ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

          ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၈) ရက်နေ့တွင် ဘုရင့်နောင်ကုန်စည်ဒိုင်သို့ ကြက်သွန်နီ ဝင်ရောက်ရာဒေသများဖြစ်သည့် ဆိပ်ဖြူ နှင့် မုံရွာဒေသတို့မှ ကြက်သွန်နီ (၇၄၄၀၀၀) ပိဿာဝင် ရောက်ခဲ့ပြီး (၆၀) ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပြန်လည်စီးထွက်မှုရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကြက်သွန် နီလက်ကျန်မှာ(၂၉၇၆၀၀)ကျန်ရှိကြောင်း ကုန်စည်ဒိုင်သတင်းအရ သိရှိရသည်။ ဆိပ်ဖြူ ကြက်သွန်နီ (အသစ်) အချော တစ်ပိဿာ ကျပ် ၇၅၀၀၊ အသန့်မှာတစ်ပိဿာ ကျပ် ၉၀၀၀၊ အကြီးမှာ ကျပ် ၉၂၀၀၊ ရှယ်မှာ ကျပ် ၉၄၀၀၊ မုံရွာ ကြက်သွန်နီ (အသစ်) အချော တစ်ပိဿာ ကျပ် ၇၆၀၀၊ အသန့်မှာ တစ်ပိဿာ ကျပ် ၉၁၀၀၊ အကြီးမှာ ကျပ် ၉၃၀၀၊ ရှယ်မှာ ကျပ် ၉၅၀၀ ဈေးတို့ အသီးသီးရှိကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရပါသည်။

          ယခုတစ်ပတ်တွင် ဆိပ်ဖြူနှင့် မုံရွာကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းမှာ ယခင်အပတ်ကထက် ဈေးနှုန်း အနည်းငယ်မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(ရန်ကုန်)

          ဖရုံသီးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူအများစားသုံးကြသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်သီးနှံတစ် မျိုးဖြစ်ပြီး ကယားပြည်နယ်တွင် ဒေသအခြေအနေ၊ မြေအမျိုးအစား၊ ရာသီဥတုအခြေအနေ များနှင့် ကိုက်ညီသောနေရာများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။ဖရုံးသီးသည် နေရောင်ခြည်ကောင်းစွာ ရရှိပြီး ရေစီးဆင်းမှုကောင်းသော မြေသြေဇာပြည့်ဝသည့်မြေကိုနှစ်သက်သည်။ ထို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးမည့်မြေကို ထွန်ယက်ပြင်ဆင်ပြီး နွားချေး၊ မြေဆွေး စသည့် သဘာဝမြေသြေဇာများ ထည့်သွင်းပေးသင့်သည်။ ဖရုံပင်သည် အနွယ်ဝင်ပင်ဖြစ်သောကြောင့် နွယ်များပြန့်ပွားနိုင်ရန် လုံလောက်သောနေရာ ချန်ထားပေးရန်လည်းလိုအပ်ပါသည်။

          ဖရုံသီးကို အများအားဖြင့် မျိုးစေ့မှ စိုက်ပျိုးကြသည်။ အရည်အသွေးကောင်းပြီး ကျန်း မာသောမျိုးစေ့များကိုရွေးချယ်၍ မြေထဲတွင်အပေါက်ပြုလုပ်ကာစိုက်ပျိုးရသည်။ အပင်ပေါက် လာပြီးနောက် အားနည်းသောအပင်များကိုဖယ်ရှားပြီး ကျန်းမာသန်စွမ်းသောအပင်များကို သာ ချန်ထားသင့်သည်။ အပင်ကြီးထွားနေစဉ်အတွင်း မြေမခြောက်စေရန် ရေကိုပုံမှန်ပေးရ ပြီး ပေါင်းပင်များကိုလည်း ရှင်းလင်းပေးရသည်။ ထို့အပြင် အပင်ကြီးထွားမှု ကောင်းစေရန် သင့်တင့်သောမြေသြေဇာများပေးနိုင်ပြီး ပိုးမွှားနှင့် ရောဂါများဖြစ်ပွားမှု ရှိ/မရှိ ကိုလည်း ပုံမှန် စစ်ဆေးပေးရပါသည်။ ဖရုံသီးကို လွိုင်ကော်မြို့၊ လောပိသမြို့နှင့် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။

          ဖရုံပင်ကြီးထွားလာသောအခါ အဖိုပန်းနှင့်အမပန်းများပွင့်လာပြီး အမပန်းမှ အသီး များစတင်သီးလာကြပါသည်။ အသီးများသည်အစပိုင်းတွင် သေးငယ်သော်လည်း အချိန်ကြာ လာသည်နှင့်အမျှ ကြီးထွားလာပြီး ရင့်မှည့်လာသည်။ ဖရုံသီးကို အသီးငယ်စဉ်တွင်ဟင်းချက် စားရန်ရိတ်သိမ်းနိုင်သကဲ့သို့ အသီးရင့်မှည့်သောအခါတွင်လည် ရိတ်သိမ်းနိုင်သည်။ အသီး ရင့်လာသောအခါ အခွံမာလာခြင်းတို့ကို တွေ့ရတက်သည်။ ရိတ်သိမ်းရာတွင် အသီးကို မထိ ခိုက်စေရန် အညှာအနည်းငယ်ချန်၍ ဖြတ်ယူသင့်သည်။ ရိတ်သိမ်းပြီးသောဖရုံသီးများကို အရွယ်အစားနှင့်အရည်အသွေးအလိုက် ခွဲခြားပြီး ပျက်စီးနေသောအသီးများကို ဖယ်ရှားပေးရ ပါသည်။ ထို့နောက်လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး အရိပ်ရသောနေရာတွင်ထားရှိကာဈေးကွက် သို့သယ်ယူရောင်းချနိုင်ပါသည်။ ကယားပြည်နယ်တွင် ထွက်ရှိသော ဖရုံသီးများကို‌ဒေသအ တွင်းရှိဈေးများ၊  လက်ကားကုန်သယ်များနှင့်  စားသောက်ဆိုင်များသို့   ရောင်းချနိုင်ပါသည်။

ဖရုံသီး၏ဈေးနှုန်းသည် ရာသီ၊  အထွက်နှုန်း၊  အရည်အသွေး၊ အရွယ်အစားနှင့် ဝယ်လိုအား တို့အပေါ်မူတည်၍ အတက်အကျရှိနိုင်ပါသည်။ လွိုင်ကော်မြို့ပေါ်ရှိ သီရိမင်္ဂလာဈေးတွင် ဖရုံသီးတစ်လုံးကို ( ၁၅၀၀ မှ ၂၀၀၀ ) ကျပ်ဖြင့် ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း ဈေးသည် တစ်ဦးထံမှသိရှိရပါသည်။

          ဖရုံသီးသည် ကယားပြည်နယ်တွင် ဒေသအခြေအနေအလိုက် စိုက်ပျိုးနိုင်ပြီး အိမ်စား ဖို့အတွက်သာမကဘဲ စီးပွားဖြစ်ရောင်းချရန်အတွက်ပါ အသုံးဝင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်သီး နှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြေကိုစနစ်တကျပြုပြင်ခြင်း၊ အရည်အသွေးကောင်းသောမျိုးစေ့အသုံး ပြုခြင်း၊ ရေနှင့်မြေသြဇာကိုသင့်တင့်စွာပေးခြင်း၊ ပိုးမွှားရောဂါများကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် အထွက်များသောအချိန်တွင် ဈေးနှုန်းကျဆင်းနိုင်သောကြောင့် စိုက်ပျိုးမည့်အချိန်တွင် ဈေး ကွက်ကို ကြိုတင်လေ့လာခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်နိုင်ပါက ဖရုံသီးစိုက်ပျိုးခြင်းမှ တောင်သူများ အတွက် ဝင်ငွေရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

DOCA(ကယား)

              ငှက်ပျောသီးသည် လူမျိုးမရွေးဘာသာမရွေး စားသုံးကြပါသည်။ မြန်မာဓလေ့အရ ငှက်ပျော ပင်သည် မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူပွဲများတွင် အုန်းသီးနှင့် ငှက်ပျောသီးတွဲဖက်ပြီး ရိုးရာဓလေ့အရ ပွဲတင်ပွဲတွင် တွဲဖက်အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။ ငှက်ပျောပင်ကို မြန်မာအမျိုးသားရေး ပဒေသာပင် ဟု တင်စားခေါ်ကြောင်းသိရှိရပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော ငှက်ပျောမျိုးများမှာ ဖီးကြမ်းငှက်ပျော၊ ဗျင်ပြည့်ငှက်ပျော၊ ငှက်ပျောသူငယ်စာ၊ ရခိုင်ငှက်ပျော၊ ဝက်မလွတ်ငှက်ပျော၊ သီးမွှေးငှက်ပျော၊ ရွှေနီငှက်ပျော၊ ရွှေဝါငှက်ပျော၊ နံ့သာပု၊ ထောပတ်၊ ဆင်စွယ်၊ ငှက်ပျောချဉ်၊ သုံးလုံး တစ်ပိဿာ စသည့် ငှက်ပျောမျိုးများ ရှိပါသည်။

          ငှက်ပျောပင်စိုက်ပျိုးရာတွင် ပူအိုက်စိုစွတ်သော၊ အပူပိုင်းမိုးများသော ရာသီများတွင် စိုက်ပျိုးလျှင် ငှက်ပျောအထွက်နှုန်းကောင်းပါသည်။ ငှက်ပျောစိုက်ပျိုးမြေသည် မြေဆီလွှာကောင်းပြီး အလွယ်တကူ  ထွန်ယက်နိုင်သော မြေနှင့် မြေဆွေးဓါတ်နှင့် မြေတွင် အာဟာရဓါတ်ကြွယ်ဝသော မြေအမျိုးအစားနှင့် နုန်းတင်မြေနု၊ သဲနုန်းမြေများတွင် ဖြစ်ထွန်းပါသည်။

          ငှက်ပျောပင်စိုက်ပျိုးပြီး ပင်သက်ခြောက်လ၊ ခုနှစ်လအကြာတွင် သားတက်များ ထွက်လာ ပါသည်။ထွက်လာသော သားတက်များထဲမှ အပင်ကြီးဆုံးနှင့် အသန်ဆုံးအပင်ကို ချန်ထားပြီး ကျန်သားတက်များကို ရှင်းလင်းပစ်ရပါသည်။

          အပင်(၆)လသားရောက်ပြီး အပင်များအား သေချာစွာပြုစုပေးသည်။ မိခင်အပင်မှ ငှက်ပျော ဖူးများစတင်ထွက်ရှိလာပါသည်။ ငှက်ပျောဖူးအတွင်းမှ အပွင့်ကလေးများသည် တဖြေးဖြေး ကြီးလာပြီး ငှက်ပျောခိုင်အဖြစ်ပြောင်းလဲပြီး အသီးများ ထွက်ရှိလာပါသည်။ ငှက်ပျောတစ်ခိုင်တွင် အဖီး ၉ ဖီးမျှ ပါတတ်ပြီး တစ်ဖီးလျှင် အသီး (၁၀)လုံး၊ (၁၅)လုံးခန့်အထိရှိတတ်သည်။ ငှက်ပျောပင် တစ်ပင်လုံးသည် အလွန်အသုံးဝင်သည့်စားပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ငှက်ပျောဖူးကို သုတ်စားခြင်း၊ ချက်ပြုတ်စားခြင်းနှင့် ငှက်ပျောပင်အထဲမှ အူတိုင်လေးများကို မုန့်ဟင်းခါးချက်စားရာတွင် ငှက်ပျောအူကိုထည့်ပြီး စားလေ့ရှိ ပါသည်။ ငှက်ပျောခိုင်ကို ငှက်ပျောသီးအလွန်မရင့်မီ ခုတ်ယူထား ရပါသည်။ ငှက်ပျောပင်သည် ခြံများဖြင့် စိုက်ပျိုးသည့် ဦးရေမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပေါများပါသည်။

          ငှက်ပျောသီးများကို ဈေးကွက်အတွင်းရောင်းချရာတွင် စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသည့်အတွက် ကုန်စည်ဒိုင်ပွဲစားများသည် ခြံအပြတ်ဝယ်ယူလေ့ရှိပါသည်။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးသည့် တောင်သူများသည် ဈေးကွက်အတွင်း လက်လီရောင်းချရာတွင် ငှက်ပျောသီးအဖီးအရွယ်အစား အလိုက် ဈေးနှုန်း အသီးသီးဖြင့် ရောင်းချကြပါသည်။

          ငှက်ပျောသီးကို အမှည့်အဖြစ် စားသောက်၍ရသကဲ့သို့ ငှက်ပျောသီးအစိမ်းကိုလည်း စားသောက်ကုန်အဖြစ် ရောင်းချရာတွင် ငှက်ပျောသီးကို အစိမ်းကြော်နှင့် အမှည့်ကြော်အဖြစ်လည်း ဈေးကွက်အတွင်း တစ်နိုင်တစ်ပိုင် မိသားစုစီးပွားအဖြစ်လည်း ရောင်းချကြပါသည်။

          မြန်မာလူမျိုးအများစုသည် ငှက်ပျောသီးမှည့်များအား မြန်မာရိုးရာစားသောက်ဖွယ်ရာအဖြစ် ငှက်ပျောသီးမုန့်၊ ငှက်ပျောသီးရွှေကြည်၊ ငှက်ပျောအုန်းနို့ပေါင်း၊ ငှက်ပျောကော်ပြန့်ကြော်စသည်တို့ သည် ငှက်ပျောသီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး ဈေးကွက်အတွင်း နံနက်စာသရေစာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အချိုပွဲများအဖြစ် ရောင်းချခြင်းဖြင့်လည်း စီးပွားရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

          ငှက်ပျောသီးသည် ယခုအခါ ဈေးကွက်ရှိပြီး ဈေးကောင်းသော အသီးတစ်မျိုးဖြစ်ပါသစည်။ ပဲခူးတိုင်းအတွင်းရှိ ပြည်မြို့နယ်နှင့်အနီးတစ်ဝိုက်ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးသည့် ငှက်ပျောမျိုးများမှာ ဒေသအခေါ် ရခိုင်ငှက်ပျောသီး၊ ဖီးကြမ်းငှက်ပျောသီး၊ သီးမွှေးငှက်ပျောသီးများကို စိုက်ပျိုးပြီး ဈေးကွက်အတွင်း ငှက်ပျောသီးအစိမ်း၊ အမှည့်များကို ရောင်းချရာတွင် တဆင့်ခံဝယ်လက်များသည် ငှက်ပျောခြံများသို့ အခင်းပြတ်(သို့)ခြံပြတ်ဝယ်ယူပြီး ကုန်စည်ဒိုင်များဖြစ်သည့် ရန်ကုန် - မန္တလေးမြို့ ကြီးများသို့ ကုန်တင်ကားကြီးများဖြင့် စနစ်တကျထုတ်ပိုးပြီး တင်ပို့ရောင်းချကြပါသည်။

          တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးကြသည့် တောင်သူများမှာ ခြံထွက် သီးနှံအဖြစ် မြို့မဈေးများသို့ လက်လီရောင်းချရာတွင် ရခိုင်ငှက်ပျောသီးတစ်ဖီးလျှင် (၂၀၀၀)ကျပ်မှ ၂၅၀၀)ကျပ်နှုန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ဖီးကြမ်းငှက်ပျောသီးများကို (၁၀)လုံး ၊ (၁၅)လုံးပါ တစ်ခိုင်လျှင် (၄၅၀၀)ကျပ်မှ (၅၀၀၀)ကျပ်နှုန်းဖြင့် ဈေးကွက်အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိပြီး မြန်မာတို့ဓလေ့ထုံးစံအရ ဝါတွင်းကာလတွင် ငှက်ပျောသီးမျာ အရောင်းအဝယ်နှေးလျက်ရှိပြီး ဝါလကင်းလွတ်သည့် သီတင်းကျွတ်လများတွင် ရိုးရာပွဲတော်များတင်မြောက်ခြင်း၊ အလှူအတန်းများပြုလုပ်ခြင်းနှင့် မင်္ဂလာ ဆောင်ပွဲများဖြင့်စည်ကားသည့်အတွက် ဖီးကြမ်းငှက်ပျောသီးထက် ရခိုင်ငှက်ပျောသီးများမှာ ပိုမို အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျှက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(ပဲခူး)

            ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့ရှိ စည်ပင်သာယာဈေးများနှင့် ရပ်ကွက်ဈေးများတွင် ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အသီးသီးမှ ကန်စွန်းဥစိုက်တောင်သူများ လာရောက်ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ ပြည်ဈေးကွက်ရှိ  ကန်စွန်းဥများကို ပေါက်ခေါင်း၊ ပန်းတောင်း၊ ရွှေတောင်၊ ပေါင်းတလည်ဘက်မှ အများဆုံးဝင်ရောက် လျက်ရှိပြီး ပြည်မြို့နယ်အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများဖြစ်သော မှော်ဇာကျေးရွာ၊ တောင်လုံးညို ကျေးရွာများမှ လာရောက်ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ ဈေးကွက်အတွင်း ရောင်းချလျက်ရှိသော ကန်စွန်းဥအမျိုးအစားပေါင်း များစွာရှိပြီး အသားမာမျိုးနှင့် အသားပျော့မျိုးဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ ကန်စွန်းဥ၏ အရောင်ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ ကန်စွန်းဥသည် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ရာသီအသီးသီးတွင် မြေအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ စိုက်ပျိုးကြပြီး ဥများရင့်ပြီး (၅) ပတ်၊ (၆) ပတ်အတွင်း ရိတ်သိမ်းနိုင်သည်။ ပြည်ဈေးကွက်တွင် မြန်မာကန်စွန်းဥ၊ ရွှေကန်စွန်းဥနှင့် ငချိတ် ကန်စွန်းဥများဟူ၍ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးဖြင့် ရောင်းချလျက်ရှိပြီး မြန်မာကန်စွန်းဥနှင့် ရွှေကန်စွန်းဥ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် (၃၅၀၀ - ၄၀၀၀) အတွင်းရှိပြီး ငချိတ်ကန်စွန်းဥတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် (၄၀၀၀ - ၄၅၀၀) အတွင်း ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(ပဲခူး)

တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် မြို့နယ်များအလိုက် ၁၃-၁၀ -၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော ဆန်၊ ဆီ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ သားငါးနှင့် ဥ‌ဈေးနှုန်းများကို ပူးတွဲပါ ဖိုင်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်-