ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

         အပူပိုင်း‌ဒေသဖြစ်သော မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်သည် စပါးမျိုးကောင်းမျိုးသန့် စိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းမှု နည်းသောကြောင့် မနောသုခစပါးမျိုးကို ဒေသတွင်း စားသုံးရန် အတွက်သာ စိုက်ပျိုးကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးသော ကျေးရွာများမှာ ဆီမီးခုံကျေးရွာ၊ နဘူးအိုင်ကျေးရွာ၊ တလုပ်မြို့ရွာ၊ ရွာသစ် ကျေးရွာ၊ မြောက်ကျွန်းကျေးရွာနှင့် ရသာကျေးရွာတို့တွင် ဆည်ရေသောက်စနစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးထား ကြောင်း၊ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါကျေးရွာများ၌ စိုက်ပျိုးထားသော နွေစပါးစိုက်ဧက(၁၆၉) ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း မြို့နယ်မြေစာရင်းဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများအရ သိရှိရသည်။  ယခင်နှစ် တစ်ဧက အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၈၀)တင်း ခန့်ထွက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ယခင်နှစ် နွေစပါးစိုက်ပျိုး ထွက်ပေါ်ချိန်တွင် စပါးတစ်တင်းခွဲ တစ်အိတ်လျှင် (၃၀၀၀၀) ကျပ်ခန့် ပေါက်ဈေးများ ရှိခဲ့ကြောင်း၊ စပါးစိုက်ပျိုးမှုနည်းသောကြောင့် စပါးအရောင်းအဝယ်အနေဖြင့် ဈေးကွက်မရှိကြောင်း၊ စပါး အစိုဓါတ်ကို ၁၃%၊ ၁၄% တွင်မျက်မြင် ခန့်မှန်းဖြင့်ဆုံးဖြတ်ကြကြောင်း၊ ရိတ်သိမ်း ထွက်ရှိသော စပါးများကိုကျေးရွာရှိ ဆန်စက်များတွင် ကြိတ်ခွဲပြီးထွက်ရှိသော ဆန်သား များကိုသာ‌ကျေးရွာ အတွင်းစားသုံးရန် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြကြောင်း၊ ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ဒုတိယပတ်၌ မနောသုခမိုး တစ်တင်းခွဲတစ်အိတ်လျှင် ဒေသတွင်းပေါက်ဈေး (၈၀၀၀၀) ကျပ်ခန့်ရှိကြောင်း၊ ဇွန်လ၊ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့တွင် ရိတ်သိမ်းထွက် ပေါ်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးထားသောနွေစပါးများမှာ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနမှ ပန်းတိုင်အထွက်နှုန်းကောင်းမျိုး မနောသုခ မျိုးများကို စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ရာသီဥတု၊ အပင်ပြုစုမှု၊ သွင်းအားစုနှင့် အချိန်မှန် ရေသွင်းနိုင်ပါက နွေစပါးများအထွက်နှုန်း ကောင်းနိုင်ကြောင်း၊ ဆီမီးခုံကျေးရွာမှ စပါးစိုက်တောင်သူ၏ ပြောပြချက် အရသိရှိရသည်။

DOCA(မန္တလေး)

          ကယားပြည်နယ်တွင် ကွမ်းရွက်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ဒေသခံတောင်သူများ၏ အရေးပါသော ဝင်ငွေရင်းမြစ် တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ကယားပြည်နယ်(အထူးသဖြင့် လွိုင်ကော်မြို့၊ လောပိတမြို့နှင့် ဒီမော့ ဆိုမြို့)တို့တွင် ဒေသရေမြေနှင့်ကိုက်ညီပြီး ဈေးကွက်ဝင်သည့် အင်းကွမ်းနှင့်ကွမ်းနုဝါကွမ်းရွက် အမျိုး အစား(၂)မျိုးကို အဓိကထားစိုက်ပျိုးကြပါသည်။အင်းကွမ်း(သို့မဟုတ်)ရှမ်းကွမ်းရွက်၏ ပုံသဏ္ဍာန်မှာ အရွက်အနည်းငယ်သေးပြီး အသားထူကာ အရောင်မှာအစိမ်းရင့်ရောင်ရှိပါသည်။အရသာမှာ အနည်း ငယ်စပ်ရှိန်းရှိန်း အရသာရှိပြီး အနံ့မွှေးသည်။ကယားပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုနှင့်မြေဆီလွှာ (အထူး သဖြင့်စိမ့်စမ်းရေရရှိသောနေရာများ)နှင့်အလွန်ကိုက်ညီပြီး အကြမ်းခံသည့်အတွက် ဒေသခံတောင်သူ များ အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ကွမ်းနုရွက်ဝါ၏ပုံသဏ္ဍာန်မှာ အရွက်ကြီးကာ ဝိုင်းသော ပုံစံရှိပြီး အသားအနည်းငယ်နုကာ အစိမ်းနုရောင်(သို့မဟုတ်) အဝါရောင်ဘက်သမ်းသော အရောင်ရှိပါသည်။အင်းကွမ်းကဲ့သို့ စပ်ရှိန်းရှိန်းအရသာမရှိဘဲ အဖန်ဓာတ်အနည်းငယ်ရှိကာ ကြေညက် လွယ်သည်။ဈေးကွက်ထဲတွင်ဈေးကောင်းရသဖြင့်နောက်ပိုင်းတွင် စီးပွားဖြစ်တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ကွမ်းပင်ကို အများအားဖြင့် အရိပ်ရသောနေရာများတွင် စိုက်ပျိုးပြီးရေစိုစွတ်မှုကို လုံလောက်စွာ ထိန်းသိမ်းပေးရသည်။ကွမ်းပင်ကို အစေ့ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ အကိုင်းဖြတ်(ဖြတ်ပင်)ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကျန်းမာသန်စွမ်းသော အကိုင်းများကို ၃-၅ ဆစ် ပါအောင်ဖြတ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ကွမ်းပင်များ နွယ်တက်နိုင်ရန် ထောက်တိုင်များဖြင့် အထောက်အကူပြုလုပ်ပေးရသည်။ အပင်တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် (၂)ပေမှ(၃)ပေခန့်ခွာ၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။မြေကြီးမခြောက်သွေ့စေရန်လည်း ပုံမှန်ရေလောင်းပေးရ သည်။ကွမ်းပင်စိုက်ပျိုးရာတွင်နွားချေးနှင့်သဘာဝမြေဩဇာကို အသုံးပြုလျှင်အထွက်နှုန်း ပို၍ကောင်း မွန်စေပါသည်။စနစ်တကျပြုစုပါက နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်ထွက်ရှိနိုင်သည်။ကယားပြည်နယ်ရှိ တောင်တန်းဒေသများသည် အပူချိန်မျှတခြင်းနှင့်မိုးရေချိန် သင့်တင့်မှုရှိခြင်းတို့ကြောင့် ကွမ်းရွက်များ အရည်သွေးကောင်းမွန်စွာ ထွက်ရှိပါသည်။စိုက်ပျိုးပြီး(၃)လမှ(၆)လအတွင်း စတင်ခူးဆွတ်နိုင်ကာ နှစ်ရှည် ဆက်လက်ထွက်ရှိလေ့ရှိသည်။ကောင်းမွန်သော စိုက်ခင်းများတွင် တစ်ဧကလျှင် ကွမ်းရွက် အရွက်သိန်းပေါင်းများစွာ ထွက်ရှိနိုင်ပြီး တောင်သူများအတွက် အကျိုးအမြတ်ကောင်း ရရှိစေသည်။ လက်ရှိကာလပေါက်ဈေးနှင့် သွင်းအားစုစရိတ်များအရ ကွမ်းဦးစိုက်ခင်းတစ်ဧကတည်ထောင်ရန် အ တွက် စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်မှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ကျပ်သိန်း(၈၀မှ၁၀၀ဝန်းကျင်) ခန့်ရှိနိုင်ပြီး တစ်ဧကလျှင် တစ်နှစ်စုစုပေါင်း၄၅၀၀ပိဿာမှ၄၈၀၀ပိဿာခန့် ထွက်ရှိနိုင်ပါသည်။ယခင်က ကယား ပြည်နယ်တွင် စီးပွားဖြစ်စိုက်ဧကများစွာ စိုက်ပျိုးသော်လည်း ယခုအခါတွင်မူမိသားစု တစ်နိုင် တစ် ပိုင် အနည်းငယ်သာစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ကွမ်းရွက်ဈေးနှုန်းမှာရာသီအလိုက်အတက်အကျရှိပြီး အရည် အသွေး၊အရွက်အရွယ်အစားနှင့်ဈေးကွက် လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်ပြီး သတ်မှတ်ရောင်းဝယ်ကျသည်။ ကယားပြည်နယ်မှထွက်ရှိသော ကွမ်းရွက်များကို ပြည်နယ်အတွင်းသာမက အခြားမြို့ကြီးများသို့ လည်း တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။လွိုင်ကော်မြို့၊ သီရိမင်္ဂလာဈေးအတွင်း ဇွန်လပထမပတ်တွင် အင်း ကွမ်းလက်ကားတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၈၀၀၀)မှကျပ်(၈၅၀၀)ခန့်၊ ကွမ်းနုဝါလက်ကားတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၈၅၀၀)မှကျပ်(၉၀၀၀)ခန့်ထိ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း ဒေသခံကွမ်းရောင်းချသူများ ထံမှ သိရှိရပါသည်။

DOCA(ကယား)

          မွန်ပြည်နယ်အတွင်း မိုးရာသီအစပိုင်းကာလတွင် တောမျှစ်များ စတင်ထွက်ရှိလာ သဖြင့် ဒေသတွင်းဈေးကွက်များ၌ မျှစ်အရောင်းအဝယ်များ ကောင်းမွန်လျက်ရှိကြောင်း ဒေသခံများနှင့် ဈေးသည်များထံမှ သိရသည်။

          ရေး၊ သထုံ၊ ပေါင်၊ ချောင်းဆုံနှင့် ကျိုက်မရောမြို့နယ်များရှိ တောင်တန်းနှင့် တော ဧရိယာများမှ မျှစ်များနေ့စဉ်ထွက်ရှိလာပြီး ဒေသတွင်းဈေးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချ နေကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် မျှစ် (၁၀) ချောင်းပါတစ်စည်းလျှင် (၂၀၀၀) ကျပ်ဖြင့် ရောင်းချနေကြောင်း သိရသည်။

          ဒေသခံများအနေဖြင့် မျှစ်များကို ဟင်းချက်စားသုံးခြင်း၊ သုပ်စားခြင်း၊ ကြော်စားခြင်း၊ ငပိရည်နှင့်တွဲဖက်စားသုံးခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ အချို့မှာ အခြောက်လှန်၍လည်း ရောင်းချ နေကြောင်း သိရသည်။ မျှစ်ရှာဖွေရောင်းချခြင်းသည် မိုးရာသီကာလအတွင်း မွန်ပြည်နယ်ရှိ ကျေးလက် ဒေသနေပြည်သူများအတွက် အပိုဝင်ငွေရရှိစေသော ရာသီတစ်ခုလည်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

     DOCA (မွန်)

       မြက်တံမြက်စည်းလုပ်သော မြက်ပင်သည်တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပေါက်တက်သော မြက်ပင်ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်းအတွင်း၌ တောင်ပေါ်ဒေသများဖြစ်ကြသော မိုးကုတ်၊ ပြင်ဦးလွင်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံးပေါက်ရောက်ပါသည်။ တောင်ကျ ချောင်းဘေးများ တောင်စောင်းများတွင် ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အုန်းဆံဖြင့် ပြုလုပ်သော တံမြက်စည်းကို တံမြက်စည်းကြမ်းဟုခေါ်ပြီး မြက်နှင့်ပြုလုပ်သော တံမြက်စည်း တံမြက်စည်းနု ဟုခေါ်ကြသည်။ ခေတ်ကာလနှင့်အညီ ပလတ်စတစ်တံမြက်စည်းများလည်း ထွက်ပေါ်နေပြီး ရိုးရာသုံးနေကြ တံမြက်စည်းနုကို အိမ်တိုင်းနီးပါး ဆက်လက်သုံးစွဲနေစမြဲဖြစ် ပါသည်။ တောင်ကျချောင်းဘေးများတွင် ပေါက်ရောက်သော တံမြက်စည်းမြက်ပင်၏ အမြစ်သည် မြေသားကို ကုတ်ယူထားသောကြောင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုကို လျှော့ချနိုင်ပြီး တောင်ပြိုခြင်း မှလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု ဒေသခံများ၏ အဆိုအရသိရှိရသည်။ ၎င်းမြက်ပင်များ၏ ပန်းခိုင်များကို ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီများတွင် ခူးယူကြပြီး တံမြက်စည်းလုပ်၍ ရောင်းချကြပါသည်။ ပန်းပွင့်နုလွန်းလျှင်လည်း မကောင်းသလို ရင့်လွန်းလျှင်လည်း တံမြက်စည်းလုပ်၍လည်း မခိုင် ကြောင်းသိရှိရသည်။ ၎င်းမြက်ပင်များသည် သဘာဝအလျှောက်ပေါက်ပင်များဖြစ်၍ မည်သူမဆို ခူးယူ၍ရပါသည်။ မြက်ပွင့်များကို အမျိုးသမီးများက ကောက်ယူ၍ တန်ဖိုးမြင့်ထုတ်ကုန် တံမြက် စည်းလုပ်၍ ဈေးကွက်အတွင်းရောင်းချရသောကြောင့် အိမ်ရှင်မများ မိသားစုအပိုဝင်ငွေရရှိစေပါသည်။ မြက်တံမြက်စည်း(ခေါ်) တံမြက်စည်းနုတစ်ချောင်းလျှင် အကြီး(၅၀၀၀)ကျပ်၊ အလက်(၄၀၀၀) ကျပ်၊ အသေး(၂၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် ရောင်းချလျှက်ရှိကြောင်းသိရှိရသည်။

DOCA(မန္တလေး)

          မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်ရှည်သီးနှံဖြစ်သည့်ကွမ်းသီးကို မွန်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် အ‌ဓိကအများဆုံးစိုက်ပျိုးကြပြီး ယခုကာလသည် ကွမ်းသီးစိုက်တောင်သူများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် စိန်ခေါ်မှုနှင့်အခွင့်အလမ်းများ ဒွန်တွဲနေသည့်ကာလတစ်ခုဖြစ်နေပါသည်။

          တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမှထွက်ရှိသည့် ကွမ်းသီးများကို ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ကော့သောင်းနှင့် ဘုတ်ပြင်းမြို့များရှိ ကွမ်းသီးအဝယ်ဒိုင်ကြီးများမှ ဝယ်ယူကာ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ အများ ဆုံးတင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိပြီး ၎င်းမြို့များမှတစ်ဆင့်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်တရုတ်နိုင်ငံများသို့ အဓိက တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအချို့ ပိတ်ဆို့မှုများ နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကြီးမြင့်မှုများကြောင့် ကုန်သည်များသည်ပင်လယ်ရေကြောင်းမှ တစ်ဆင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုများကို ပိုမိုအားစိုက်လာကြသည်။

          ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးသူတောင်သူများအနေဖြင့် လက်ရှိတွင် မြေသြဇာနှင့်ပိုးသတ်ဆေးစျေးနှုန်း များ၊ သွင်းကုန်စျေးနှုန်းမြင့်မားမှုများကြောင့် လုပ်ငန်းသုံးသွင်းအားစုစရိတ်များ အဆမတန်မြင့်မား လာခြင်း၊ လုပ်အားခနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များ စသည့် အခက်အခဲများလည်း ကြုံတွေ့နေ ရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ လက်ရှိကာလတွင် ကွမ်းသီးစိုက်တောင်သူများအနေဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန် သဘာဝမြေသြဇာများကို တွဲဖက်သုံးစွဲလာကြပြီး စျေးကွက်အတွင်း အရည်အသွေးမီ ကွမ်းသီးများထွက်ရှိလာစေရန်နှင့် စျေးကောင်းရရှိအောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

          ယခုလက်ရှိ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ မေလကုန်အထိ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်/ မြို့နယ်များအလိုက် ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးမှုများအနေဖြင့် ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် (၂၄၆၆၄)ဧက၊ လောင်း လုံးမြို့နယ်တွင် (၁၃၁၇)ဧက၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်တွင် (၁၇၇၇၅)ဧက၊ ရေဖြူမြို့နယ်တွင် (၁၀၁၆၉) ဧက ထားဝယ်ခရိုင်အားဖြင့် စုစုပေါင်း (၅၃၉၂၅) ဧကစိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ မြိတ်မြို့နယ်တွင် (၅၉၇၀)ဧက၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်တွင် (၅၈၃၆)ဧက၊ ပုလောမြို့နယ်တွင် (၁၃၂၀၀)ဧက၊ တနင်္သာရီမြို့နယ် တွင် (၂၁၀၈၃)ဧက မြိတ်ခရိုင်အားဖြင့် စုစုပေါင်း (၄၆၀၈၉)ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ကော့သောင်း မြိုန့ယ်တွင် (၅၃၇၆)ဧက၊ ခမောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် (၄၀၈)ဧက ကော့သောင်းခရိုင်အားဖြင့် စုစုပေါင်း (၅၇၈၄)ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တွင် (၁၉၆၀၄)ဧက၊ ကရသူရိမြို့နယ်တွင် (၂၁၁၂)ဧက၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်မြို့နယ်တွင် (၁၁၉၇၀)ဧက ဘုတ်ပြင်းခရိုင်အနေဖြင့် စုစုပေါင်း (၃၃၆၈၆) ဧက၊ တိုင်းချုပ်အနေဖြင့် စုစုပေါင်း (၁၃၉၄၈၄)ဧကခန့် စိုက်ပျိုးထားရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(တနင်္သာရီ)