ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

        ဆီထွက်သီးနှံများတွင် နှမ်းသီးနှံကိုဧရိယာအများဆုံးစိုက်ပျိုးကြပြီး မြေပဲသီးနှံကို ဒုတိယ အများဆုံး စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မြေပဲကိုအပူပိုင်း၊ အပူသမပိုင်းနဲ့ သမပိုင်းရာသီဥတုရှိတဲ့ နေရာတွေမှာ စိုက်ပျိုးကြပြီး မြေပဲဆီစားသုံးမှုအနေနဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း တန်သန်းပေါင်းများစွာ သုံးစွဲမှုရှိသော သီးနှံတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ မြေပဲသီးနှံကို နုံးမြေနှင့် သဲနုံးမြေတို့သည် မြေပဲစိုက်ရန် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်၍  မန္တလေးတိုင်း‌ဒေသကြီး၏ ရေ၊မြေ၊ရာသီဥတုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိရာ တိုင်းတွင်းစိုက်ပျိုးမှု အများဆုံး ဒေသများဖြစ်သော မြင်းခြံခရိုင်နှင့် ညောင်ဦးခရိုင်တို့တွင် တစ်တိုင်းလုံး စိုက်ဧက၏  ၆၇% ခန့် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။  မြေပဲစိုက်ပျိုးဖို့ အသင့်တော်ဆုံး အချိန်မှာ မိုးဦး-မေ-ဇွန်၊ မိုးလယ်-ဩဂုတ်၊ မိုးနှောင်း -အောက်တိုဘာ-နိုဝင်ဘာ ဖြစ်ပြီး   အထွက်ကောင်းမျိုးများဖြစ်သော ဆင်းပဒေသာ ၅၊ ၆၊ ၇၊ ၉၊ ၁၀ မကွေး ၁၁၊ ၁၅ မျိုးများနှင့် ပင်ပြန့်ကျောင်းကုန်းမျိုးများကို မြေပဲသီးနှံသီးသန့် (သို့) ပဲစဉ်းငုံ၊ နှမ်းတို့နဲ့ သီးညှပ် အနေဖြင့် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မြေပဲသီးနှံကို ဧက ၆ သိန်း ကျော်ခန့် စိုက်ပျိုးရာ အထွက်နှုန်း ၄၇ တင်းခန့်နှင့် အထွက်တင်း သိန်းပေါင်း (၃၀၀)ကျော်ခန့် ထွက်ရှိကြောင်း သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ စာရင်းများအရ သိရှိရပါသည်။  

        မြေပဲသီးနှံမှာ ဆီဓာတ်ပါဝင်မှု အများဆုံးဖြစ်ပြီး စားသုံးဆီအတွက် အဓိကထား အသုံးပြုရုံ သာမက ဆီပါဝင်မှုသင့်တင့်ပြီး အစေ့အဆန်ကြီးတဲ့ မြေပဲမျိုးတွေကို မြေပဲထောပတ်၊ မြေပဲယို၊ မြေပဲလှော်၊ မြေပဲပွကြော်ပြုလုပ်ရာမှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုကြပါတယ်။ ဆီထုတ်ယူပြီး ကျန်ရှိ သည့်မြေပဲဖတ်ကို တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ်လည်းအသုံးပြုကြပါသည်။ မန္တလေးကုန်စည်ဒိုင်တွင်လက်ရှိဖြစ် ပေါ်နေသော မြေပဲဆံနှင့် မြေပဲဖတ်တစ်ပိဿာဈေးနှုန်းများမှာ S1 လုံးဆန်အသစ် ၁၁၂၀၀-၁၁၅၀၀ ကျပ်၊ S1 အညာဆီဆံ ၁၁၀၀၀-၁၁၂၀၀ ကျပ်၊ S1 ဆီဆံ(သံလမ်း) ၁၀၅၀၀-၁၀၈၀၀ ကျပ်၊ အနီလုံးဆံ (ဝိုင်း) ၁၀၈၀၀-၁၁၀၀၀ ကျပ်၊ အနီလုံးဆံ(ရှည်) ၁၀၃၀၀-၁၀၅၀၀ ကျပ်၊အနီဆီဆံ (အညာ) ၁၀၃၀၀-၁၀၅၀၀ ကျပ် ဈေးတို့ရှိပြီး၊ ပဲဆီ တစ်ပိဿာ ၁၇၀၀၀-၁၉၀၀၀ ကျပ်၊ ပဲဖတ် တစ်ပိဿာ ၇၄၅၀-၇၅၀၀ ကျပ်တို့ဖြင့်  အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိပြီး ဇွန်လဆန်းပိုင်း ဈေးနှုန်းများအနေဖြင့် S1 လုံးဆန်အသစ် ၁၀၆၀၀-၁၀၈၀၀ ကျပ်၊S1 အညာဆီဆံ ၁၀၀၀၀-၁၀၃၀၀ ကျပ်၊S1 ဆီဆံ(သံလမ်း) ၉၇၀၀-၉၈၀၀ ကျပ်၊ အနီလုံးဆံ(ဝိုင်း) ၁၀၅၀၀-၁၀၈၀၀ ကျပ်၊ အနီလုံးဆံ (ရှည်) ၁၀၀၀၀-၁၀၃၀၀ ကျပ်၊အနီဆီဆံ (အညာ) ၉၇၀၀-၁၀၀၀၀ ကျပ် ဈေးတို့ရှိပြီး၊ ပဲဆီ တစ်ပိဿာ ၁၆၀၀၀-၁၈၀၀၀ ကျပ်၊ ပဲဖတ် တစ်ပိဿာ ၇၅၀၀ ကျပ်တို့ဖြစ်ပြီး ယခုရက်ပိုင်းတွင် ဇွန်လဆန်း ဈေးနှုန်းများထက် ဈေးအနည်းငယ်မြင့် တက်လာမှု ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

DOCA(မန္တလေး)       

         စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်ဟာ အင်တော၊ သပြေသာ စတဲ့ဒေသတွေကနေ သဘာဝအတိုင်း ထွက်ရှိတဲ့ အင်ဥတွေကြောင့် နာမည်ကြီးပါတယ်။ မိုးဦးကျကာလ (မေလနှောင်း ပိုင်းမှ ဇွန်လ) အတွင်းမှာ အင်ဥတွေ စတင်ပေါ်ပေါက်လေ့ရှိပြီး အခုလို ပေါ်ဦးပေါ်ဖျားအချိန်သည် ဈေးကွက်ထဲတွင် အရောင်းအဝယ်သွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

         အင်ဥ နို့ဆီဗူး ၁ ဗူးလျှင် ၃,၅၀၀ ကျပ်၊ ပေါ်ဦးပေါ်ဖျားအချိန်တွင် ဝယ်လိုအား အလွန်မြင့်မားသောကြောင့် အဝယ်လိုက်တဲ့ ရာသီစာဖြစ်ပါသည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး စတဲ့ မြို့ကြီးတွေကိုပါ ကားဂိတ်များမှတစ်ဆင့် အော်ဒါမှာယူပြီး လက်လီ/လက်ကား ပြန်လည်ဖြန့်ချိကြတဲ့အထိ ဈေးကွက် ကျယ်ပြန့်ပါသည်။

        အင်ဥသည် သဘာဝအတိုင်း အင်ပင်ခြေရင်း မြေကြီးထဲကနေ ရှာဖွေတူးဖော်ရတာဖြစ်ပြီး ဆေးဝါးဓာတ်မြေဩဇာ ကင်းစင်တဲ့ ဩဂဲနစ် (Organic) စစ်စစ် ရာသီစာဖြစ်ပါတယ်။  ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အပူအပုပ်များကို ဖယ်ရှားပေးပြီး ဝမ်းမီးကို ကောင်းမွန်စေတယ်လို့ ရှေးလူကြီးများ ယုံကြည် ကြပါသည်။ သဘာဝမှရတဲ့ မှို/ ဥ အမျိုးအစားဖြစ်လို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်တဲ့အာဟာရဓာတ်နဲ့ သတ္တုဓာတ်များကို ဖြည့်တင်းပေးပါသည်။ အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုပြီး ဝမ်းမှန်စေပါသည်။ အင်ဥရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အရသာကတော့ ဝါးလိုက်ရင် ဖောက်ကနဲ မြည်ပြီး စိမ့်စိမ့်လေးနဲ့ စားလို့ကောင်းတာပဲ ဖြစ်ပါသည်။ အင်ဥကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီးစိမ်းလေးနဲ့ ဆီပြန်ချက်စားခြင်း၊ ရာသီတူထွက်တဲ့ မျှစ် သို့မဟုတ် ကညွတ်တို့နဲ့ ရောစပ်ပြီး စပ်စပ်လေး ချက်စားခြင်း၊ မီးဖိုပြာပူထဲမှာ ဖုတ်ပြီး ဆား၊ ဆီလေးနဲ့ သုပ်စားခြင်း၊ ပုစွန်ခြောက်လေးနဲ့ မျှစ်ချိုချိုလေးရောပြီး ဟင်းချိုရည်သောက်ခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးချက်ပြုတ်စားသောက်ကြောင်း သိရသည်။

        အင်ဥကို မချက်ပြုတ်မီ မြေကြီးနဲ့ သဲများ စင်ကြယ်သွားအောင် ရေခပ်နာနာဖြင့် သေချာစွာဆေးကြောရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ သားစိမ်းငါးစိမ်းတွေနဲ့ တွဲဖက်ချက်ပြုတ်သည်ထက် သူ့ချည်း သက်သက် သို့မဟုတ် အသီးအရွက်နဲ့ချက်စားပါက ပိုမိုအရသာကောင်းမွန်ကြောင်း  သိရှိရပါသည်။

DOCA(စစ်ကိုင်း)

    တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် မြို့နယ်များအလိုက် ၃၀ -၆-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော ဆန်၊ ဆီ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ သားငါးနှင့် ဥ‌ဈေးနှုန်းများကို ပူးတွဲပါ ဖိုင်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်-

          စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ချောက်ခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်တာဝန်ခံရုံးမှ ဝန်ထမ်းများသည် မြို့နယ်အတွင်းရှိ မိဘပြည်သူများနှင့် တောင်သူလယ်သမားများ ကုန်စည်များကို စျေးနှုန်းမှန်ကန်စွာ ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုကဏ္ဍပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဒေသတွင်းကုန်စည်ဒိုင်များနှင့် အရောင်းဆိုင်ကြီးများသို့ အပတ်စဉ်ကွင်းဆင်း၍ စျေးနှုန်းနှင့်စျေးကွက် အခြေအနေများကို စနစ်တကျ လေ့လာဆန်းစစ်လျက်ရှိပါသည်။

          ၂၀၂၆-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (စတုတ္ထပတ်)တွင် ရေနံချောင်းမြို့နယ် စျေးကွက်အတွင်း၌ အခြေခံဆောက်လုပ်ရေးသုံးပစ္စည်းဖြစ်သော ဘိလပ်မြေနှင့် မိုးရာသီစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းခွင်ဝင် တောင်သူများအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် စိုက်ပျိုးရေးသွင်းအားစု (ဓါတ်မြေဩဇာနှင့်ပိုးသတ်ဆေး)များမှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများအတိုင်း ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပုံမှန်ရှိနေပြီး စျေးနှုန်းများ တည်ငြိမ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

          ဒေသတွင်းဘိလပ်မြေစျေးကွက်အခြေအနေမှာ လက်ရှိကာလတွင် မိုးရာသီကာလသို့ ရောက်ရှိ လာပြီဖြစ်သဖြင့် ဒေသတွင်း အကြီးစားဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နေအိမ်ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများ အနည်းငယ်အေးစက်သွားခြင်းကြောင့် ဘိလပ်မြေဝယ်လိုအားမှာ ပြီးခဲ့သည့်လများထက် အနည်းငယ် လျော့နည်းသွားသော်လည်း စျေးကွက်အတွင်းကုန်စည်ပြတ်လပ်မှုမရှိဘဲ ပုံမှန်ရောင်းဝယ်လျက်ရှိပါသည်။ စျေးကွက်အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နေသော ဘိလပ်မြေစျေးမှာ ကြံ့နှစ်ကောင် ဘိလပ်မြေ (၁)အိတ်လျှင် ကျပ် (၁၉၀၀၀)၊ အပါချီ ဘိလပ်မြေ (၁)အိတ်လျှင် ကျပ် (၁၈၀၀၀)ဖြင့် စျေးကွက်အတွင်း အသီးသီးအရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိပါသည်။

          စိုက်ပျိုးရေးသွင်းအားစု (ဓါတ်မြေဩဇာနှင့်ပိုးသတ်ဆေး) စျေးကွက်အခြေအနေမှာ ရေနံချောင်း မြို့နယ်သည် ယာသီးနှံနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကအားထားရသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည့် အလျှောက် ယခု မိုးရာသီစိုက်ပျိုးချိန်တွင် တောင်သူများအနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးသွင်းအားစုများကို အဝယ်လိုက်လျက်ရှိပါသည်။ စျေးကွက်အတွင်း ဓါတ်မြေဩဇာနှင့်ပိုးသတ်ဆေးများ အဝင်ပုံမှန်ရှိနေသဖြင့် စျေးနှုန်း များမှာ တည်ငြိမ်နေကြောင်း၊ ဓါတ်မြေဩဇာစျေးနှုန်းများအနေဖြင့် တတ်တိုး (ကွန်ပေါင်း) (၅၀ Kg) (၁)အိတ်လျှင် ကျပ် (၁၀၀၀၀၀)၊ အာမိုအပြာ (15:15:15) (၅၀ Kg) (၁)အိတ်လျှင် ကျပ်(၁၂၀၀၀၀)၊ ပုလဲပန်းဖူး(ဖြူ)(အလုံးကြီး ) (၁)အိတ်လျှင် ကျပ် (၁၅၀၀၀၀)၊ ယူရီးယား(အလုံးကြီး) (၅၀ Kg) (၁)အိတ်လျှင် ကျပ်(၁၄၀၀၀၀)၊ ယူရီးယား (အလုံးသေး) (၅၀ Kg) (၁)အိတ်လျှင် ကျပ် (၁၁၅၀၀၀)စျေးနှုန်းများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပါသည်။

          စိုက်ပျိုးရေးသုံးပိုးသတ်ဆေးနှင့် မှိုသတ်ဆေးစျေးကွက်တွင်လည်း တောင်သူများ အသုံးများသည့် အမှတ်တံဆိပ်များအလိုက် အရောင်းဆိုင်များတွင် စုံလင်စွာဝယ်ယူရရှိနိုင်ပြီး အဆီဖိတ်(၅၀ Kg) (၁)ထုပ်လျှင် ကျပ် (၁၉၅၀၀)၊ ဇိုင်ကလုံး(၁၀၀ CC) (၁)ဗူးလျှင် ကျပ် (၁၁၀၀၀)၊ ဇိုင်ကလုံ (၂၅၀ CC) (၁)ဗူးလျှင် ကျပ် (၂၁၀၀၀)၊ အလန်း (၁၀၀ g) (၁)ထုပ်လျှင် ကျပ် (၂၀၀၀၀)၊ အလန်း (၂၅၀ g) (၁)ထုပ်လျှင် ကျပ် (၄၈၈၀၀)တို့ဖြင့် ပုံမှန်အတိုင်းအရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(မကွေး)

         စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင် မိသားစုအပိုဝင်ငွေရရှိစေရန်အတွက် တွဲဖက်သီးနှံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တစ်ပိုင်တစ်နိုင် အိမ်ခြံဝန်းအတွင်း၌လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးထားကြသည့် ရာသီစာ ခဝဲသီးစိုက်ခင်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းကာ ဆွတ်ခူးရောင်းချနေရပြီဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးသူတောင်သူများ မိသားစုအပိုဝင်ငွေရရှိကာ အဆင်ပြေလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

        ခဝဲသီးနှံကို အများအားဖြင့် မိရိုးဖလာနည်းလမ်းများအတိုင်း စိုက်ပျိုးကြသော်လည်း ယခုအခါ ဈေးကွက်ဝင် စောစောစီးစီးဆွတ်ခူးနိုင်ရန်အတွက် ကဆုန်၊ နယုန် (မေလနှင့် ဇွန်လ) ဆန်းပိုင်းများတွင် စတင်ပျိုးထောင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် အစိုဓာတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် နုံးမြေ၊ နွားချေး၊ မြေဆွေးတို့ဖြင့် စနစ်တကျ မြေပြုပြင်ကာ စင်တင်စနစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြကြောင်း သိရသည်။

         တစ်ပိုင်တစ်နိုင်နှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးမှုအပေါ် မူတည်၍ ကုန်ကျစရိတ် ကွာခြားမှုရှိသော်လည်း ခဝဲသီးနှံသည် အရင်းအနှီးနည်းပါးသော သီးနှံဖြစ်ပွားသည်။ မျိုးစေ့ဖိုး၊ စင်ဆောက်ရန် ဝါးနှင့် နိုင်လွန်ကြိုးဖိုး၊ သဘာဝမြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးဖိုး စသည်တို့ဖြစ်သည်။ စိုက်ခင်းတစ်ခု အတွက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ငွေကျပ် သောင်းဂဏန်းမှ သိန်းဂဏန်းဝန်းကျင်သာ ကုန်ကျလေ့ရှိသဖြင့် အခြေခံတောင်သူများ အလွယ်တကူ စိုက်ပျိုးနိုင်သည့် သီးနှံဖြစ်သည်။ ခဝဲပင်များသည် စတင်စိုက် ပျိုးပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၄၅ ရက်မှ ၅၀ အကြာတွင် စတင်အပွင့်ပွင့်ပြီး အသီးများ စတင်ဆွတ်ခူးရောင်းချနိုင်သည်။ ခဝဲပင်၏ သဘာဝအရ တစ်ကြိမ် ဆွတ်ခူးပြီးပါက ၂ ရက် သို့မဟုတ် ၃ ရက်ခြားတစ်ခါ အဆက်မပြတ် ဆွတ်ခူးနိုင်ပြီး ရာသီကုန်သည်အထိ (၂)လ ကျော်ကြာ ရေရှည်ဆွတ်ခူး ရောင်းချနိုင်သော သီးနှံဖြစ်သည်။

        လက်ရှိအချိန်တွင် ကန့်ဘလူမြို့မဈေးနှင့် အနီးနားရှိ ဒေသဈေးကွက်များ၌ ခဝဲသီးကို အသီးအရွယ်အစားနှင့် အနုအရင့်အပေါ်မူတည်၍ တစ်တောင့်လျှင် ၃၀၀ ကျပ်မှ ၅၀၀ ကျပ်အထိ (သို့မဟုတ်) ၅ တောင့်ပါတစ်စီးလျှင် ၁,၅၀၀ ကျပ်မှ ၂,၀၀၀ ကျပ်အထိ ရောင်းချနေရသည်။ "ခဝဲသီးက အရင်းအနှီးသိပ်မလိုသလို ပြုစုရတာလည်း သိပ်မခက်ဘူး။ ခုလို မိုးဦးကျကာလမှာ ပေါ်ဦးပေါ်ဖျားဖြစ်၍ ဈေးကောင်းရကာ နေ့စဉ် ဒါမှမဟုတ် ရက်ခြား ဝင်ငွေရရှိနေကြာင်း၊ အိမ်စရိတ်အတွက်တင်မကဘဲ မိသားစုအပိုဝင်ငွေပါရရှိ၍ အဆင်ပြေနေကြောင်း ကန့်ဘလူမြို့နယ်မှ ခဝဲစိုက်ပျိုးတောင်သူတစ်ဦးက ပြောကြားသည်။

         ကန့်ဘလူမြို့နယ်ထွက် ခဝဲသီးများသည် လတ်ဆတ်ပြီး ဓာတုဆေးဝါးသုံးစွဲမှု နည်းပါးခြင်းကြောင့် ဒေသခံစားသုံးသူများအကြား ဈေးကွက်ခိုင်မာမှုရှိပြီး နေ့စဉ်ပုံမှန် ဝင်ငွေရရှိစေသောကြောင့် ကျေးလက်နေမိသားစုများအတွက် စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်သည့် ရာသီစာသီးနှံတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(စစ်ကိုင်း)