ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

          မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်းရှိ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို အဓိကအားထား လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး သီးနှံမျိုးစုံမှ ကြက်သွန်နီသီးနှံကို ရေ၊ မြေရာသီဥတု နှင့် ကိုက်၍ သီးနှံဖြစ်ထွန်းမှုရှိ၍ အဓိက သီးနှံအဖြစ် နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်ပျိုးထွက်ရှိသော ကြက်သွန်နီသီးနှံကို မြို့ပေါ်ရှိ ကြက်သွန်နီကုန်စည်ဒိုင်နှင့် ပွဲရုံဈေးကွက်တွင် နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ် ဖြစ်လျက်ရှိသည်။

          ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ(ဒုတိယပတ်)တွင် ကြက်သွန်နီဈေးအနေဖြင့် အနည်းငယ်တက်နေပြီး အရောင်းအဝယ် ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ဈေးကွက်သို့ ကြက်သွန်နီ စိုက်ပျိုးမှုများသော ဒေသတွင်း ကျေးရွာများမှ ဝင်ရောက် ကြောင်း၊ ပွဲရုံဈေးကွက်သို့ ကုန်ဝင်ရောက်မှုနည်းသော်လည်း မြို့ပေါ်ရှိ ပွဲရုံများမှ သိုလှောင်ထားရှိသော ကြက်သွန်နီများ အရောင်း အဝယ်ဖြစ်ပြီး ကုန်စည်စီးဆင်းမှု များကြောင်း ဈေးကွက်မှ သိရှိရသည်။ ကုန်စည်ဒိုင်ဈေးကွက်တွင် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်မှု နည်းပြီး တစ်ရက် ပျမ်းမျှပိဿာကုန်ချိန် (၃)သောင်းခန့် ဝင်ရောက် ကြောင်းသိရှိရသည်။

          ဈေးနှုန်းအနေဖြင့် ဧပြီလ(စတုတ္ထပတ်)တွင် ကြက်သွန်နီအရည်အသွေးလိုက်၍ တောဈေး (ဂျွန်)တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၂၀၀-၁၆၀၀)ဈေးအသီးသီးဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ ယခင် ဧပြီလ(ပထမပတ်)တွင် ကြက်သွန်နီဈေး တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၀၀၀-၁၄၅၀)ဈေးဖြင့် အရောင်း အဝယ်ဖြစ်ခဲ့၍ ယခင်ယခုဈေးနှုန်းနှိုင်းယှဉ်ပါက တစ်ပတ်အတွင်း ကြက်သွန်နီ တောဈေး(ဂျွန်) တစ် ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၅၀)ခန့် ဈေးအနည်းငယ်ကျပြီး အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ (ဂျွန်)ကြက်သွန်နီ များကို ပွဲရုံများမှ ပြန်လည်သန့်စင်ပြီး ကြက်သွန်နီဥ အရွယ်အစား၊ အရည်အသွေးလိုက်၍ တစ် ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၈၀၀-၁၀၀၀)ဈေးအသီးသီးဖြင့် ဒေသအနှံ့အပြားသို့ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချကြောင်း၊ ဆိပ်ဖြူမြို့၊ ပတ္တမြားဈေး အတွင်းဆိုင်များနှင့် ရပ်ကွက်ဈေးဆိုင်များတွင်လည်း ကြက်သွန်နီ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၈၀၀-၂၅၀၀)ဈေးဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။

          ပြည်တွင်းဈေးကွက်အနေဖြင့် ဆိပ်ဖြူဒေသထွက် ကြက်သွန်နီများကို ရန်ကုန်ဘုရင့်နောင် ပွဲရုံသို့ နေ့စဉ် (၁၂)ဘီးကားများဖြင့် တင်ပို့လျက်ရှိပြီး ပြည်ပဈေးကွက်အနေဖြင့် မြဝတီ၊ မော်လမြိုင် မြို့များမှ တဆင့် ထိုင်း၊ ဗီယမ်နမ် နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ကြောင်း၊ ဧပြီလ(စတုတ္ထပတ်)တွင် ကြက် သွန်နီကုန်ချိန်ပိဿာ (၄)သိန်းခန့်၊ တန်ချိန်အားဖြင့် (၄၅၀)တန်ချိန် ကုန်စည်စီးဆင်းခဲ့ကြောင်း ဈေး ကွက်မှ သိရှိရပါသည်။

DOCA(မကွေး)

          မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများဖြစ်သော ကျောက်အိုင်၊ ရွာသစ်၊ မြွေပွေး၊ ပျဉ်ထောင်၊ မင်းတည်းစသည့်ကျေးရွာများတွင် အခြားရာသီချိန်များ၌ ပြောင်း၊ ကုလားပဲ၊ မေမြို့ပန်း၊ ဂေါ်ဖီထုပ်/ဂေါ်ဖီပွင့်ပင်များနှင့် စားဖိုဆောင်သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သော ကြက်သွန်နီသီးနှံများကို စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြောင်း၊ သရက်မြို့နယ်အတွင်း ဆောင်းကြက် သွန်နီစိုက်ဧက (၆၂၀)ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ စာရင်းအရသိရှိရပါသည်။

      ဆောင်းကြက်သွန်နီကို တပေါင်းလဆန်းမှ စတင်တူးဖော်ခဲ့ရာ ယခုဧပြီလ စတုတ္ထပတ်အတွင်း စိုက်ဧကများအပြီး သတ်တူးဖော်လျက်ရှိကြောင်း၊ အများဆုံးစိုက်ပျိုးသော ကြက်သွန်နီမျိုးမှာ ရွှေဖလားထိပ်မောက်မျိုးကို အဓိကထား စိုက်ပျိုးကြပါကြောင်း၊ ကြက်သွန်နီ တစ်ဧက စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် မျိုး+သွင်းအားစု+လုပ်အားခအပါအဝင် စုစုပေါင်းကျပ်(၄၈)သိန်း ခန့်ကုန်ကျကြောင်း၊ တစ်ဧက အထွက်နှုန်းမှာ (၃၈၀၀)ပိဿာခန့်ထွက်ရှိပြီး၊ ယခုစိုက်ခင်းဈေး ဆောင်းကြက်သွန်နီ ဂျွန်အစုံတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၆၀၀)အထိ ဈေးနှုန်းဖြင့်အရောင်းအဝယ်ဖြစ် လျက်ရှိပြီး ရောင်းဝယ်မှုအနေဖြင့် ကုန်သည် ပွဲစားများမှ စိုက်ခင်းအထိ လာရောက်ဝယ်ယူပါကြောင်း၊ တောင်သူများအနေဖြင့်လည်း မိမိကိုယ်တိုင်မြို့ပေါ်ရှိကုန်စုံဆိုင်၊ မြို့မစည်ပင်ဈေးနှင့် အခွန်လွတ် ဈေးတို့တွင် လက်လီ၊ လက်ကား တိုက်ရိုက်ရောင်းချကြကြောင်း၊ ယခုဧပြီလ(စတုတ္ထပတ်)တွင် ကြက်သွန်နီ အကြီး/အလတ် ကျပ်(၁၈၀၀-၂၀၀၀)၊ အသေးကျပ်(၁၃၀၀-၁၄၀၀)ဖြင့် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း၊ တစ်ဧကအကျိုး အမြတ်အနေဖြင့် ကုန်ကျစရိတ်နှုတ်ပြီး ကျပ်(၁၂/၁၃)သိန်းခန့် အကျိုးအမြတ်ရရှိကြောင်း မြွေပွေးကျေးရွာမှ ကြက်သွန်စိုက်ပျိုးသော တောင်သူထံမှသိရှိရပါသည်။

DOCA(မကွေး)

                   နှင်းသီးဟုဆိုသော်လည်း ဆောင်းရာသီတွင် အသီးသီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ နွေရာသီနှင့် မိုးဦးကျချိန်တို့ တွင် သီးလေ့ရှိသော ရာသီစာသီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ အသီးပုံသဏ္ဍာမှာ ခေါင်းလောင်းပုံသဏ္ဍာန် အနီရောင်အသီးကို နှင်းသီးဟုခေါ်ကြပါသည်။ နှင်းသီးသည် ချိုမြမြအရသာရှိ၍ အရည်ရွှမ်းသဖြင့် ရေငတ်လည်းပြေစေပြီး ဈေးနှုန်းသက်သာသောကြောင့် စားသုံးသူများက ရာသီပေါ်နှင်းသီးကို သရေစာ သစ်သီးအဖြစ် စားသုံးကြပါသည်။ နှင်းသီးသည် မြေအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ အရွယ်အစားနှင့် အရသာမှာ လည်းကွာခြားမှုရှိပါသည်။ ပြည်မြို့နှင့်အနီးတဝှိက်ရှိကျေးရွာများမှ နှင်းသီးကို တစ်ပိုင်တစ်နိုင်စိုက်ပျိုး ကြပြီး ပြည်မြို့ မြို့မစည်ပင်သာယာဈေးကြီးနှင့် အခြားဈေးများတွင် လှိုင်လှိုင်ရောင်းချနေပြီဖြစ်ပါသည်။ နှင်းသီးသည် ကယ်လိုရီနည်းပါးခြင်း၊ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများ ပေါကြွယ်ဝခြင်း၊ ဗီတာမင်စီ ဓာတ်များ ကြွယ်ဝစွာပါရှိခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးကို လွန်စွာအထောက်အကူပြုပေးနိုင်သည်။ တစ်နေ့ နှင်းသီးငါးလုံးစားပေးခြင်းဖြင့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ လူတစ်ယောက် တစ်နေ့တာ ကယ်လ်စီယမ် လိုအပ်ချက်ပမာဏကို   အပြည့်အဝရရှိနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးမရှိသော သစ်သီး ဖြစ်၍ အရွယ်သုံးပါးမရွေး စားသုံးနိုင်ပါသည်။ နှင်းသီးသည် အရသာလည်းရှိပြီး ဈေးနှုန်းချိုသာသလို ကျန်းမာရေးအတွက် ဆေးဖက်ဝင်သော အသီးဖြစ်၍ စားသုံးသူများပြားကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ပြည်မြို့ မြို့မစည်ပင်သာယာဈေးကြီးနှင့် အခြားဈေးများတွင် နှင်းသီးအချောတစ်လုံးလျှင် ကျပ် (၅၀၀)၊ အလတ် တစ်လုံးလျှင် ကျပ် (၃၀၀)၊ အသေးတစ်လုံးလျှင် ကျပ် (၂၀၀) ဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ ပါသည်။

DOCA( ပဲခူး)

                    ကန့်ဘလူခရိုင်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်သော ဒေသ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်းစားသုံးဆီဖူလုံစေရေးအတွက် ကန့်ဘလူမြို့နယ် တောက္ကရှပ်ကျေးရွာ၊ မြေထူးကျေးရွာ၊ နတ်ပေးကျေးရွာနှင့် အခြားသောကျေးရွာများတွင် ဆောင်းနှမ်းကိုအဓိက စိုက်ပျိုး ကြောင်း၊ နှမ်းသီးနှံကို ဒေသတွင်းစားသုံး၍ ပိုလျှံသောသီးနှံများကို ရွှေဘိုမြို့နှင့် မန္တလေးမြို့ရှိပွဲရုံများ သို့ အဓိကတင်ပို့ကြောင်း သိရသည်။

                 ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ တတိယပတ်အတွင်း နှမ်းနက်(စမုံ)သစ်တစ်တင်းလျှင် ကျပ် ၂၃၃၀၀၀၊ နှမ်းဖြူ(ဂျပန်)တစ်တင်းလျှင် ကျပ် ၁၃၀၀၀၀ နှုန်းဖြင့်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိရာ  ယခင်အပတ် ၏ ဈေးနှုန်းများနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ယခုတတိယပတ်အတွင်း နှမ်းနက်(စမုံ)အရောင်းအဝယ်အေးပြီး ကျပ် ၅၀၀၀ ကျဆင်းလျက်ရှိသော်လည်း  နှမ်းဖြူကို စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်း ၊ မန္တလေးဈေးကွက်တို့တွင် အနည်းငယ်ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် နှမ်းဖြူ(ဂျပန်) တစ်တင်းလျှင်ကျပ် ၁၀၀၀၀ ဈေးနှုန်းပြန်လည်မြင့်တက်လာကြောင်း ဒေသတွင်းပွဲရုံလုပ်ငန်းရှင်များ ထံမှ သိရသည်။

DOCA(စစ်ကိုင်း)

      မအူပင်မြို့နယ်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မိုးစပါး၊ နွေစပါးတို့အပြင် ဆောင်းသီးနှံအဖြစ် ငရုတ်၊ ရုံးပတီ၊ သံပုရာနှင့် အုန်းချိုမွှေးတို့ကို စီးပွားဖြစ်နှင့် တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းငရုတ်သည် ဧကထောင်ချီစိုက်ပျိုးပြီး အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသော သီးနှံဖြစ်သည်။

         မအူပင်မြို့နယ်ရှိ အဓိကစိုက်ပျိုးသီးနှံများမှာ မိုးစပါးနှင့် နွေစပါးများကို အဓိက စိုက်ပျိုး ပြီး၊ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၏ ပိုးသတ်ဆေးဓာတ်ကြွင်းကင်းစင်သော စံပြစိုက်ခင်းများဖြင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ငရုတ်စိုက်ပျိုးမှုတွင် ဆောင်းသီးနှံရာသီတွင် ငရုတ်ဧက ၆၀၀၀ ကျော်စိုက်ပျိုးပြီး၊ တစ်ဧကလျှင် ပိဿာချိန် ၃၇၀ ကျော်ထွက်ရှိကာ၊ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းနေသော သီးနှံဖြစ်သည်။ ရုံးပတီသီး စိုက်ပျိုးရလွယ်ကူပြီး စီးပွားဖြစ်တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးမှုများပြားသည်။ သံပုရာသီး မြေအောက်ရေ ကိုအသုံးပြု၍ တစ်နိုင်တစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးကြပြီး မိသားစုအပိုဝင်ငွေရရှိသည်။ အုန်းချိုမွှေး: သီးနှံကို ဧက ၂၀ နီးပါးခန့် စိုက်ပျိုးထားသည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးခြင်းမှ နှစ်ရှည် စံပယ်ပန်း စိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းသည်လည်း စိုက်ပျိုးသူ စီးပွားဖြစ်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

          ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်မြို့နယ် တလုပ်လပ်ကျေးရွာရှိ တောင်သူများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုအပြင် သီးနှံမျိုးစုံနှင့် ပန်းမျိုးစုံကိုပါ စိုက်ပျိုးလာကြပြီး၊ ထိုသည့်သီးနှံများထဲမှ စံပယ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် အပိုဝင်ငွေရရှိစေသည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်လာကြောင်း သိရသည်။ မအူပင်မြို့နယ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ ကျေးရွာများတွင် အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ခန့် စံပယ်ပန်းကို အဓိကအားထား စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်သူများသည် မိုးတွင်းကာလများတွင် စံပယ်ပင်များစိုက်ပျိုးပြီး, ငါးလအကြာတွင် စံပယ်ပန်းများ ခူးဆွတ်ရောင်းချနိုင်သည်။ စိုက်ပျိုးမှုအတွက် တစ်ဧကလျှင် ကျပ် ၄၅ သန်းခန့်ကုန်ကျပြီး, တစ်လလျှင် ၂၀၀-၃၀၀ ပိဿာထွက်ရှိနိုင်သည်။ ဈေးကွက်အနေဖြင့် ပန်းပွဲစားများက တောင်သူများထံမှ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူပြီး, ရန်ကုန်သို့ ပို့ဆောင်ရောင်းချကြောင်း သိရသည်။ ဈေးနှုန်းမှာ ရာသီအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိပြီး မိုးရာသီတွင် အထွက်နည်းသဖြင့် ဈေးပိုကောင်းတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် နွေရာသီစံပယ်တွင် အဖူး ၁,၀၀၀ လျှင် ရန်ကုန်ဈေးကွက်တွင် ငွေကျပ် ၆၀,၀၀၀ မှ ၉၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ရရှိနိုင်သလို၊ ပန်းရှားပါးချိန်တွင် ငွေကျပ် ၂ သိန်းကျော် အထိ ဈေးတက်လေ့ရှိသည်။ ယနေ့ စံပယ်ပန်း/စံပယ်ဖူး (တစ်ကုံး/တစ်တွဲ) ပုံမှန်အားဖြင့် အရွယ်အစားနှင့် အပွင့်အရေအတွက်ပေါ် မူတည်၍ ၅၀၀ ကျပ် မှ ၃,၅၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်တွင် ရောင်းချနေသည်။ သင်္ကြန်ကာလအပြီးနှင့် အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်တတ်သဖြင့် ဈေးနှုန်းအနည်းငယ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။ စံပယ်ပင်သည် နှစ်ရှည်ပင်ဖြစ်သဖြင့် တောင်သူများအတွက် လစဉ်ဝင်ငွေတစ်ခုဖြစ်လာနိုင်မည့်လုပ်ငန်းအဖြစ် စိတ်ဝင်စားမှုများလာကြောင်း တောင်သူများထံမှ သိရှိရပါသည်။

DOCA(ဧရာဝတီ)