂ ခန့် ရှိခဲ့ရာ၊ ယခင်နှစ်ကထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်လာပြီး လတ်ဆတ်ဒူးရင်းသီးထက် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပိုမိုမြင့်မားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

           စျေးကွက်သစ်များသို့ တင်ပို့မှုမှာလည်း သိသိသာသာ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမေရိကန်သို့ တင်ပို့မှု ၁၀၇ ရာခိုင်နှုန်းကျော်၊ တောင်ကိုရီးယားသို့ ၂၆၂ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး၊ သြစတြေးလျသို့ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်နှင့် ဂျပန်သို့ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး အသီးသီး မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

          ပို့ကုန်လုပ်ငန်းတွင် အားကောင်းသော စွမ်းဆောင်ရည်ရှိသော်လည်း ပြည်တွင်းရှိ ဒူးရင်းသီးစျေးနှုန်းများမှာ ဆက်လက်မတည်ငြိမ်ဘဲရှိနေကာ အကြီးဆုံးပို့ကုန်စျေးကွက်ဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံသည်လည်း ဝယ်ယူမှုမူဝါဒများ မရေရာမှုကြောင့် စွန့်စားရနိုင်ခြေရှိသော စျေးကွက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         ဗီယက်နမ် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အသင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Dang Phuc Nguyen က ယခုကဲ့သို့ စျေးနှုန်းပြန်လည်တက်လာရခြင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ ဝယ်လိုအား ပိုမိုတည်ငြိမ်လာခြင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ဒူးရင်းသီးထွက်ရှိမှု အနည်းငယ် လျော့နည်းသွားခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

         ထို့အပြင် ကက်ဒမီယမ် (Cadmium) ဓာတ်ကြွင်းများ ပါဝင်နေမှုနှင့် Auramine O ဆိုးဆေး အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုစသည့် ပြဿနာများသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုအပေါ် ဆက်လက်သက်ရောက်မှုရှိနေပြီး စျေးနှုန်းမတည်ငြိမ်မှုကိုဖြစ်စေကြောင်း ၎င်းက သတိပေးခဲ့ပါသည်။ ထောက်ပံ့မှုပမာဏ တိုးလာခြင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရိတ်သိမ်းရာသီနှင့် တိုက်ဆိုင်နေခြင်းတို့ကလည်း စျေးနှုန်းအပေါ် ဖိအားဖြစ်စေခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

            စက်မှုလုပ်ငန်းတွင်း သတင်းရင်းမြစ်များအရ ဗီယက်နမ်၏ လတ်ဆတ်ဒူးရင်းသီး တင်ပို့မှု စုစုပေါင်း၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို တရုတ်နိုင်ငံက ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ သို့သော်လည်း သွင်းကုန်မူဝါဒများ မကြာခဏပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် စျေးနှုန်းနှင့် ဝယ်လိုအားတို့တွင် မရေရာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေစေကြောင်း သိရပါသည်။

            မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ရိတ်သိမ်းမှုအပြီးတွင် အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသနှင့် ဗဟိုကုန်း မြင့်ဒေသတို့၌ မေလမှ ဇူလိုင်လနှင့် သြဂုတ်လမှ နိုဝင်ဘာလများတွင် ဒူးရင်းသီးများ အသီးသီး လှိုင်လှိုင်ထွက်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ထိုင်းဒူးရင်းသီးမျိုးစိတ်များ အမြောက်အမြား ထွက်ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ယင်းအခြေအနေကြောင့် စျေးနှုန်းထိုးကျမည်ကို ဆက်လက်စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လျက်ရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးစံနှုန်းများကို တင်းကျပ်ရန်၊ စိုက်ပျိုးဧရိယာများကို စနစ်တကျစီမံရန်နှင့် စစ်ဆေးမှုနှင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်မှု စွမ်းရည်များကို မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Tuoitre                                                                         

DOCA (ရန်ကုန်)