မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးအခြေပြု စီးပွားရေးစနစ်အတွင်း စပါးသီးနှံသည် အဓိကအစား အစာဖြစ်ရုံသာမက တောင်သူလယ်သမားများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအရင်းအမြစ်၊ ဒေသစီးပွား ရေးလည်ပတ်မှုနှင့် နိုင်ငံ့စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးအတွက် အရေးပါသည့် သီးနှံတစ်မျိုးအဖြစ် ရပ်တည် နေသည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ကန့်ဘလူခရိုင်မှာ မိုးစပါးအဓိကစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက် ရှိပြီး နှစ်စဉ်မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမှုသည် ဒေသခံတောင်သူများ၏ အဓိကဝင်ငွေရရှိရာ လမ်းကြောင်းဖြစ်လာ လျက်ရှိသည်။

         သို့သော် ယနေ့အချိန်တွင် မိုးစပါးစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် အထွက်နှုန်းတိုးတက်လာခြင်းနှင့် အတူ သွင်းအားစုကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာမှု၊ လုပ်သားရှားပါးမှုနှင့် ဈေးကွက်မတည်ငြိမ်မှု တို့ကြောင့် တောင်သူအကျိုးအမြတ်အပေါ် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမှုအခြေအနေ

           ကန့်ဘလူခရိုင်တွင် မိုးရာသီကာလအတွင်း မိုးရေချိန်အခြေအနေမှာ ပုံမှန်အတိုင်းရရှိခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက် မိုးရေရရှိမှုမတူညီသော်လည်း  မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမှုမှာ ယခင်နှစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် တည်ငြိမ်မှုရှိ ကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဒေသတွင် အဓိကစိုက်ပျိုးနေသည့် မျိုးစပါးများမှာ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်း၊ ဧရာမင်း၊ ဆင်းသုခ စသည်ဖြင့် စုစုပေါင်း ဧက တစ်သိန်းကျော် စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ၊ စိုက်ပျိုးကာလမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ဇွန်လမှ ဇူလိုင်လအတွင်း စတင်စိုက်ပျိုးပြီး အောက်တိုဘာလမှ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိကြောင်း ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများအရ သိရသည်။

မိုးစပါးတစ်ဧက ကုန်ကျစရိတ်အခြေအနေ

          ဒေသခံတောင်သူများ၏ ပြောကြားချက်အရ ကန့်ဘလူခရိုင်တွင် မိုးစပါးတစ်ဧကစိုက်ပျိုးရန် လိုအပ်သည့် ကုန်ကျစရိတ်မှာ  မျိုးစပါးကုန်ကျစရိတ်၊ လယ်ယာမြေပြင်ဆင်ခ၊ ထွန်ယက်ခ၊ လက်လုပ်အားခ၊ ဓာတ်မြေဩဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေး၊ ရေသွင်းရေထုတ်စရိတ်များကို စုပေါင်းတွက်ချက် ပါက မိုးစပါးတစ်ဧကလျှင် ကျပ် ၈ သိန်းမှ ၁၀ သိန်းအထိ ကုန်ကျနေကြောင်း သိရသည်။ သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေး အခက်အခဲများကြောင့် ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသုံးဆေးဝါးများ၏ ဈေးနှုန်းမြင့် တက်မှု၊ လုပ်သားခနှုန်းတိုးမြင့်လာမှုတို့သည် စိုက်ပျိုးရေးကုန်ကျစရိတ်ကို သိသိသာသာမြှင့်တက် စေသည့် အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်လာကြောင်း ဒေသခံတောင်သူများထံမှ သိရသည်။

ထွက်ရှိမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုအခြေအနေ

         ကန့်ဘလူခရိုင်ရှိ မိုးစပါး၏ ပျမ်းမျှအထွက်နှုန်းမှာ တစ်ဧကလျှင် တင်း ၆၀ မှ ၈၀ အထိ ရရှိနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ စိုက်ပျိုးနည်းပညာကောင်းမွန်ပြီး ရေထိန်းသိမ်းနိုင်မှုကောင်းသော လယ်မြေများတွင် တစ်ဧကအထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်နိုင်သော်လည်း မိုးရေရရှိမှု မတူညီခြင်း၊ ပိုးမွှားရောဂါကျရောက်မှုများရှိသည့် လယ်မြေများတွင် ထွက်ရှိနှုန်းလျော့နည်းနေသည်။

စပါးဈေးနှုန်းနှင့် တောင်သူဝင်ငွေ

          မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမှုမှ တောင်သူများရရှိလာသော အကျိုးအမြတ်သည် ထွက်ရှိမှုနှင့် စပါးဈေးနှုန်းပေါ် အဓိကမူတည်နေသည်။ ကန့်ဘလူခရိုင်၏ လက်ရှိ စပါးဈေးကွက်အခြေအနေအရ ကန့်ဘလူခရိုင်အတွင်း မိုးစပါးပေါက်ဈေးမှာ တင်းတစ်တင်းလျှင် ကျပ် ၂၀,၀၀၀ မှ ၂၂,၀၀၀ အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ် လျက်ရှိကြောင်း၊  ထွက်ရှိမှုနှင့် ဈေးနှုန်းကို တွက်ချက်ပါက မိုးစပါးတစ်ဧကလျှင် စုစုပေါင်းဝင်ငွေမှာ ကျပ် ၁၂ သိန်းမှ ၁၅ သိန်းအထိ ရရှိနိုင်သည်။ ကုန်ကျစရိတ်ကို နှုတ်ယူပြီးနောက် တောင်သူတစ်ဦး၏ အကျိုးအမြတ်မှာ မိုးစပါးတစ်ဧကလျှင် ကျပ် ၅ သိန်းမှ ၇ သိန်းခန့်သာ ကျန်ရှိ ကြောင်း တောင်သူများထံမှ သိရသည်။

တောင်သူများရင်ဆိုင်နေရသည့် စိန်ခေါ်မှုများ

      တောင်သူများအနေဖြင့် မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမှုမှ အကျိုးအမြတ်ရရှိနေသော်လည်း မိုးရာသီအတွင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် ရေကြီးရေလျှံမှု၊ ပိုးမွှားရောဂါများ၊ စပါးဈေးနှုန်းအတက်အကျ မတည်ငြိမ်မှုတို့သည် အမြတ်အစွန်းကို လျော့နည်းစေသည့် အကြောင်းရင်းများဖြစ်နေသည်။ ထို့အပြင် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်သားရှားပါးလာမှုကြောင့် လက်လုပ်အားခမြင့်တက်လာခြင်းသည်လည်း တောင်သူအပေါ် ဖိအား တိုးလာစေသည်။

          ကန့်ဘလူခရိုင်ရှိ တောင်သူများအနေဖြင့် လက်ရှိအခြေအနေတွင် အကျိုးအမြတ်ပိုမိုရရှိ ရေးအတွက် စိုက်ပျိုးနည်းပညာတိုးတက်မှု၊ မျိုးစပါးကောင်းရွေးချယ်အသုံးပြုမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို အထူးအလေးထားလာကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် အစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသုံး ပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ရေး၊ စိုက်ပျိုးရေးချေးငွေအခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုလွယ်ကူစေရေးကို ဆောင်ရွက်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း တောင်သူများက အကြံပြုထားကြသည်။

သုံးသပ်ချက်

         ကန့်ဘလူခရိုင်၏ မိုးစပါးစိုက်ပျိုးရေးသည် ဒေသခံတောင်သူများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အတွက် အရေးပါပြီး၊ ထိုက်သင့်သည်အကျိုးအမြတ် ရရှိနေသော်လည်း လက်ရှိအခြေအနေတွင်  စိုက်ပျိုးစရိတ်မြင့်တက်မှုနှင့် ဈေးကွက်မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် တောင်သူအကျိုးအမြတ်မှာ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ထို့ကြောင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စပါးစိုက်ပျိုးရေးစနစ်တစ်ရပ် ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် နည်းပညာအသုံးချ မှုမြှင့်တင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးစရိတ်ချေးငွေ အထောက် အပံ့များတိုးချဲ့ပေးခြင်းနှင့် စပါးဈေးကွက် တည်ငြိမ်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို ပိုမိုအလေးထား ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်နေရပေသည်။

DOCA(စစ်ကိုင်း)

     ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် ဆန်စပါးအများဆုံး စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသော တိုင်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် မိုး၊ နွေစပါးစိုက်ဧက(၅၂)သိန်းကျော်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိနေပါသည်၊၊ ထွက်ရှိလာသော စပါးများကို ဆန်ကြိတ်ခွဲထုတ်လုပ်၍ ဒေသတွင်းစားသုံးမှု၊ ဖူလုံရုံသာမက ပိုလျှံသည့်ဆန်များကို ပြည်ပဈေးကွက်တင်ပို့ရောင်းချခြင်းနှင့် အခြားတိုင်း/ပြည်နယ်များသို့လည်း လစဉ်တင်ပို့ရောင်းချ လျက်နေပါသည်၊၊

  ပုသိမ်ခရိုင်အတွင်းရှိ ပုသိမ်၊ ကန်ကြီးထောင့်၊ ငပုတောမြို့နယ်များတွင် လူနည်းစု  စားသုံးလျက်ရှိသော ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးစပါးရာသီထွက် စပါးဈေးနှုန်းမှာ ယခုဇန်နဝါရီလအတွင်း ပေါ်ဆန်း စပါးတင်း ၁၀၀ လျှင် ကျပ် ၂၆ / ၂၈ သိန်းဝန်းကျင် ဆန်တစ်အိတ် ကျပ် ၁၁၅၀၀၀ ၊ ၁၂၄၀၀၀ ဈေး နှင့် ပုသိမ်၊ ကန်ကြီးထောင့်၊ သာပေါင်း၊ ငပုတော၊ ကျုံပျော်၊ ရေကြည်၊ ကျောင်းကုန်း မြို့နယ် များတွင် လူအများစားသုံးမှုရှိသော ဧည့်မထစပါးတင်း ၁၀၀ ကျပ် ၁၂သိန်းဝန်းကျင် ဆန်တစ်အိတ် ၄၇၀၀၀မှ ၅၂၀၀၀ ဈေးဖြင့် ဒေသတွင်းနှင့် ရန်ကုန်အထက် အညာဒေသများသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း မြို့နယ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဈေးကွက်ဖွံ့ဖြိုးမှု ဝယ်လိုအား စပါး၊ ဆန်အရည်အသွေးပေါ်မူတည်၍ ဈေးနှုန်းအနည်းငယ် ကွာခြားမှုရှိပြီး အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နေကြောင်း ဆန်စပါးဈေးကွက်မှ သိရသည်၊၊

   ဟင်္သာတခရိုင်၊ မြန်အောင်ခရိုင် အတွင်းရှိ ဟင်္သာတ၊ ဇလွန်၊ လေးမျက်နှာ၊ မြန်အောင်၊ ကြံခင်း၊ အင်္ဂပူမြို့နယ် အများစုတွင် ပေါ်ဆန်းစပါးစိုက်ပျိုးမှုမရှိဘဲ မိုးဧည့်မထစပါးများသာ အဓိက စိုက်ပျိုးလျက်ရှိပြီး ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးစပါးရာသီထွက် စပါးဈေးနှုန်းမှာ ယခုဇန်နဝါရီလအတွင်း  ဧည့်မထစပါးဈေးတင်း ၁၀၀ ကျပ် ၁၂သိန်း ၊ ၁၃သိန်း ဝန်းကျင်ဆန်တစ်အိတ် ယခင်ဒီဇင်ဘာလ တွင် ကျပ် ၄၆၀၀၀၊ ၄၈၀၀၀ ဈေးမှ ယခုဇန်နဝါရီလ ဈေးကျပ် ၅၀၀၀၀၊ ၅၂၀၀၀ဈေး ဖြစ်သွားသည့် အတွက် လက်ရှိဈေးကွက်တွင် ဆန်တစ်အိတ်ကျပ် ၃၀၀၀၊ ၄၀၀၀ ခန့်‌ ဈေးနှုန်း မြင့်တက်၍ အဓိကဈေးကွက်မှာ ဒေသတွင်းနှင့် ရန်ကုန် အထက်အညာဒေသများသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက် ရှိကြောင်း ဟင်္သာတ ဆန်စပါးဈေးကွက်မှ သိရသည်၊၊

      မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းရှိ မြောင်းမြ၊ ဝါးခယ်မ၊ လပွတ္တာ၊ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်များတွင် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးစပါးရာသီတွင် ထွက်ရှိသော စပါးဈေးနှုန်းမှာ ပေါ်ဆန်းစပါးတင်း ၁၀၀ ကျပ် ၂၃သိန်း၊ ၂၄သိန်းဝန်းကျင်ဈေး ဆန်တစ်အိတ်ကျပ် ၁၁၀၀၀၀/ ၁၂၀၀၀၀ ဈေးနှင့် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နေပြီး အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် မိုးဧည့်မထစပါးတင်း၁၀၀ ကျပ် ၁၂သိန်း၊ ၁၃သိန်းဝန်းကျင် ဆန်တစ်အိတ်ကို ကျပ် ၅၀၀၀၀ ခန့်ဈေးဖြင့် ပုံမှန် ရောင်းဝယ် လျက်ရှိပြီး ယခင်ဒီဇင်ဘာလနှင့် ယခုဇန်နဝါရီလအတွင်း ဈေးနှုန်းကွာခြားမှုမရှိဘဲ အဓိကဈေးကွက်မှာ ရန်ကုန်နှင့် အထက် အညာဒေသများသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်၊၊

   မအူပင်ခရိုင်၊ မအူပင်မြို့တွင် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးစပါးရာသီတွင် ထွက်ရှိသော စပါးဈေးနှုန်း မှာ ပေါ်ဆန်းစပါးတင်း ၁၀၀ ကျပ် ၂၄သိန်းဝန်းကျင် ဆန်တစ်အိတ်ကို ကျပ်၁၁၅၀၀၀ ဈေးနှင့် မိုးဧည့်မထစပါးဈေးနှုန်းမှာ တင်း၁၀၀ ကျပ် ၁၂သိန်း၊ ၁၃သိန်း ဝန်းကျင်နှင့် ဆန်တစ်အိတ်ကျပ် ၅၀၀၀၀/၅၁၀၀၀ဈေးဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နေပြီး ယခင်ဒီဇင်ဘာလနှင့် ယခုဇန်နဝါရီလတွင် ဈေးနှုန်း ပြောင်းလဲမှု မရှိဘဲ၊ ရန်ကုန်နှင့်အထက်အညာဒေသများသို့ ပုံမှန်တင်ပို့ ရောင်းချလျက် ရှိကြောင်း ဆန်၊ စပါးဈေးကွက်မှ သိရသည်၊၊

      ဖျာပုံခရိုင်အတွင်းရှိ ဖျာပုံ၊ ဘိုကလေး၊ ကျိုတ်လတ်၊ ဒေးဒရဲမြို့နယ်များတွင် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးစပါးရာသီတွင် ထွက်ရှိသော စပါးဈေးနှုန်းမှာ ပေါ်ဆန်းစပါးတင်း ၁၀၀ ကျပ်၂၃သိန်း၊ ၂၄သိန်းဝန်းကျင် ဆန်တစ်အိတ်ကျပ် ၁၀၅၀၀၀/ ၁၁၀၀၀၀ဈေး နှင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိပြီး ဧည့်မထစပါးတင်း၁၀၀ကျပ် ၁၃သိန်းဝန်းကျင်ဈေးနှင့် ဆန်တစ်အိတ် ကျပ် ၄၇၀၀၀/၄၅၀၀၀ ဈေးဖြင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိပြီး ယခင်ဒီဇင်ဘာလနှင့်ယခုဇန်နဝါရီလဈေးနှုန်း ကွာခြားမှုမရှိဘဲ ဖျာပုံခရိုင်တွင် ထွက်ရှိသောစပါးများကို ဆန်ကြိတ်ခွဲ၍ ဒေသတွင်းနှင့်ရန်ကုန်၊ အထက်အညာ ဒေသများသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ကြောင်း သိရသည်၊၊

      ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်/မြို့နယ်အားလုံးတွင် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးစပါးရာသီ ထွက်ရှိသော စပါးဈေးနှုန်းမှာ ဈေးကွက်အနေဖြင့် ပေါ်ဆန်း စပါးတင်း ၁၀၀ကျပ် ၂၃သိန်း၊ ၂၄သိန်းဝန်းကျင် ဆန်တစ်အိတ် ၁၁၀၀၀၀/၁၂၀၀၀၀ ဝန်းကျင်ဈေးနှင့် ဧည့်မထစပါးတင်း ၁၀၀ ကျပ် ၁၂သိန်း/၁၃သိန်း ဝန်းကျင်ဆန်တစ်အိတ်ကျပ် ၄၅၀၀၀/ ၅၂၀၀၀ ဈေး အတွင်း အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နေပြီး စပါး၊ ဆန် အရည်အသွေးပေါ်မူတည်၍ မြို့နယ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုဈေးနှုန်းကွာခြားမှု ရှိကြောင်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းမှ အခြားတိုင်းဒေသများသို့ ဆန်စီးထွက်မှုမှာ ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာလတွင် အိတ်ရေ(၁၂၂၆၁၆၅) စီးထွက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလတွင် အိတ်ရေ (၁၅၄၂၉၂၅) စီးထွက်ခဲ့သည့်အတွက် ယခင်လထက် ဆန်အိတ်ရေ (၃၁၆၇၈၇) ပိုမို စီးထွက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်၊၊

(DOCA ဧရာဝတီ)

    တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် မြို့နယ်များအလိုက် ၂၉-၁-၂၀၂၆ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော ဆန်၊ ဆီ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ သားငါးနှင့် ဥ‌ဈေးနှုန်းများကို ပူးတွဲပါ ဖိုင်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်-

          ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းရပ်ရပ်ကွက်၊ သဲသောင်ပြင် မြေနုကျွန်းတွင် တောင်သူဦးမျိုးဇော်သည် ပြောင်းများစိုက်ပျိုးထားကြောင်း သိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးမြေမှာ (၁) ဧက စိုက်ပျိုးပြီး မျိုးမှာ စူပါ (၄၃) မျိုးဖြစ်ပါသည်။ စိုက်ပျိုးမြေ (၁) ဧကတွင် နို့ဆီဘူး (၄) ဘူး ကုန်ကျကြောင်းသိရပါသည်။ တစ်ဘူးလျှင် (၈၀၀၀၀) ကျပ်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးခမှာ (၁) သိန်း ကုန်ကြကြောင်း သိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးပြီးမြေဩဇာမှာ ပုလဲမြေဩဇာကို အသုံးပြုထားပြီး တစ်အိတ်လျှင် (၁၃၀၀၀၀)ကျပ် ကုန်ကျကြောင်း သိရပါသည်။ ပိုးသတ်ဆေးမှာ အလန်း (၁) အိတ် ကုန်ကျပြီး တစ်အိတ်လျှင် (၁၀၀၀၀၀) ကျပ်ကုန်ကျပါသည်။ ထွန်ယက်ခမှာ (၂) သိန်းကျော် ကုန်ကျကြောင်း သိရပါသည်။ ပြောင်းများခူးဆွတ်ချိန်တွင် (၁)ဧကလျှင် လူ (၂၀) ဦးလိုအပ်ပြီး (၁)ဦးလျှင် ခူးဆွတ်ခ (၁၀၀၀၀ - ၂၀၀၀၀) ကျပ်ပေးရကြောင်း သိရပါသည်။ (၁)ဧကလျှင် စုစုပေါင်း ကုန်ကျ စရိတ်မှာ (၁၆၆၀၀၀၀) ကျပ်ခန့် ကုန်ကျကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အထွက်ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုအရ (၉၅၀၀) ဖူးခန့်ထွက်ရှိပြီး တစ်ဖူးလျှင် (၅၀၀) ကျပ်နှုန်းဖြင့် ရောင်းချရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးသူတောင်သူ၏ (၁) ဧက အကျိုးအမြတ်ရရှိမှုမှာ (၃၀၉၀၀၀၀) ကျပ် ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အထွက်နှုန်းမှာ စိုက်ပျိုးမြေပေါ်မူတည်ပြီး အထွက်လည်းများနိုင်ကြောင်း၊ မြေကောင်းလျှင် ကောင်းသလို အထွက်တိုးနိုင်ပြီး မကောင်းလျှင် အထွက်နှုန်းနည်းနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(ပဲခူး)

     မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်းရှိ ပခုက္ကူ၊ ရေစကြို၊ မြိုင်၊ ပေါက်၊ ဆိပ်ဖြူ မြို့နယ် များရှိကျေးရွာများတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကအားထားပြီး ရာသီအလိုက် သီးနှံ မျိုးစုံ စိုက်ပျိုးလျက်ရှိပါသည်။ ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ်များတွင် စားဖိုဆောင်သီးနှံဖြစ်သော ကြက်သွန်နီကို နှစ်စဉ် မိုးစိုက် (ခေါ်) ဥစိုက်နှင့် ဆောင်း(အပင်စိုက်)ဟူ၍ ရာသီအလိုက် စိုက်ပျိုး ကြပါသည်။ ယခုနှစ်တွင် မိုးစိုက် (ခေါ်)ဥစိုက်ကို စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာလများတွင် စိုက်ပျိုး ကြပြီး ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ ဇန်နဝါရီလတွင် ထွက်ပေါ်လျက်ရှိပြီး ဆောင်း(အပင်)စိုက်များကို ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီလများတွင် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မတ်၊ ဧပြီလများတွင် ထွက်ပေါ်ကြမည်ဖြစ်ပါသည်။ မိုးစိုက် (ခေါ်) ဥစိုက် ကြက်သွန်နီများမှာ ဈေးကွက်အတွင်း၌ နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်၍ ဈေးကောင်း ရလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း ကြက်သွန်နီ စိုက်ဧကများအနေဖြင့် ပခုက္ကူမြို့တွင် (၂၄၂၆) ဧက၊ ရေစကြိုမြို့တွင်(၈၈၅၈)ဧက၊မြိုင်မြို့တွင်(၃၇၅)ဧက၊ပေါက်မြို့တွင် (၁၈၃၁)ဧကနှင့် ဆိပ်ဖြူမြို့နယ် တွင်(၇၉၀၁)ဧက၊ စုစုပေါင်း (၂၁၃၉၁)ဧက ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြောင်း စိုက်ပျိုး ရေး ဦးစီးဌာနမှသိရှိရပါသည်။

တစ်ဧက ကုန်ကျစရိတ်

     ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်အလိုက် စားဖိုဆောင်သီးနှံဖြစ်သည့် ကြက်သွန်နီ မိုးစိုက် (ခေါ်) ဥစိုက် (၁)ဧက ကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၅  ခုနှစ်များ၏ ကုန်ကျ စရိတ်များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မျိုး၊ သွင်းအားစု၊ ရိတ်သိမ်းစရိတ်စုစုပေါင်း (၂၂) သိန်းခန့်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် မျိုး၊ သွင်းအားစု၊ ရိတ်သိမ်းစရိတ် စုစုပေါင်း (၂၇) သိန်းခန့်၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မျိုး၊ သွင်းအားစု၊ ရိတ်သိမ်းစရိတ် စုစုပေါင်း (၃၅)သိန်းခန့် ကုန်ကျပြီး၊ မြို့နယ်များ အနေဖြင့် တစ်မြို့နှင့်တစ်မြို့ သွင်းအားစုနှင့် ရိတ်သိမ်းစရိတ်များမှာ အနည်းငယ်ကွာခြားလျက် ရှိသည့် အတွက် ယခုကုန်ကျစရိတ်များမှာ ပျမ်းမျှ ကုန်ကျစရိတ်များဖြစ်ကြောင်း  သိရှိရပါသည်။

တစ်ဧက ထွက်ရှိမှု

   ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်အလိုက် စားဖိုဆောင်သီးနှံဖြစ်သည့် ကြက်သွန်နီ မိုးစိုက် (ခေါ်) ဥစိုက် တစ်ဧကထွက်ရှိမှုများကို  ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၂၆  ခုနှစ်များ၏ ထွက်ရှိမှုများကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာတွင်  -

မြို့နယ်         ၂၀၂၄ ခုနှစ်            ၂၀၂၅ ခုနှစ်                ၂၀၂၆ ခုနှစ်

ပခုက္ကူ                  -                           -                              -

ရေစကြို        ၄၅၀၀ ပိဿာ        ၄၅၀၀ ပိဿာ             ၄၇၀၀ ပိဿာ

မြိုင်                      -                           -                              -

ပေါက်           ၅၀၀၀ ပိဿာ        ၅၀၅၀ ပိဿာ              ၅၀၀၀ ပိဿာ

ဆိပ်ဖြူ          ၅၅၀၀ ပိဿာ        ၅၃၀၀ ပိဿာ              ၅၅၀၀ ပိဿာ

    ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်အလိုက် စားဖိုဆောင်သီးနှံဖြစ်သည့် မိုးစိုက်(ခေါ်)ဥစိုက် (၁) ဧက ထွက်ရှိမှုများကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာတွင် မြို့နယ်အလိုက် ရာသီဥတု၊ ရေ၊ မြေ၊ သဘာဝနှင့် သွင်းအားစု ကွာခြားချက်ကြောင့် (၁)ဧက အထွက်ပိဿာများ မတူညီခြင်း၊ ထွက်ရှိမှုကို နှစ်အလိုက် နှိုင်းယှဉ် ကြည့်မည်ဆိုလျှင် အထွက်ပိဿာများမှာ သိသိသာသာ ကွာခြားချက်မရှိပဲ တောင်သူများ၏ အကျိုး အမြတ်ကိုတွက်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ပြည်တွင်း/ပြည်ပဈေးနှုန်း/ဈေးကွက်ဝယ်လိုအားပေါ်တွင် မူတည် ပြီး အကျိုးအမြတ်ခံစားခွင့် ရရှိနေကြောင်းတွေ့ရှိရပါသည်။ ယခင်နှစ်က စိုက်ပျိုးခဲ့သော ဆောင်း (အပင်)စိုက်မှ ရရှိခဲ့သည့် ဒေသအခေါ် ကြမ်းကျွံနှင့် ဇော်မွှား မျိုးဥများ ရှိပြီးသားဖြစ်သည့် အတွက် သွင်းအားစုနှင့် လုပ်အားခသာ ကုန်ကျမည်ဖြစ်၍ တောင်သူများအနေဖြင့် ဈေးနှုန်း/ ဈေးကွက်ကို မျှော်ကိုးပြီး နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးနေကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။   

ဈေးနှုန်းဈေးကွက်

    ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်အလိုက် စိုက်ပျိုးထွက်ရှိသော စားဖိုဆောင်သီးနှံဖြစ်သည့် မိုးစိုက်(ခေါ်) ဥစိုက် ကြက်သွန်နီမှာ ပခုက္ကူ/ ဆိပ်ဖြူမြို့ရှိ ကြက်သွန်ဒိုင်များတွင် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်လျက်ရှိပါသည်။ ပခုက္ကူမြို့ကုန်စည်ဒိုင်တွင်ဇန်နဝါရီလအတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့သည့် ဈေးနှုန်းများမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်များ၏ ဈေးနှုန်းဈေးကွက် နှိုင်းယှဉ်ချက်မှာ -

     ဈေးကွက်အနေဖြင့် မိုးစိုက်(ခေါ်) ဥစိုက် ကြက်သွန်နီများကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့များသို့ တင်ပို့ပြီး ပြည်ပသို့လည်း တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။ မိုးစိုက် (ခေါ်) ဥစိုက် ကြက်သွန်နီ၏ နှစ်အလိုက်ဈေးနှုန်း နှိုင်းယှဉ်မှုကိုကြည့်မည်ဆိုလျှင် သိသိသာသာ ဈေးနှုန်းကွာခြားမှုမရှိသော်လည်း ယခင်ဆောင်း (အပင်)စိုက် ကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းများမှာ ကျပ်(၅၀၀ မှ ၁၅၀၀) ဈေးသာ အရောင်း အဝယ်ဖြစ်ပြီး ကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းမှာ ဈေးမရရှိခဲ့သည့်အတွက် ကြက်သွန်မျိုးဥ လက်ဝယ်ရှိသည့် တောင်သူများသာ စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ကြက်သွန်နီပေါ်ချိန်တွင် ပြည်ပ ယိုးဒယားနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည့် အတွက် ကြက်သွန်နီဈေးမှာ မနှစ်က အမြင့်ဆုံးဈေးထက် ကျပ်(၅၀) ပိုမိုရရှိခဲ့ပြီး ကြက်သွန်နီစိုက် တောင်သူများမှာ အကျိုးအမြတ်များရရှိခဲ့သည့်အတွက် ယခုနှစ်တွင် ဆောင်းအပင်စိုက်များများစွာ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြောင်း၊ ယခုဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဈေးနှုန်းသာ ရရှိမည်ဆိုလျှင် ကြက်သွန်နီစိုက်တောင်သူများ အကျိုးအမြတ်များစွာရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။

DOCA(မကွေး)