ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့သရက်သီးထုတ်လုပ်သူနိုင်ငံများတွင် သတ္တမအဆင့်နေရာ တွင်ရှိပြီး ပြည်တွင်းဈေးကွက်အတွက် နှစ်စဉ် တာကာငွေ ကုဋေ ၁၃,၀၀၀ မှ ၁၄,၀၀၀ တန်ဖိုးရှိ သရက်သီးတန်ချိန် ၂၄ သိန်း မှ ၂၆ သိန်းအထိ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိကြောင်း၊ သို့သော်လည်း ဝင်ငွေမြင့် စားသုံးသူများမှ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စားသုံးလို၍ ၎င်းတို့၏ ဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန်အတွက် သရက်သီး များကို ပုံမှန်တင်သွင်းနေရဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

     ပြည်ပမှ တင်သွင်းသော သရက်သီးများကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ လူကုံထံများ နေထိုင်ရာ မြို့များရှိ စားသောက်ကုန်ဈေးများနှင့် စတိုးဆိုင်ကြီးများရှိ သစ်သီးဆိုင်များတွင် အမြဲမပြတ်တွေ့ မြင်နိုင်ပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး တန်ဖိုးမြင့်ဈေးနှုန်းများဖြင့်ပင် ဝယ်ယူစားသုံးလိုသော ဝင်ငွေမြင့် ဝယ်ယူ သူများကို အဓိကဦးတည်ရောင်းချခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဒေသထွက် သရက် သီးများသည် အရသာတွင် ပြိုင်ဘက်ကင်းသဖြင့် ပြည်တွင်းသရက်သီးရာသီအတွင်း ပြည်ပမှ တင်သွင်းလာသော သရက်သီးများ၏ဝယ်လိုအားမှာ သိသိသာသာကျဆင်းသွားကြောင်း ကုန်သည် များ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရှိရပါသည်။

    ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘဏ် (Bangladesh Bank) ၏အချက်အလက်များအရ သရက်သီး တင်သွင်း မှုသည် ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ဘဏ္ဍာနှစ် (FY21) တွင် ၃၈.၃ တန်ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၁-၂၀၂၂ ဘဏ္ဍာနှစ် (FY22) တွင် ၁,၃၄၃ တန်အထိ သိသိသာသာ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာနှစ် (FY23) တွင် ၁၄၁ တန်၊ ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ဘဏ္ဍာနှစ် (FY24) တွင် ၁၅.၂၉ တန် နှင့် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာနှစ် (FY25) တွင် ၄.၈၇ တန်အထိ ပြန်လည်ကျဆင်းသွားခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ် (FY26) ကာလ အတွင်းတွင်မူ တင်သွင်းမှုသည် ၃၇.၀၅ တန်အထိ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

    ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် ထိုင်း၊ အီဂျစ်၊ အိန္ဒိယ၊ ကင်ညာ၊ နယ်သာလန်၊ မြန်မာ၊ ယူကေနှင့် ဩစတြေးလျအပါအဝင် အခြားနိုင်ငံအများအပြားထံမှ သရက်သီးများ တင်သွင်းပါကြောင်း၊ သို့သော် လည်း ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင်မူ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယနှင့် အခြားနိုင်ငံအနည်းငယ်များမှသာ တင်သွင်း ကြောင်း သိရှိရပါသည်။       

     သရက်သီးတင်သွင်းသည့်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ ယခင်နှစ်များတွင် ကုန်ကျ စရိတ်သက်သာသောကြောင့် တင်သွင်းမှုပမာဏ မြင့်မားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ယခင်ကသွင်းကုန်ခွန် သည် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၄၅ တာကာ ဝန်းကျင်သာရှိပြီး လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ခမှာ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၇၀ တာကာ မှ ၈၀ တာကာဝန်းကျင်သာ ရှိခဲ့ကြောင်း၊ လက်ရှိတွင် သွင်းကုန်ခွန် မှာ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၅၀၀ တာကာ ဝန်းကျင်အထိ မြင့်တက်လာပြီး လေကြောင်းသယ်ယူ ပို့ဆောင်ခမှာလည်း တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၃၀၀ တာကာ ဝန်းကျင်အထိ ရှိလာသောကြောင့် သုံးစွဲသူ များအနေဖြင့် မြင့်မားသောဈေးနှုန်းများကို မတတ်နိုင်ပါသဖြင့် တင်သွင်းမှုပမာဏ လျော့နည်း သွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ထိုင်း၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု(UAE) နှင့် အခြား အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများသည် စားသောက်ကုန် တင်သွင်းမှုအပေါ် အခွန် ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ စည်းကြပ်ကြကြောင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်လည်း အခွန်နှုန်းထားများ လျှော့ချပေးမည်ဆိုပါက စပျစ်သီး၊ ပန်းသီးနှင့် လိမ္မော်သီး (Malta) အစရှိသည့် သစ်သီးဝလံများကို ပိုမိုသက်သာသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိအခြေအနေအရ ဝင်ငွေမြင့်မားသည့် စားသုံးသူ များသာ တင်သွင်းထားသော သရက်သီးများကို ဝယ်ယူစားသုံးနိုင်ပြီး ဝယ်လိုအားမှာ အဓိကအားဖြင့် အချိုဓာတ်အပေါ် မူတည်နေကြောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံထုတ်သရက်ချိုသီး (Thai Sweet Mango) မှာ ဝယ်လိုအား အများဆုံးမျိုးစိတ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း  သိရှိရပါသည်။

     ဒါကာမြို့ရှိ ယူနီမတ် (Unimart) မှ အရောင်းကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ  ပြည်တွင်းသရက်သီးရာသီ စတင်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ပြည်ပမှ တင်သွင်းသည့်သရက်သီး ဝယ်လို အား ကျဆင်းသွားသဖြင့် တင်သွင်းမှုကို လျှော့ချရပြီး ပြည်တွင်းရာသီကုန်ဆုံးချိန်မှသာ ဝယ်လိုအား ပြန်လည်မြင့်တက်လာလေ့ရှိကြောင်း၊  ဩစတြေးလျနိုင်ငံထုတ် R2E2 သရက်သီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ထုတ် ကာတီမွန် (Katimon) သရက်သီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံထုတ် ငှက်ပျောသရက်သီး (Banana Mango) နှင့် အခြားမျိုးစိတ် အနည်းငယ်မှာ ဝယ်လိုအား ပိုမိုမြင့်မားကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့အပြင် နယ်သာလန် နိုင်ငံမှလည်း သရက်သီးများ တင်သွင်းပါကြောင်း၊ R2E2 သရက်သီးကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် တာကာ ၁,၅၀၀ မှ ၁,၆၀၀ ဖြင့် ရောင်းချပြီး၊ ကာတီမွန်သရက်သီးကိုမူ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် တာကာ ၂၅၀ ဖြင့် ရောင်းချပါကြောင်း၊ အဆိုပါ သရက်သီးများသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဝယ်လိုအားရှိသော်လည်း ရာမဒန် (Ramadan) ဥပုသ်လအတွင်းတွင် ဝယ်လိုအား ပိုမိုမြင့်မားကြောင်းနှင့် ရာမဒန်လအတွင်း သရက်သီး မျိုးစုံ၏ ဝယ်လိုအားမှာ အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိလေ့ရှိကြောင်း သိရှိရ ပါသည်။

     Gulshan-2 kitchen market မှ သစ်သီးရောင်းချသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ ထိုင်း နိုင်ငံထုတ် ဂျမ်ဘို (Jamboo)၊ ချယ်ရီသရက်သီး (Cherry Mango) နှင့် သရက်ချိုသီး (Sweet Mango) များမှာ ဝယ်လိုအားမြင့်မားကြောင်းနှင့် ပြည်ပမှာ တင်သွင်းသောသရက်သီးများအား ဝယ်ယူသူများမှာ အဓိကအားဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီးများနှင့် လစာကောင်းသော အရာရှိများ ဖြစ်ကြပြီး တစ်ပတ်လျှင် သရက်သီး ကီလိုဂရမ် ၂၀၀ မှ ၃၀၀ ခန့် ရောင်းချရကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ချာပိုင်နာဝပ်ဂန့်ခရိုင်(Chapainawabganj) ရှိ ဒေသဆိုင်ရာ ဥယျာဉ်ခြံသီးနှံ သုတေသန ဗဟိုဌာန (Regional Horticulture Research Centre) မှ အရာရှိချုပ် Md Sorof Uddin က တင်သွင်းလာသည့် သရက်သီးများသည် ပြည်တွင်းသရက်သီး မပေါ်သည့်ရာသီ (off-season) တွင် စားသုံးသူများ၏ ဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သော်လည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သရက်သီးများ၏ အရသာနှင့် အရည်အသွေးကို မယှဉ်နိုင်ကြောင်း၊ စားသုံးသူများသည် ပြည်တွင်းသရက်သီးများ မရရှိနိုင်သည့်အတွက်ကြောင့်သာ တင်သွင်း သရက်သီးများကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြပြီး အရသာထက် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်ခြင်းကို ပိုမိုဦးစားပေးကြခြင်းဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

Source: The Daily Star, 13 July 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လိမ္မော်သီးတင်ပို့သည့် လုပ်ငန်းသည် လျင်မြန်စွာ ချဲ့ထွင်လျက်ရှိပြီး Nagpur မြို့ သည် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ၏ ဗဟိုဌာနအဖြစ် ပေါ်ထွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် နှစ်စဉ်လိမ္မော်သီးတန်ချိန် ၁၀ သန်းခန့် ထုတ်လုပ်ပြီး Maharashtra ပြည်နယ်၏ Vidarbha ဒေသမှာ ထုတ်လုပ်မှုအများဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ Amravati ခရိုင်တစ်ခုတည်းမှ Maharashtra ပြည်နယ်၏ စုစုပေါင်းလိမ္မော်သီးထုတ်လုပ်မှု ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် ၁.၂ သန်းမှ ၁.၅ သန်းအထိ ထုတ်လုပ်ကြောင်း၊ ၎င်း၏နောက်တွင် Nagpur ခရိုင်က ဒုတိယအများဆုံး ထုတ်လုပ်သည့်ခရိုင်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    Nagpur Mandarin ဟုလည်းကောင်း၊ Nagpur Santra ဟုလည်းကောင်း လူသိများသော လိမ္မော်သီးသည် လက်ရှိတွင် ဒူဘိုင်း၊ ဘာရိန်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါနှင့် ဘူတန်နိုင်ငံများအထိ ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပဈေးကွက်များတွင်လည်း ဝယ်လိုအား တိုးပွားလျက်ရှိကြောင်း၊ Indo Food Export ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများသည် အဆိုပါ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်တွင် ရှေ့ဆောင်လုပ်ငန်းရှင်များအဖြစ် ရပ်တည်ကာ နိုင်ငံတကာစံချိန်စံနှုန်းများ နှင့် ကိုက်ညီသော ပိုးသတ်ဆေးကင်းစင်သည့် လိမ္မော်သီးအသစ်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးလျက်ရှိ ကြောင်း သိရှိရသည်။

    Nagpur မြို့ရှိ လိမ္မော်သီးများကို အဓိကသုတေသနပြုလုပ်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် Central Citrus Research Institute သည် အလေးချိန် တစ်ကီလိုဂရမ်ကျော်ရှိသော လိမ္မော်မျိုး ကွဲတစ်ခုကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားပြီး ဖျော်ရည်ညှစ်ထုတ်ရန်အတွက် သင့်လျော်ကာ တောင်သူ များ၏ အထွက်နှုန်းတိုးတက်စေရန် လေ့ကျင့်ရေး သင်တန်းအစီအစဉ်များကိုလည်း ဆောင်ရွက် ပေးလျက်ရှိကြောင်း၊ အစိုးရအနေဖြင့်လည်း စက်ရေသွင်းစနစ် တပ်ဆင်မှုအတွက် ထောက်ပံ့ ကြေးများဖြင့် တောင်သူများကို ပံ့ပိုးကူညီလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

     အဆိုပါဒေသရှိ အဓိကပြုပြင်ဆောင်ရွက်သည့် အခြေခံအဆောက်အဦများတွင် Nagpur မြို့ရှိ ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်စည်ဗဟိုဌာနနှင့် လေဆိပ် ဖြစ် သည့် MIHAN ၌ Patanjali Mega Food Park ပါဝင်ပြီး ၎င်းသည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းကင်းစင်သည့်ပုံစံ ဖြင့် တစ်နေ့လျှင် သစ်သီးတန်ချိန် ၈၀၀ အထိ ပြုပြင်နိုင်စွမ်းရှိပြီး Hingna MIDC ရှိ NOGA စက်ရုံ သည် တစ်နှစ်လျှင် မက်ထရစ်တန် ၃,၅၀၀ ပြုပြင်ကာ သစ်သီးဖျော်ရည်မှုန့်၊ ဖျော်ရည်၊ ယိုနှင့် သစ်သီးမှုန့်များကို ထုတ်လုပ်ကြောင်း၊ အဆိုပါစက်ရုံများသည် တစ်နည်းနည်းဖြင့် အလဟဿ ဖြစ်သွားနိုင်သော အဆင့် ၃ နှင့် ၄ ရှိသော လိမ္မော်သီးများကို ဖျော်ရည်နှင့် လိမ္မော်ဖျော်ရည်ဆီ ထုတ်ကုန်များအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်စေကြောင်း၊ Vidarbha ဒေသရှိ လိမ္မော်စိုက်ပျိုးသူများအတွက် အနီးဆုံး တင်ပို့နိုင်သော စက်ရုံမှာ Nagpur လေဆိပ်တွင်မဟုတ်ပဲ မွမ်ဘိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသော ကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ အကန့်အသတ်တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ သည်။

Source: Thelivenagpur.com, 10 July 2026 (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

        မအူပင်ခရိုင်သည် စပါးနှင့် သားငါးများကို အဓိကထုတ်လုပ်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဆန်နှင့်ဆန်ကွဲများကို ရန်ကုန်သို့ အဓိကပို့ပြီးမှ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ကြသည်။ သားငါးကဏ္ဍတွင် ငါးမွေးမြူရေးကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်ပြီး ပြည်ပသို့ ငါးရှဥ့်များ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိသည်။

      မအူပင်ခရိုင်ရှိ ဆန်စက်များမှ ကြိတ်ခွဲထွက်ရှိသော ဆန်နှင့်ဆန်ကွဲများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်မှုဇုန်များနှင့် ဆိပ်ကမ်းများသို့ ကုန်းလမ်းဖြင့် အဓိက ပို့ဆောင်ကြသည်။ ပြည်ပတင်ပိုမှုမှာ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းများမှတစ်ဆင့် တရုတ်၊ အာဆီယံနှင့် အခြားနိုင်ငံများသို့ ကုမ္ပဏီများမှတဆင့် ရေကြောင်း၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတို့ဖြင့် ဆက်လက် တင်ပို့ကြသည်။ ပေါင်ဆန် အနေဖြင့်  ပြည်ပဝယ်လိုအားပေါ်မူတည်၍ အချို့သော ပေါင်းဆန်များကိုလည်း ပြည်ပသို့ တင်ပို့လေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။

        ညောင်တုန်းမြို့နယ် ကုမ္ပဏီများမှ ဆန်များကို ၁/၂၀၂၆ မှ ၆/၂၀၂၆ အထိ တင်ပို့သော ရွှေဝါနဒီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီမှ ဆန် ၄၆၃၇၇ တန်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် YOMA Sun Co., Ltd မှ ၉၄၉၂ တန်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် The PerPetual Co.,Ltd မှ တင်ပို့မှု ၁၉၀၉တန်၊  ညောင်တုန်းမြို့နယ် Good BrotherCo., Ltd မှ ၂၉၀၉၆ တန်၊ ဓနုဖြူမြို့နယ်  GoldDelta Co.,Ltd  ၁၆၀၅၈ တန် တင်ပို့ကြောင်း သိရသည်။

       ဆန်ကွဲများကို တင်ပို့သော ကုမ္ပဏီများမှာ ညောင်တုန်းမြို့နယ်  ရွှေဝါနဒီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီမှ (၁၄၄၃၉)တန်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် YOMA Sun Co., Ltd မှ (၂၁၁၀) တန်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် The PerPetual Co.,Ltd မှ တင်ပို့မှု (၁၅၂၅)တန်၊  ညောင်တုန်းမြို့နယ် Good BrotherCo., Ltd မှ (၂၀၀၁၄) တန်၊ ဓနုဖြူမြို့နယ်  GoldDelta Co.,Ltd  (၇၀၄၅) တန် တင်ပို့ကြောင်း သိရသည်။

      ပေါင်းဆန်များကိုတင်ပို့သောကုမ္ပဏီများမှာညောင်တုန်းမြို့နယ်  ရွှေဝါနဒီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီမှ (၁၉၄) တန်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် The PerPetual Co.,Ltd မှ  (၁၈၀၀)တန် တင်ပို့ကြောင်း သိရသည်။

        မတ်ပဲကို ပဲနှမ်းအသင်းမှ  ၅၂၀၀၀ တန်၊ ပဲတီစိမ်းကို ပဲနှမ်းအသင်းမှ ၁၁၀၀ တန်၊ ပြောင်းအသင့်းမှ အစြေထုတ်ပြောင်းကို ၆၂၀၀ တန် တင်ပို့ကြောင်း၊ ငါးမျိုးစုံကို ဝါဝါဝင်ကုမ္ပဏီမှ ငါးကို ၅၄ တန်တင်ပို့ ကြောင်း၊ နယ်မြေစာရင်း ကုမ္ပဏီများမှ ပေးပို့သောစာရင်းအရ သိရှိရပါသည်။

DOCA(ဧရာဝတီ)

        အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး Andi Amran Sulaiman သည် ကုန်သွယ်ရေး ချိတ်ဆက်မှုအားကောင်းရန်နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသို့ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ လက်ဘနွန်နိုင်ငံသို့ အုန်းသီးနှင့် စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) တင်ပို့မှုတိုးချဲ့သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါပြောကြားချက်မှာ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်က ဂျကာတာမြို့ရှိ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၌ လက်ဘနွန်နိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး Salam Al Achkar နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးနောက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ဝန်ကြီးက လက်ဘနွန်ဘက်မှ သံလွင်ဆီတင်ပို့လိုကြောင်း ကမ်းလှမ်းခဲ့သကဲ့သို့ ၎င်းတို့ဘက်ကလည်း အုန်းသီးနဲ့ စားအုန်းဆီကြမ်း တင်ပို့မှုကို ပိုမိုတိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဆွေးနွေးမှုများသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ အပူပိုင်းဒေသထွက် စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းနှင့် လက်ဘနွန်၏ အစားအသောက်တင်သွင်းမှုအပေါ် အားထားနေရသည့် အခြေအနေတို့ကို အခြေခံ၍ အပြန်အလှန်အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် စိုက်ပျိုးရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ကုန်သွယ်မှုပမာဏကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိသော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားက အုန်းသီးနှင့် စားအုန်းဆီကဲ့သို့ အပူပိုင်းဒေသထွက်ကုန်များ တင်ပို့မှုတိုးမြှင့်မည်ဖြစ်ပြီး လက်ဘနွန်က သံလွင်ဆီကဲ့သို့ တန်ဖိုးမြင့် ပြည်တွင်းထွက်ကုန်များတင်ပို့ရန် ကမ်းလှမ်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ အင်ဒိုနီးရှားသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အုန်းသီးထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အုန်းစိုက်ဧက ၃ ဒသမ ၃ သန်းကျော်ရှိကာ နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၂ ဒသမ ၈ သန်းခန့်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုတွင်လည်း ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စားအုန်းဆီကြမ်းနှင့် palm kernel oil (PKO) စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၅၆ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကာ နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအတွက် အဓိကနိုင်ငံခြားဝင်ငွေရင်းမြစ်တစ်ခုလည်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ လက်ဘနွန်နိုင်ငံသည် စားသောက်ကုန်လိုအပ်ချက်၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိကို ပြည်ပမှတင်သွင်းနေရပြီး ဂျုံကိုလည်းအများစုတင်သွင်းနေရသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားအတွက် အရေးပါသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် ဈေးကွက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ဝန်ကြီးက လိုအပ်ပါက ဆန်တင်ပို့ရန်လည်း အသင့်ရှိကြောင်းနှင့် အစိုးရ၏ စိုက်ပျိုးရေးခေတ်မီရေး၊ စိုက်ပျိုးမြေတိုးချဲ့အသုံးချရေးနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာထောက်ပံ့မှုစနစ်များ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ပြည်တွင်းဆန်ထုတ်လုပ်မှု ပိုလျှံလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေးကုန်သွယ်မှုမှာ အပြုသဘောဆောင်သည့် တိုးတက်မှုရရှိခဲ့ပြီး အင်ဒိုနီးရှားဘက်မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၄ ဒသမ ၈ သန်းခန့် ကုန်သွယ်မှုပိုငွေ ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။
          လက်ဘနွန်သို့ အင်ဒိုနီးရှား၏ အဓိကပို့ကုန်များတွင် အုန်းသီး၊ စားအုန်းဆီဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များ၊ ကော်ဖီ၊ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များနှင့် နာနတ်သီးတို့ပါဝင်ကြောင်း သိရပါသည်။ ရှေ့ဆက်၍ နှစ်နိုင်ငံသည် သန့်ရှင်းရေးနှင့် အပင်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်း (SPS) များကို ညှိနှိုင်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ ကိုက်ညီစေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ချင်းချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မှုများမြှင့်တင်ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရန် သဘောတူညီခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

        ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမနှစ်ဝက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြမှုမှာ စက်ယန္တရားများ၊ စက်ကိရိယာများနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် လိုအပ်သောကုန်ကြမ်းများ တင်သွင်းမှုမြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် အဓိကဖြစ်ပြီး ၎င်းအခြေအနေသည် ပို့ကုန်ကျဆင်းခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများ အားကောင်းလာခြင်းကို ထင်ဟပ်စေကြောင်း စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်က ပြုလုပ်သည့် စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံမှန်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး မစ္စတာ Tran Thanh Hai က ယခုနှစ် ပထမခြောက်လအတွင်း ဗီယက်နမ်၏ ပို့ကုန်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၆၆.၅ ဘီလီယံရှိပြီး သွင်းကုန်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈၃.၂ ဘီလီယံရှိသဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးလိုငွေ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆.၇ ဘီလီယံခန့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြမှုကို အကဲဖြတ်ရာတွင် နိုင်ငံ၏သွင်းကုန်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ အထူးသဖြင့် အဓိကသွင်းကုန်အမျိုးအစားများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အီလက်ထရွန်နစ် ပစ္စည်းများ၊ ကွန်ပျူတာများ၊ စက်ယန္တရားများနှင့် စက်ကိရိယာများသည် စုစုပေါင်းသွင်းကုန်၏ ထက်ဝက်ကျော်ရှိပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်လာသည့်အတွက် အစိတ်အပိုင်းပစ္စည်းများနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးသုံး စက်ကိရိယာများအပေါ် ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာခြင်းကို ထင်ဟပ်စေကြောင်း သိရပါသည်။ ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ၊ ရေနံစိမ်းနှင့် ကျောက်မီးသွေးအပါအဝင် စွမ်းအင်ထုတ်ကုန်များ တင်သွင်းမှုလည်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် တင်သွင်းသည့်ပမာဏ အနည်းငယ်သာ မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း တင်သွင်းမှုတန်ဖိုးမှာ ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် သံမဏိ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ ပလတ်စတစ်များနှင့် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း၊ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် ကုန်ကြမ်းများကဲ့သို့ အရေးပါသည့်စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးကုန်ကြမ်းများ တင်သွင်းမှုလည်းမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်သူများ၏ ဝယ်လိုအား ဆက်လက်ကောင်းမွန်နေသည်ကို ဖော်ပြနေကြောင်း သိရပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေးလိုငွေပြမှုသည် ကာလတိုအတွင်း မက်ခရို စီးပွားရေးညွှန်းကိန်းအချို့အပေါ် ဖိအားဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်း မစ္စတာ Tran Thanh Hai က အသိအမှတ်ပြု ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ သို့သော် တင်သွင်းမှုအများစုမှာ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် အသုံးပြုသည့် ကုန်ကြမ်းများ၊ စက်ယန္တရားများနှင့် စက်ကိရိယာများဖြစ်သဖြင့် အနာဂတ်ပို့ကုန်တိုးတက်ရေးအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်စေမည်ဟု ၎င်းကအလေးပေး ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၎င်းက ကုန်သွယ်မှုချိန်ခွင်လျှာသာမက ငွေပေးချေမှုချိန်ခွင်လျှာတစ်ခုလုံးကို ကြည့်မည်ဆိုပါက ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံခြားတိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI)၊ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများနှင့် အခြားအရင်းအနှီးဝင်ရောက်မှုများမှလည်း အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနေကြောင်းနှင့် ထို့ကြောင့် လက်ရှိကုန်သွယ်ရေးလိုငွေပြမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် ပို့ကုန်မြှင့်တင်နိုင်ရေးအတွက် စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များ (FTA) ကို ထိရောက်စွာအသုံးချနိုင်ရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ကုန်သွယ်မှု မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများကို အားကောင်းစေရန်နှင့် ပြည်ပရှိ ဗီယက်နမ်ကုန်သွယ်ရေးရုံးများ၏ ကွန်ရက်ကိုအသုံးပြုကာ ပြည်တွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား နိုင်ငံတကာဝယ်ယူသူများနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေးကွန်ရက်များသို့ ချိတ်ဆက်နိုင်ရေး ကူညီဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါ သည်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်းတွင် ကုန်သွယ်ရေးလိမ်လည်မှုနှင့် ကုန်ပစ္စည်းမူလရင်းမြစ် အတုအယောင်ပြုလုပ်မှုများကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ တိုက်ဖျက်သွားမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ အဓိကပို့ကုန်များ၏ မူလရင်းမြစ်စိစစ်မှုကိုလည်း အားကောင်းစေမည်ဖြစ်ပြီး စွမ်းအင်နှင့် ထုတ်လုပ်ရေးကုန်ကြမ်းများ တင်သွင်းမှုအခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ကာ လိုအပ်သည့်မူဝါဒများကို အချိန်နှင့် တစ်ပြေးညီ ချမှတ်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)