ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

          မွန်ပြည်နယ်အတွင်း မိုးရာသီအစပိုင်းကာလတွင် တောမျှစ်များ စတင်ထွက်ရှိလာ သဖြင့် ဒေသတွင်းဈေးကွက်များ၌ မျှစ်အရောင်းအဝယ်များ ကောင်းမွန်လျက်ရှိကြောင်း ဒေသခံများနှင့် ဈေးသည်များထံမှ သိရသည်။

          ရေး၊ သထုံ၊ ပေါင်၊ ချောင်းဆုံနှင့် ကျိုက်မရောမြို့နယ်များရှိ တောင်တန်းနှင့် တော ဧရိယာများမှ မျှစ်များနေ့စဉ်ထွက်ရှိလာပြီး ဒေသတွင်းဈေးများသို့ တင်ပို့ရောင်းချ နေကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် မျှစ် (၁၀) ချောင်းပါတစ်စည်းလျှင် (၂၀၀၀) ကျပ်ဖြင့် ရောင်းချနေကြောင်း သိရသည်။

          ဒေသခံများအနေဖြင့် မျှစ်များကို ဟင်းချက်စားသုံးခြင်း၊ သုပ်စားခြင်း၊ ကြော်စားခြင်း၊ ငပိရည်နှင့်တွဲဖက်စားသုံးခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ အချို့မှာ အခြောက်လှန်၍လည်း ရောင်းချ နေကြောင်း သိရသည်။ မျှစ်ရှာဖွေရောင်းချခြင်းသည် မိုးရာသီကာလအတွင်း မွန်ပြည်နယ်ရှိ ကျေးလက် ဒေသနေပြည်သူများအတွက် အပိုဝင်ငွေရရှိစေသော ရာသီတစ်ခုလည်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

     DOCA (မွန်)

       မြက်တံမြက်စည်းလုပ်သော မြက်ပင်သည်တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပေါက်တက်သော မြက်ပင်ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်းအတွင်း၌ တောင်ပေါ်ဒေသများဖြစ်ကြသော မိုးကုတ်၊ ပြင်ဦးလွင်နှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံးပေါက်ရောက်ပါသည်။ တောင်ကျ ချောင်းဘေးများ တောင်စောင်းများတွင် ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းပါသည်။ အုန်းဆံဖြင့် ပြုလုပ်သော တံမြက်စည်းကို တံမြက်စည်းကြမ်းဟုခေါ်ပြီး မြက်နှင့်ပြုလုပ်သော တံမြက်စည်း တံမြက်စည်းနု ဟုခေါ်ကြသည်။ ခေတ်ကာလနှင့်အညီ ပလတ်စတစ်တံမြက်စည်းများလည်း ထွက်ပေါ်နေပြီး ရိုးရာသုံးနေကြ တံမြက်စည်းနုကို အိမ်တိုင်းနီးပါး ဆက်လက်သုံးစွဲနေစမြဲဖြစ် ပါသည်။ တောင်ကျချောင်းဘေးများတွင် ပေါက်ရောက်သော တံမြက်စည်းမြက်ပင်၏ အမြစ်သည် မြေသားကို ကုတ်ယူထားသောကြောင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုကို လျှော့ချနိုင်ပြီး တောင်ပြိုခြင်း မှလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု ဒေသခံများ၏ အဆိုအရသိရှိရသည်။ ၎င်းမြက်ပင်များ၏ ပန်းခိုင်များကို ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီများတွင် ခူးယူကြပြီး တံမြက်စည်းလုပ်၍ ရောင်းချကြပါသည်။ ပန်းပွင့်နုလွန်းလျှင်လည်း မကောင်းသလို ရင့်လွန်းလျှင်လည်း တံမြက်စည်းလုပ်၍လည်း မခိုင် ကြောင်းသိရှိရသည်။ ၎င်းမြက်ပင်များသည် သဘာဝအလျှောက်ပေါက်ပင်များဖြစ်၍ မည်သူမဆို ခူးယူ၍ရပါသည်။ မြက်ပွင့်များကို အမျိုးသမီးများက ကောက်ယူ၍ တန်ဖိုးမြင့်ထုတ်ကုန် တံမြက် စည်းလုပ်၍ ဈေးကွက်အတွင်းရောင်းချရသောကြောင့် အိမ်ရှင်မများ မိသားစုအပိုဝင်ငွေရရှိစေပါသည်။ မြက်တံမြက်စည်း(ခေါ်) တံမြက်စည်းနုတစ်ချောင်းလျှင် အကြီး(၅၀၀၀)ကျပ်၊ အလက်(၄၀၀၀) ကျပ်၊ အသေး(၂၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် ရောင်းချလျှက်ရှိကြောင်းသိရှိရသည်။

DOCA(မန္တလေး)

          မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်ရှည်သီးနှံဖြစ်သည့်ကွမ်းသီးကို မွန်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် အ‌ဓိကအများဆုံးစိုက်ပျိုးကြပြီး ယခုကာလသည် ကွမ်းသီးစိုက်တောင်သူများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် စိန်ခေါ်မှုနှင့်အခွင့်အလမ်းများ ဒွန်တွဲနေသည့်ကာလတစ်ခုဖြစ်နေပါသည်။

          တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးမှထွက်ရှိသည့် ကွမ်းသီးများကို ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ကော့သောင်းနှင့် ဘုတ်ပြင်းမြို့များရှိ ကွမ်းသီးအဝယ်ဒိုင်ကြီးများမှ ဝယ်ယူကာ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ အများ ဆုံးတင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိပြီး ၎င်းမြို့များမှတစ်ဆင့်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်တရုတ်နိုင်ငံများသို့ အဓိက တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအချို့ ပိတ်ဆို့မှုများ နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကြီးမြင့်မှုများကြောင့် ကုန်သည်များသည်ပင်လယ်ရေကြောင်းမှ တစ်ဆင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုများကို ပိုမိုအားစိုက်လာကြသည်။

          ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးသူတောင်သူများအနေဖြင့် လက်ရှိတွင် မြေသြဇာနှင့်ပိုးသတ်ဆေးစျေးနှုန်း များ၊ သွင်းကုန်စျေးနှုန်းမြင့်မားမှုများကြောင့် လုပ်ငန်းသုံးသွင်းအားစုစရိတ်များ အဆမတန်မြင့်မား လာခြင်း၊ လုပ်အားခနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များ စသည့် အခက်အခဲများလည်း ကြုံတွေ့နေ ရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ လက်ရှိကာလတွင် ကွမ်းသီးစိုက်တောင်သူများအနေဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန် သဘာဝမြေသြဇာများကို တွဲဖက်သုံးစွဲလာကြပြီး စျေးကွက်အတွင်း အရည်အသွေးမီ ကွမ်းသီးများထွက်ရှိလာစေရန်နှင့် စျေးကောင်းရရှိအောင် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

          ယခုလက်ရှိ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ မေလကုန်အထိ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်/ မြို့နယ်များအလိုက် ကွမ်းသီးစိုက်ပျိုးမှုများအနေဖြင့် ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် (၂၄၆၆၄)ဧက၊ လောင်း လုံးမြို့နယ်တွင် (၁၃၁၇)ဧက၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်တွင် (၁၇၇၇၅)ဧက၊ ရေဖြူမြို့နယ်တွင် (၁၀၁၆၉) ဧက ထားဝယ်ခရိုင်အားဖြင့် စုစုပေါင်း (၅၃၉၂၅) ဧကစိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ မြိတ်မြို့နယ်တွင် (၅၉၇၀)ဧက၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်တွင် (၅၈၃၆)ဧက၊ ပုလောမြို့နယ်တွင် (၁၃၂၀၀)ဧက၊ တနင်္သာရီမြို့နယ် တွင် (၂၁၀၈၃)ဧက မြိတ်ခရိုင်အားဖြင့် စုစုပေါင်း (၄၆၀၈၉)ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ကော့သောင်း မြိုန့ယ်တွင် (၅၃၇၆)ဧက၊ ခမောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် (၄၀၈)ဧက ကော့သောင်းခရိုင်အားဖြင့် စုစုပေါင်း (၅၇၈၄)ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တွင် (၁၉၆၀၄)ဧက၊ ကရသူရိမြို့နယ်တွင် (၂၁၁၂)ဧက၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်မြို့နယ်တွင် (၁၁၉၇၀)ဧက ဘုတ်ပြင်းခရိုင်အနေဖြင့် စုစုပေါင်း (၃၃၆၈၆) ဧက၊ တိုင်းချုပ်အနေဖြင့် စုစုပေါင်း (၁၃၉၄၈၄)ဧကခန့် စိုက်ပျိုးထားရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(တနင်္သာရီ)

          မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးသည် ဆန်စပါးလိုအပ်သည့် တိုင်းဒေသကြီးဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဒေသတွင်းစားသုံးသူပြည်သူများ စားရေရိက္ခာအတွက် အဓိက  လိုအပ်သည့် ဆန်စပါးများကို အနီးပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများဖြစ်သည့် မွန်ပြည်နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့မှတစ်ဆင့် ကုန်းလမ်းရေလမ်းများဖြင့် တင်သွင်းလျက်ရှိပါ သည်။ ထို့ကြောင် ဒေသအတွင်းတွင် နွေစပါး၊ မိုးစပါးများစိုက်ပျိုးကြပြီး ဒေသတွင်းဆန်စပါးဖူလုံမှု ရှိစေရေးအတွက် အလေးထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

       ရေမြေရာသီဥတုအခြေအနေအရ မိုးရွာ သွန်းမှုများပြားသည့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဒေသတွင်းဆန်စပါးဖူလုံရေးအတွက် အဓိက အားထားရသည့် မိုးစပါးစိုက်ပျိုး၊ ရိတ်သိမ်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များအားလုပ်ဆောင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ကော့သောင်းခရိုင်တို့ရှိ တောင်သူ လယ်သမားများသည် ရိတ်သိမ်းခြွေလှေ့ခြင်းလုပ်ငန်းများအား လုပ်ဆောင်ကာ စပါးအသစ်များ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် ရောင်းချခြင်းများကို လုပ်ဆောင်နေကြပြီဖြစ်ပါသည်။

      ယခုနှစ် မိုးစပါးရာသီတွင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း သွင်းအားစုစရိတ်များဖြစ်သည့် ဓါတ်မြေသြဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် စက်သုံးဆီစျေးနှုန်းများ အဆမတန်မြင့်မားမှုများကြောင့် စပါးတစ် ဧကလျှင် ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်ခဲ့ပါသည်။ လုပ်သားရှားပါးမှုများကြောင့် နေ့တွက်လုပ်အားခ ပိုမိုပေးချေခဲ့ရသဖြင့် အကျိုးအမြတ်လျော့နည်းနိုင်ကြောင်း သိရပါသည်။

      ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလကုန်အထိ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း နွေစပါးစိုက်ပျိုးပြီးစီး၊ ရိတ်သိမ်းမှုအနေဖြင့် ထားဝယ်ခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၈၄၁)၊ စိုက်ဧက (၈၉၂)၊ ရိတ်သိမ်းဧက (၈၉၂)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၇.၂၀)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၆၈၈၆၁)တင်း၊ မြိတ်ခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၇၂၅၂)၊ စိုက်ဧက (၇၂၆၉)၊ ရိတ်သိမ်းဧက (၇၂၆၉)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၂.၁၃) တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၅၂၄၃၂၉)တင်း၊ ကော့သောင်းခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၈)၊ စိုက်ဧက (၅)၊ ရိတ်သိမ်းဧက (၅)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၈၅.၈၀)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် ‌(၄၂၉)ဧက၊ ဘုတ်ပြင်းခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၅)၊ စိုက်ဧက (၁၅)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၆၃.၂၀)တင်း၊ အထွက် တင်းအနေဖြင့် (၉၄၈)တင်း၊ တိုင်းဒေသကြီးချုပ်အနေဖြင့် လျာထားဧက (၈၁၀၆)ဧက၊ စိုက်ဧက (၈၁၈၁)၊ စိုက်ဧက (၈၁၈၁)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၂.၆၈)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၅၉၄၅၆၇) တင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလကုန်အထိ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း မိုးစပါးစိုက်ပျိုးပြီးစီး၊ ရိတ်သိမ်းမှုအနေဖြင့် ထားဝယ်ခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၁၀၀၅၂၈)၊ စိုက်ဧက (၁၀၀၅၂၈)၊ ရိတ်သိမ်း ဧက (၁၀၀၅၂၈)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၄.၀၆)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၇၄၄၄၉၉၀)တင်း၊ မြိတ်ခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၁၁၇၀၆၄)၊ စိုက်ဧက (၁၁၆၉၅၉)၊ ရိတ်သိမ်းဧက (၁၁၆၉၅၉)၊ အထွက် နှုန်းအနေဖြင့် (၇၃.၆၇) တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၈၆၁၆၅၂၉)တင်း၊ ကော့သောင်းခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၁၂၃၃)၊ စိုက်ဧက (၁၂၃၃)၊ ရိတ်သိမ်းဧက (၁၂၃၃)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၁.၅၈)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် ‌(၈၈၂၅၈)ဧက၊ ဘုတ်ပြင်းခရိုင်တွင် လျာထားဧက (၃၅၇၁)၊ စိုက်ဧက (၃၅၇၁)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၁.၄၅)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၂၅၅၁၄၈)တင်း၊ တိုင်းဒေသကြီးချုပ်အနေဖြင့် လျာထားဧက (၂၂၂၃၉၆)ဧက၊ စိုက်ဧက (၂၂၂၂၉၁)၊ စိုက်ဧက (၂၂၂၂၉၁)၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၇၃.၈၀)တင်း၊ အထွက်တင်းအနေဖြင့် (၁၆၄၀၄၉၂၅) တင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ ပါသည်။

    မိုးစပါးစိုက်ပျိုးရိတ်သိမ်းပြီးစီးပါက လယ်မြေအချို့တွင် ဆောင်းသီးနှံနှင့်နွေသီးနှံဆက်လက် စိုက်ပျိုး‌ရေးများကို ပြင်ဆင်နေကြကြောင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးသည် ဆန်စပါးအဓိကထွက်ရှိ သည့်အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့မှ ဆန်များကို အမြဲမှာယူတင်သွင်းနေရသည့်ဒေသ ဖြစ်သဖြင့် ဒေသတွင်းဆန်ဖူလုံမှုပိုမိုအားကောင်းလာစေရန်အတွက် ခေတ်မီမျိုးကောင်းမျိုးသန့်များ အစားထိုးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့်စိုက်ပျိုးရေးသုံးကိရိယာများနှင့်စိုက်ပျိုးရေများ လုံလောက်စွာရရှိရေးတို့ကို အစိုးရနှင့်ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတို့ ပူးပေါင်းကူညီဆောင်ရွက်ပေးရန် လိုအပ်လျက်ရှိပါသည်။

DOCA(တနင်္သာရီ)

     တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့၌ ကွမ်းရွက်ပင်များကို တနိုင်တပိုင်စိုက်ပျိုးကြသလို စီးပွား ဖြစ်လည်း အဓိကစိုက်ပျိုး ရောင်းချရလျက်ရှိပါသည်။ ကွမ်းရွက်ပင်များကို  ရေမဝပ်သောမြေ နှင့် တောင်ပေါ်မြေများတွင် အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မြိတ်မြို့၌ ကွမ်းပင်များ စိုက်ပျိုးရာတွင် ဒေသအခေါ် ကျင်းများဖော်၍ ဒေသမျိုး ဘိတ်ကွမ်းနှင့် ယာကွမ်း‌(ခေါ်) ရန်ကုန် ကွမ်းညွန့်များကို စိုက် ပျိုးကြပြီး အပင်ညွန့်တင်ရန်ကွမ်းတိုင်(ခေါ်)မျှောလုံးကိုအသုံးပြုရသည်။ယာကွမ်း(ခေါ်)ရန်ကုန်ကွမ်း များကို နေရောင်တိုက်ရိုက်မထိတွေ့စေပဲ အမိုးအကာများအောက်တွင် စိုက်ပျိုးကြပြီး ဒေသမျိုးဖြစ် သော ဘိတ်ကွမ်းကိုမူ အမိုးအကာများမလိုအပ်ပဲ နေရောင်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်စိုက်ပျိုးနိုင်ပါ သည်။

      ကွမ်းရွက်ပင်၏ ကျန်းမာသန်းစွမ်းမှုအရ စိုက်သည့်ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၉၀ မှ ၁၂၀ အကြာတွင် စတင်ခူးဆွတ်နိုင်သည်။ကွမ်းရွက်ပင်များသည်စတင်ခူးဆွတ်ချိန်တွင်အထွက်နှုန်းနည်းပါးသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကွမ်းရွက်အထွက်နှုန်းပိုမိုများပြားလာ၍ လအလိုက် ၁၅ ရက်ခန့် တစ်ကြိမ် ခူးဆွတ် နိုင်ပါသည်။ ရာသီဥတုပေါ်မူတည်၍ ရေများကို ဂရုတစိုက်လောင်းပေးရန်လိုအပ်ပါသည်။ ယခု ဇွန်လ ဒုတိယအပတ်တွင် မြိတ်မြို့၌ ဒေသမျိုး ဘိတ်ကွမ်းထက် ယာကွမ်း(ခေါ်) ရန်ကုန်ကွမ်း‌ ဈေးကောင်း လျက်ရှိပြီး ကွမ်းရွက် ၃၀ ရွက်ခန့်ပါသော အစည်းကြီး ၁ စည်းလျှင် ၂၂၀၀ ကျပ်ခန့် ဈေးပေါက်နေပြီး အစည်း ၁၀၀ ခန့်ပါသော ကွမ်းရွက်အကြီးတစ်ထုတ်လျှင် ၂၂၀၀၀၀ ကျပ်ခန့်ထိ ဈေးကောင်းလျှက် ရှိပြီး ဒေသတွင်း စျေးကွက်ဖြစ်သော မြိတ်မြို့ပေါ်ရှိ ကွမ်းယာအရောင်းဆိုင်များ၊ ပင်လယ်ရွာများသို့ အဓိကထား၍ ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း မြိတ်မြို့ပေါ်ရှိကွမ်းရွက်အဝယ်ဒိုင်များဆီမှ သိရှိရပါသည်။

DOCA(တနင်္သာရီ)