ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

       ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းပြည်နယ် အများအပြားတွင် မင်းကွတ်သီးပေါ်ချိန် ဖြစ်နေသော်လည်း စိုက်ခင်းအဝယ်ဒိုင်ဈေးမှာ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၂၀,၀၀၀ မှ ၂၅,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင် (VND) သာ ရှိတော့သဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

          Binh Duong ပြည်နယ်တွင် မင်းကွတ်သီးပင် ၇၀ ပိုင်ဆိုင်သည့် Pham Van Hoang က ယခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ စိုက်ခင်းမှ အထွက်နှုန်း ၅ တန်ခန့် ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အထွက် နှုန်းကောင်းသည့် ပျော်ရွှင်မှုသည် ကောင်းမွန်သော အရောင်းဈေးကွက်နှင့်အတူ ပါရှိမလာခဲ့ပေ။

            Hoang  ၏ အဆိုအရ ရာသီအစကတည်းက မင်းကွတ်သီးဈေးသည် ယခင်နှစ်ကထက် ၂၀ မှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပိုမိုနိမ့်ကျခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တစ်လကျော်ကြာလာသည်အထိ ဈေးနှုန်းများ ဆက်တိုက်ထိုးကျနေခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် စိုက်ခင်း၌ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၂၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိတော့သည်။

        Dong Nai ပြည်နယ်ရှိ Mr.Thanh ၏ မိသားစုပိုင် ၁.၅ ဟက်တာကျော် ကျယ်ဝန်းသော မင်းကွတ်သီးခြံသည်လည်း အလားတူ အခြေအနေမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ရာသီအစတွင် ၎င်းတို့ မိသားစုသည် သဘာဝစိုက်ပျိုးရေးသစ်သီးဆိုင်များသို့ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၆၅,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင် ခန့်ဖြင့် ရောင်းချခဲ့ရပြီး ကုန်သည်များက ၄၀,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင် ဝန်းကျင်ဖြင့် လာရောက်ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပတ်က နောက်ဆုံးဆွတ်ခူးချိန်တွင်မူ ဈေးနှုန်းသည် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၂၂,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင်အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

          စျေးနှုန်းကျဆင်းမှုသည် စိုက်ခင်းအနည်းငယ်တွင်သာ ဖြစ်ပွားနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဈေးကွက် အတွင်း အမြင့်ဆုံးရိတ်သိမ်းချိန်သို့ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ တောင်ပိုင်းရှိ မင်းကွတ်သီးစိုက်ပျိုး သည့် ဒေသအများအပြားတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြစ်သည်။

        Ho Chi Minh City ရှိ Lai Thieu ဧရိယာမှ မင်းကွတ်သီးကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သူ မစ္စတာ ဗူဗန်ဟွာ (Vu Van Hoa) က လက်ရှိ စိုက်ခင်းများ၏ လက္ကားစျေးသည် တစ်ခါမှမကြုံဖူး လောက်အောင် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

         လက်ရှိ လက္ကားစျေးနှုန်းမှာ မင်းကွတ်သီးအကြီးများအတွက် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၃၃,၀၀၀ မှ ၃၅,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင် ကြားရှိပြီး အသေးများအတွက် ၃၀,၀၀၀ မှ ၃၂,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင် ကြားရှိရာ ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

         ရာသီဥတု ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် အသီးတင်နှုန်းမြင့်မားကာ အထွက်နှုန်း သိသိသာသာ တိုးတက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြသည်။ ပြည်တွင်းဖြစ် မင်းကွတ်သီးများသည် အရည်အသွေးကောင်းမွန်ပြီး စျေးနှုန်းလည်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့် လက်ရှိတွင် စားသုံးမှုအပိုင်း၌ အဓိကနေရာတွင် ရှိနေပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမှ တင်သွင်းမှုများကို သိသိသာသာ အစားထိုးနိုင်ခဲ့သည်။

          ယခုနှစ်တွင် ရာသီဥတု သာယာကောင်းမွန်မှုကြောင့် ဒူးရင်းသီးမှသည် သရက်သီး၊ နဂါးမောက်သီးနှင့် ထောပတ်သီးအထိ တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များရှိ သစ်သီးဝလံအမျိုးအစား အများ အပြားကို အထွက်နှုန်း မြင့်မားစေခဲ့သည်။

           ကုန်ပစ္စည်းထောက်ပံ့မှု လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာသော်လည်း လိုအပ်ချက်မှာမူ လိုက်ပါမြင့်တက်လာခြင်း မရှိခြင်းကြောင့် သစ်သီးဝလံအမျိုးအစား အများအပြား၏ စျေးနှုန်းများ ကျဆင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။

          ထို့အပြင် လက်လီဈေးနှုန်းများလည်း လိုက်ပါကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းစီးတီးရှိ သစ်သီးဆိုင်အများအပြားတွင် မင်းကွတ်သီးအသေးများကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၃၅,၀၀၀ ဗီယက်နမ် ဒေါင်ဝန်းကျင်ဖြင့် ရောင်းချနေပြီး အကြီးများကို ၄၅,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင် ကြား ရောင်းချနေသည်။ ဟိုချီမင်းစီးတီးနှင့် Tay Ninh ရှိ လမ်းအများအပြားတွင်မူ ဤသစ်သီးကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၄၀,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ ဗီယက်နမ်ဒေါင်ဖြင့် ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

         ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ယခုနှစ် လိုက်ချီးသီး (Lychee) ဆွတ်ခူးရာသီ စတင်ချိန်မှစ၍ Kim Thanh International Border Gate No. 2 မှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းနီးပါး တန်ဖိုးရှိ လတ်ဆတ်သော လိုက်ချီးသီး မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၆,၀၀၀ ကျော် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

        ဒေသဆိုင်ရာ အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာနခွဲ (၇) အောက်ရှိ Lao Cai အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နယ်စပ်ဂိတ် အကောက်ခွန်အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ရာသီအစမှ ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့အထိ အဆိုပါ သစ်သီးများ တင်ဆောင်လာသည့် ကုန်တင်ကားပေါင်း ၁,၅၀၀ နီးပါးကို နယ်စပ်ဂိတ်မှတစ်ဆင့် အောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

        Bac Ninh ဒေသ၏ လိုက်ချီးသီး ဆွတ်ခူးမှုသည် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သဖြင့် နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်သန်းမည့် သစ်သီးတင်ကား အရေ အတွက်မှာ တစ်ရက်လျှင် အစီးရေ ၇၀ မှ ၁၀၀ အထိ တိုးတက်လာနိုင်ကြောင်း Lao Cai စီးပွားရေးဇုန်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (Lao Cai Economic Zone Authority) မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

        လက်ရှိတွင် နယ်စပ်ဂိတ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် လတ်ဆတ်သော လိုက်ချီးသီးတင်ကား အားလုံးကို ၂၄ နာရီပတ်လုံး တာဝန်ကျနေသည့် နယ်ခြားစောင့်ရဲများက ကားအစီးရေ ၁၀၀ ခန့် ဆန့်သော သီးသန့်ကားပါကင်နေရာသို့ စနစ်တကျ လမ်းညွှန်ပို့ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။

         ကုန်တင်ကားများသည် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားများ ပြင်ဆင်ပြီးပါက ပြည်ပပို့ကုန် စစ်ဆေးရေးဧရိယာသို့ တိုက်ရိုက်ရွှေ့ပြောင်းကာ ပို့ကုန်ရှင်းလင်း ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် လိုအပ်သော စာရွက် စာတမ်းများကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားနိုင်ရန်နှင့် ဂိတ်တွင် ပိတ်ဆို့ကြန့်ကြာမှုများကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် အကောက်ခွန် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို အများပြည်သူသိရှိစေရန် ရှင်းလင်းစွာ ထုတ်ပြန်ကြေညာထားသည်။

          Lao Cai စီးပွားရေးဇုန်အာဏာပိုင်အဖွဲ့သည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု မရှိစေရန် စီမံဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ဝန်ထမ်းများ တာဝန်ချထားမှုတို့ကို ဆွေးနွေးရန် မေလအစောပိုင်းကတည်းက အစည်းအဝေးများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ နယ်စပ်ဂိတ် တရားဝင်မဖွင့်လှစ်မီ ၄၅ မိနစ်မှ မိနစ် ၆၀ အလိုကတည်းက အကောက်ခွန်လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြိုတင်စတင်နိုင်ရန် စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။

        လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးတွင် လတ်ဆတ်သော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ၊ အထူးသဖြင့် လတ်ဆတ်သော လိုက်ချီးသီးများကို ကုန်ပစ္စည်း အရည်အသွေး မပျက်စီးစေရန်အတွက် နံနက်ပိုင်းတွင် ဦးစားပေးစနစ်ဖြင့် အကောက်ခွန် ရှင်းလင်းပေးလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                          

DOCA (ရန်ကုန်)

          ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပထမ (၅) လအတွင်း ထူးကဲသော ဆန်တင်ပို့မှုစွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသခဲ့ပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဈေးကွက်ကွဲပြားမှု ခိုင်မာခြင်းတို့ကြောင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဆန်စပါးအဖွဲ့ချုပ် (CRF) က ၂၀၂၆ ခုနှစ်အကုန်တွင် ဆန်တန်ချိန် တစ်သန်း တင်ပို့နိုင်သည့် သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင်ကို အောင်မြင်စွာရောက်ရှိနိုင်မည်ဟု အခိုင်အမာ ဖော်ပြခဲ့သည်။ CRF မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အချက်အလက်များအရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ မေလအတွင်း ဆန်တန်ချိန် ၅၆၈,၉၁၂ တန် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂၇ သန်း ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှတစ်ဆင့် ဆန်စပါးတင်ပို့မှု တန်ချိန် ၂.၇၅ သန်း ရရှိခဲ့ပြီး ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉၁.၄၁ သန်း ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကာလတူတွင် တင်ပို့ခဲ့သော တန်ချိန် ၃၄၄,၁၉၉ တန်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၎င်းသည် ပမာဏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ရေရှည်တင်ပို့မှုရည်မှန်းချက်များဆီသို့ အရှိန်မြှင့်တင်မှုကို ပြသနေသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအကုန်တွင် ဆန်တင်ပို့မှုတန်ချိန်တစ်သန်း ပြည့်မီစေရန်အတွက် CRF သည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်များ ကို စူးစမ်းလေ့လာခြင်းတို့ကို အာရုံစိုက်လျက်ရှိပြီး မဟာဗျူဟာတစ်ခုကို ချမှတ်ထားကြောင်း CRF ဥက္ကဋ္ဌ Lay Chhun Hour က ပြောကြားခဲ့သည်။ CRF သည် လယ်သမားများကို ပံ့ပိုးရန်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးမစ်ရှင်များနှင့် စျေးကွက်ရှာဖွေရေးလှုပ်ရှားမှုများမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘောဒီးယားဆန်ကို သတ်မှတ်ထားသော ဈေးကွက်များတွင် မြှင့်တင်ရန် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒေသခံသမဝါယမများ၊  နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက်များနှင့် ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။ CRF သည် ၎င်း၏ရှိပြီးသားဈေးကွက်များကို ဆက်လက်အားကောင်းစေပြီး အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ဈေးကွက်များကို ဆက်လက်စူးစမ်းလေ့လာပြီး ဈေးကွက်အသစ်များသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန် အခွင့်အလမ်းများရှာဖွေနေပြီး ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် တစ်သန်းရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်ရှိရန် နိုင်ငံအား ကူညီပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Khmer Times                                                           

DOCA(ရန်ကုန်)

    မုတ်သုံလေ စတင်ဝင်ရောက်မှု နှေးကွေးခြင်းကြောင့် မိုးသီးနှံစိုက်ပျိုးမှု နောက်ကျနိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုများက စျေးကွက်အခြေအနေကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သဖြင့် တနင်္လာနေ့တွင် အဓိက လက်ငင်းအရောင်းအဝယ်ဖြစ်ရာ စျေးကွက်များ၌ ပဲစင်းငုံနှင့် ပဲတီစိမ်းစျေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ကုလားပဲ စျေးနှုန်းမှာမူ ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ တည်ငြိမ်နေခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

   အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ နှေးကွေးနေခြင်းကြောင့် ပဲအဓိကစိုက်ပျိုးရာဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးချိန် နောက်ကျနိုင်သည့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထွက်ပေါ်လာပြီး ပဲစင်းငုံနှင့် ပဲတီစိမ်းအပေါ် ဝယ်လိုအား စိတ်ဝင်စားမှုကို မြင့်တက်စေခဲ့ကြောင်း ကုန်သည်များက ပြောဆိုသည်။ မုတ်သုံမိုး ထပ်မံနောက်ကျပါက လာမည့်မိုးရာသီ စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာနှင့် အထွက်နှုန်း ခန့်မှန်းချက်များကို ထိခိုက်နိုင်သဖြင့် စျေးကွက်အတွင်း ပါဝင်ပတ်သက်သူများသည် မိုးရွာသွန်းမှု ပုံစံများကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေကြကြောင်း သိရသည်။ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်၊ Solapur မြို့၌ ပဲစင်းငုံစျေးနှုန်းသည် ၁၀ဝ ကီလိုဂရမ်လျှင် ရူပီး ၁၀ဝ ခန့် မြင့်တက်သွားပြီး ၁၀ဝ ကီလိုဂရမ်လျှင် ရူပီး ၇,၄၀ဝ မှ ၈,၀၅၀ အထိ ဈေးရှိခဲ့သည်။

     စိုက်ပျိုးမှု နောက်ကျနိုင်ခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ မြင့်တက်လာသဖြင့် စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ကုန်သည်များက သုံးသပ်ကြသည်။ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်၏ နေရာ အတော်များများတွင် မိုးရေချိန် လုံလောက်မှု မရှိသောကြောင့် တောင်သူများအနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်နိုင်မှုမရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ မုတ်သုံလေဝင်ရောက်မှု ကာလရှည်ကြာ နောက်ကျနေပါက စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာကို လျော့နည်းစေနိုင်ပြီး ရာသီနှောင်းပိုင်းတွင် ကုန်စည်ရရှိမှု နည်းပါးလာနိုင်ကြောင်း စျေးကွက်ကျွမ်းကျင်သူများက ပြောဆိုထားပါသည်။

    မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် (Madhya Pradesh) Katni မြို့၌ ပဲစင်းငုံစျေးနှုန်းသည် ရူပီး ၅၀ ခန့် မြင့်တက်ကာ ၁၀ဝ ကီလိုဂရမ်လျှင် ရူပီး ၈,၃၅၀ မှ ၈,၄၅၀ အထိ ရှိခဲ့သည်။ ပဲတီစိမ်း စျေးနှုန်းများမှာလည်း အလားတူ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခဲ့သည်။ Rajasthan ပြည်နယ် Jaipur မြို့တွင် ဈေးနှုန်းများ ရူပီး ၁၀ဝ ခန့် မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ၁၀ဝ ကီလိုဂရမ်လျှင် ရူပီး ၆,၄၀ဝ မှ ၆,၈၀ဝ အထိ ရှိခဲ့ သည်။

    အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းရှိ အဓိက စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာဒေသ အတော်များများ တွင် မုတ်သုံလေ မရောက်ရှိသေးသဖြင့် စိုက်ပျိုးမှုလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်နိုင်မှုမရှိသေး ကြောင်း သိရသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ကုလားပဲ စျေးနှုန်းမှာမူ ဝယ်လိုအားနည်းပါးခြင်းနှင့် စျေးကွက်သို့ ကုန်အဝင်နည်းခြင်းတို့ မျှတနေသဖြင့် ဈေးတည်ငြိမ်နေခဲ့သည်။ ဒေလီမြို့တွင် ၁၀ဝ ကီလိုဂရမ်လျှင် ရူပီး ၆,၀ဝ၀ ဖြင့် ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှု မရှိကြောင်း သိရသည်။ ပူပြင်းလှသော ရာသီဥတုအခြေအနေနှင့် မုတ်သုံလေနောက်ကျမှုတို့ကြောင့် ကုလားပဲခြမ်း (chana dal) နှင့် ကုလားပဲမှုန့် (besan) စားသုံးမှုမှာ ဆက်လက်လျော့နည်းနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: Metroindia, 16 June, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အယ်လ်နီညိုရာသီဥတုဖြစ်စဥ်အသစ် စတင်ဝင်ရောက်လာမှုနှင့်အတူ ကုလသမဂ္ဂစားနပ် ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO)က အိန္ဒိယ၏ နွေမုတ်သုံမိုးကို အားနည်းစေနိုင်ပြီး ဆန်နှင့်ပြောင်း အပါအဝင် မိုးရေကိုအားထားစိုက်ပျိုးသော သီးနှံများအတွက် အရေးပါသော Khairf စိုက်ပျိုးရာသီ အတွင်း ထိခိုက်မှုရှိလာနိုင်ကြောင်း သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။

     ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းက ယခုကဲ့သို့သော ရာသီဥတုဖြစ်စဥ်သည် အကြပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ဒေသများရှိ စိုက်ပျိုးရေးကို အမှီပြုနေရသည့် အသက်မွေးဝမ်း ကျောင်း လုပ်ငန်း များနှင့် စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးကဏ္ဍတို့အတွက် စိုးရိမ်မှုများမြင့်တက်စေသည်ဟု ပြောကြားခဲ့ သည်။

    အာရှဒေသတွင် ကြုံတွေ့ရမည့်ဘေးအန္တရာယ်သည် လယ်ယာကဏ္ဍမှ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် အထိ ကျယ်ပြန့်သွားနိုင်ကြောင်း၊ အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဥ်ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် နွေမုတ် သုံမိုးရွာသွန်းမှု အားနည်းသွားနိုင်ပြီး အရေးပါသော သီးနှံဖြစ်ထွန်းမှုကာလအတွင်း ဆန်နှင့် ပြောင်း ကဲ့သို့သော သီးနှံများကြီးထွားသည့် ရာသီကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း FAO ၏ တရားဝင် ဝက်ဘ် ဆိုက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

    စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ မိုးခေါင်ရေရှားမှု အန္တရာယ်သည် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ တစ်လျှောက် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယမှစ၍ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်နှင့် အရှေ့ဘက် ခြမ်းရှိ ဖိလစ်ပိုင်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တီမောလက်စ်တေးနိုင်ငံတို့အထိ ပျံ့နှံ့သက်ရောက်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

    ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့ (WMO)သည် ပုံမှန်ထက်ထူးခြားသော မုတ်သုံရာသီစက်ဝန်း ဖြစ်ပေါ် နိုင်ကြောင်း ကြိုတင်ခန့်မှန်းထားသဖြင့် အဆိုပါသတိပေးချက်ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ FAO၏ ဆန်းစစ်ချက်သည် ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဥ်များကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးကို ထိခိုက်သော မိုးခေါင်မှု အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ဒေသများကို ခြေရာခံရန်အတွက် ၄၁ နှစ်ကြာ သမိုင်းဝင် ဂြိုဟ်တု ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများကို အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှုသည် အထူးစိုးရိမ်စရာဖြစ်နေကြောင်း၊ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုနှစ် အယ်လ်နီညိုကာလအတွင်း အိန္ဒိယ၏ ပြောင်းထွက်ရှိမှုသည် ၄ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပြီး ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုသည် ၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတစ်ဝှမ်းတွင်လည်း အလားတူ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဆန်တန်ချိန် ၁၅ သန်းခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ဆန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာ ကာ သွင်းကုန် အပေါ်မှီခိုနေရသော နိုင်ငံများအတွက် ဖိအားဖြစ်စေခဲ့သည်။

    မိုးရေချိန်လျော့နည်းကျဆင်းချိန်တွင် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသည် ပထမဆုံးရိုက်ခတ်မှုကို ခံရ ကြောင်း၊ တောင်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် ဦးစွာသီးနှံအထွက်နှုန်း ဆုံးရှုံးနိုင်ကြောင်း၊ ထို့နောက် မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များနှင့်အတူ ၎င်းတို့၏ အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးပါ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်သည်ဟု FAO ၏ သဘာဝအရင်းအမြစ်ဆိုင်ရာ အရာရှိဖြစ်သူ Jorge Alvar-Beltran က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့က ယခုဖြစ်ပေါ်မည့် အယ်လ်နီညိုစက်ဝန်းသည် ယခင်ဖြစ်စဉ် များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမိုဆိုးရွားသော သက်ရောက်မှုများ ရှိနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

    ယခုဖြစ်ပေါ်မည့် အယ်လ်နီညိုစက်ဝန်းသည် ယခင်အယ်လ်နီညိုများနှင့် တူညီမှုမရှိကြောင်း၊ ယခုအခါ ကမ္ဘာကြီးသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုပူနွေးလာပြီး ပဋိပက္ခများနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက် မှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပွားနေခြင်းနှင့်အတူ ထိခိုက်လွယ်ပြီး ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း အကန့် အသတ်ရှိသည့် ဒေသများကို အပြင်းထန်ဆုံး ရိုက်ခတ်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ မိုးခေါင်ရေ ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် သည် ဝင်ငွေနည်းပါးသော နိုင်ငံများနှင့် အလယ်အလတ်ဝင်ငွေရှိသော နိုင်ငံများအပေါ် ကျရောက် မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

    ထို့ပြင် တောင်သူများစိုက်ပျိုးရာသီအတွက် ပြင်ဆင်နေချိန်တွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကို ဖြတ်သန်းသည့် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးပြတ်တောက်မှုများကြောင့် စွမ်းအင်နှင့် ဓာတ်မြေဩ ဇာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များ မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း FAO က မှတ်ချက်ပြုသည်။

    ကြိုတင်ဆောင်ရွက်မှုများဖြင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို လျှော့ချနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း၊ အာဖရိ က တောင်ပိုင်းတွင် ၂၀၂၃-၂၀၂၄ ခုနှစ် အယ်လ်နီညို မတိုင်မီ ကြိုတင်ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၁ သန်းနီးပါးကို နိုင်ငံပေါင်း ၇ နိုင်ငံရှိ ပြည်သူ ၂ သန်းကျော်အား အကျိုးပြု နိုင်ရန် အသုံးပြုခဲ့ပြီး မျိုးစေ့များ၊ မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှုများနှင့် ကြိုတင်သတိပေးစနစ် များကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကြောင်း၊ ကြိုတင်သတိပေးချက်များကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ တိကျ ပြတ်သားစွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက ထိရောက်သော ကာကွယ်တားဆီးမှု ဖြစ်လာနိုင် ကြောင်း FAO က ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: The Economic Times, 15 June 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)