ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

                       မြန်မာနိုင်ငံတွင် မန်ကျည်းပင်များ ပေါများလာသည်နှင့်အမျှ မန်ကျည်းသီး၊ မန်ကျည်းဖူး၊ မန်ကျည်းရွက်နုတွေကို လူတော်တော်များများ နှစ်သက်စွာစားသုံးကြကြောင်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆေးနည်းမှာ မန်ကျည်းတစ်ပင်လုံးက ပစ်စရာမရှိအောင် အသုံးဝင်ကြောင်း၊ အိမ်ရှင်မများ ဟင်းချက်ရာတွင် ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် အသုံးပြုကြကြောင်း ၊ မန်ကျည်းသီးမှည့် သီးသန့်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဟင်းအနှစ် အဖြစ်လည်း ချက်စားကြသလို ဖျော်ရည်အဖြစ်လည်း သောက်သုံးကြကြောင်း၊ ချဉ်ရည်ဟင်း၊ အကင်အမျိုးမျိုးအတွက် အချဉ်ပြုလုပ်ခြင်းတို့တွင်လည်းအသုံးပြုကြောင်း၊ မန်ကျည်းသီးမှည့်သည် အရသာထိမိရုံသာမက ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုးများလည်း များစွာရှိကြောင်း၊ မန်ကျည်းသီးမှည့် စားသုံးခြင်းဖြင့် နှလုံးကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ခြင်း၊ သွေးဖိအားကို မျှတစေခြင်း၊ အသည်းအဆီ ဖုံးခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်း စသည့်ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုးများစွာ ရရှိကြောင်း၊ ထောင်းပြီးငပိနှင့် ချက်စားခြင်းအပြင် ပုဇွန်ဆိတ်၊ ပုဇွန်ဆီ၊ ငါးပိကောင်များဖြင့်လည်း ချက်စားလေ့ ရှိကြောင်း ၊ မန်ကျည်းသီး ဈေးနှုန်းအနေဖြင့် ယခင် မန်ကျည်းသီးမှည့် တစ်ပိဿာလျှင် (၁၂၀၀၀/-) ကျပ်ဖြင့်ရောင်းဝယ်ခဲ့ပြီး ယခုအချိန်တွင် မန်ကျည်းသီးမှည့် တစ်ပိဿာလျှင် (၈၀၀၀/-) ကျပ်ဖြင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိသောကြောင့် ယခင်လနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက (၄၀၀၀/-)ကျပ်ခန့် ဈေးနှုန်းကျဆင်းသွားကြောင်း၊ ဈေးကွက်ထဲတွင် မန်းကျည်းမှည့်သစ်များ ဖြိုင်ဖြိုင်ဝင်ရောက်လာသောကြောင့် ဈေးနှုန်း ကျဆင်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(မန္တလေး)

                ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ တောင်သူအများစုမှာ စပါးစိုက်ပျိုးမှုအပြင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် သစ်သီးဝလံများအား စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိရာ တောင်နောက်ကျေးရွာ၊ သံရွာကျေးရွာနှင့်  အရှေ့ သပြေကုန်းကျေးရွာများတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးလျက်ရှိပြီး  မိသားစုအပိုဝင် ငွေရရှိသည့် ရာသီမရွေး စိုက်ပျိုးနိုင်ပြီး ရာသီမရွေးစားသုံးနိုင်သည့် ဈေးကွက်ဝယ်လိုအားရှိသည့် ကီလိုမာလကာပင်များကို လည်း စိုက်ပျိုးလာကြပါသည်။ ၎င်းသီးနှံကို  ယာမြေများတွင် ဩဂုတ်၊ စက်တင်ဘာလ များတွင် အများဆုံး စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မိုးဦးကျ ကာလများတွင် စိုက်ပျိုးပါက အပင်များ ပိုမိုရှင်သန်နိုင်ပြီး  အစေ့မျိုးပင်(သို့မဟုတ်) မြေထုပ် စည်းမျိုးပင်ကို (၁)နှစ် သားအရွယ်ရောက်လျှင် မြေချစိုက်ပျိုးနိုင် ပါသည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် (၁)ပင် နှင့်(၁)ပင် (၁၅-၁၆)ပေ ခြား၍ စိုက်ပျိုးရပါသည်။ မာလကာပင်ကို အစေ့မှ စိုက်ပျိုးလျှင် (၄-၅) နှစ်ထိ ကြာနိုင်ကြောင်း၊ ကိုင်းဆက်မြေထုပ်ပျိုးပင်ကို (၁)နှစ်ခွဲ (၂)နှစ် အတွင်းမှာ အသီးသီးပါကြောင်း၊ စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသော တောင်သူဦးကြီးများက ကိုင်းဆက် မြေထုပ်စည်းအပင်ကိုသာ အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ပျိုးပင်တစ်ပင်လျှင် အပင်အရွယ်အစား ပေါ်မူတည်၍ (၁၅၀၀-၂၅၀၀-၃၅၀၀-၄၀၀၀)ကျပ်အထိ ဈေးနှုန်းရှိကြောင်း၊ တစ်ဧကလျှင် ကီလိုမာလကာပင် (၃၅၀)ပင် စိုက်ပျိုးကြပြီး (၁)နှစ်ခွဲသားတွင် ရောင်းတန်းဝင်အသီးများ စတင် ခူးဆွတ်ရကြောင်း၊ စတင်ခူးဆွတ်ချိန်တွင် မာလကာသီးအလုံး (၁၀၀၀-၁၂၀၀)ခန့် ခူးဆွတ်ရကြောင်း၊ ယခုမိုးဦးကျနှင့် မိုးရာသီတွင် အသီးများ ဖြိုင်ဖြိုင်ထွက်ရှိသော်လည်း ဆောင်းနှင့်နွေတွင် အသီး အထွက်နှုန်း လျော့နည်းပါသည်။ ဈေးများတွင် ကီလိုမာလကာသီးများ ဝင်ရောက်မှုနည်းပါးသောကြောင့် ဈေးနှုန်းအနည်းငယ်မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း၊ ယခင်လတွင် ကီလိုမာလကာသီး တစ်လုံးလျှင် လက်လီဈေး (၆၀၀-၇၀၀)ကျပ်၊ လက်ကားဈေးအနေဖြင့် အလုံးအကြီး၊ အသေးပေါ်မူတည်၍ (၅၀၀-၆၀၀)ကျပ်၊ ယခုလတွင် ကီလိုမာလကာသီး တစ်လုံးလျှင်လက်လီဈေး (၁၀၀၀-၁၅၀၀)ကျပ်၊ လက်ကားဈေးအနေဖြင့်အလုံးအကြီး၊ အသေးပေါ်မူတည်၍ (၇၀၀-၈၀၀)ကျပ် ဈေးများဖြင့်ရောင်းချပေးကြောင်း မာလကာသီးအများဆုံး စိုက်ပျိုးသော တောင်သူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရ သိရှိရသည်။

DOCA(မန္တလေး)

            ရေးမြို့နယ်သည် မိုးများသောဒေသဖြစ်သောကြောင့်ဥယျာဉ်ခြံစိုက်ပျိုးရန် အကောင်း ဆုံးဒေသတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ဥယျာဉ်ခြံများ၏ (၅၀) ရာခိုင်နှုန်းတွင် မင်းဂွတ်သီးကို ထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မိုးရေဖလာစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ဖြင့်သာ စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ဒေသခေါ်အရိုင်းပင်များဖြစ်သည့် သက်တမ်းရင့်အပင်များမှ ခူးယူရရှိသော အသီးများသည် အရသာနှင့်ပြည့်စုံမှုရှိပါသည်။

          ယခုနှစ်အတွင်း ကြုံတွေ့ရတဲ့ အယ်လ်နီညို (EL Nino) အရှိန်ကြောင့် အပူရှိန် ပြင်းထန်ခြင်းကြောင့် အသီးတင်နှုန်းကို အနည်းငယ်ထိခိုက်စေခဲ့ပါသည်။ အပူလွန်ကဲမှု ကြောင့် အသီးအချို့ အပင်ပေါ်တွင် ခြောက်သွေ့သွားခြင်းများရှိပါသည်။ ခြံအချို့တွင် အသီး တင်နှုန်း ကောင်းမွန်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီဥတုဒဏ်ကြောင့် ယခင်နှစ်ပုံမှန် ထွက်နှုန်းထက် ၁၀ % မှ ၁၅ % ခန့် လျော့ကျကြောင်း ဒေသခံ တောင်သူအချို့က ခန့်မှန်း ကြသည်။ မေလကုန်မှ ဇူလိုင်လအတွင်း မင်းဂွတ်သီးလှိုင်လှိုင်ထွက်သည့် အချိန် ဖြစ်သည်။ အသီးထွက်စတင်ထွက်ချိန်တွင် ရောင်းတန်းဝင်တစ်လုံးကို (၅၀၀) ကျပ်မှ (၈၅၀) ကျပ်အထိရရှိခဲ့ပြီး အသီးလှိုင်လှိုင်ထွက်ချိန်တွင် ရောင်းတန်းဝင်အသီးတစ်လုံးကို (၁၁၀) ကျပ်မှ (၂၈၀) ကျပ်အထိ ရရှိပါသည်။

          မင်းဂွတ်သီးကို ဒေသတွင်းဝယ်ယူစားသုံးရာတွင်အဆင်ပြေသော်လည်း မင်းဂွတ်သီး တောင်သူတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အဓိကအခက်အခဲတွေကတော့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ လုပ်သားအင်အား၊ နည်းပညာလိုအပ်ချက်ကြောင့် အသားဖန်ခြင်းနှင့် အစေးဝင်ခြင်းတို့ဖြစ် လေ့ရှိပါသည်။ မင်းဂွတ်သီးသည် ဒူးရင်းသီးထက် ပိုမိုနုနယ်ပြီး အခွံပွန်းပဲ့လွယ်သည့်အတွက် သယ်ယူစရိတ်အပြင် စနစ်တကျထုပ်ပိုးမှုစရိတ်ကလည်းကုန်ကျစရိတ်ပိုများစေပါသည်။ အသီးခူးဆွတ်ရာတွင်လည်း ကျွမ်းကျင် လုပ်သားလိုအပ်ပြီး လုပ်အားခဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းက အမြတ်အစွန်းကိုလျော့နည်းစေသည်။ မိုးဦးကျချိန်တွင် မိုးများလွန်းလျှင် မင်းဂွတ်သီး “အသားဖန်ခြင်း”နှင့် “အစေးဝင်ခြင်း” ပြဿနာများကြောင့် အသီးအရည်အသွေး ကျဆင်းတတ်ပါသည်။

          ရေးမြို့နယ်ထွက် မင်းဂွတ်သီးမှာ ဓာတုဆေးဝါးအသုံးနည်းပြီး သဘာဝအတိုင်း စိုက်ပျိုးမှုများကြောင့် စားသုံးသူများက ပိုမိုယုံကြည်စိတ်ချစွာ ဝယ်ယူကြပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဒူးရင်းသီးနှင့်မင်းဂွတ်သီးကို တွဲဖက်စားသုံးလျှင် အပူငြိမ်းအေးသည်ဟုယူဆကြသဖြင့် ဒူးရင်းသီးထွက်ရှိချိန်တွင် မင်းဂွတ်သီးကို တွက်ဖက်ဝယ်ယူကြသဖြင့် တောင်သူတွေအတွက် အကျိုးအမြတ် ဖြစ်ထွန်းစေပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ရေးမင်းဂွတ်သီး ဈေးကွက်သည် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှုရှိ သော်လည်း ရာသီဥတုကြောင့် အထွက်နှုန်း အနည်းငယ် လျော့ကျနိုင်သည့် အခြေအနေ ရှိနေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA (မွန်)

            ဘဲကိုလွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၄၀၀၀)ကျော်ကပင် အိမ်မွေးတိရိစ္ဆာန်များအဖြစ် စတင်မွေးမြူ ခဲ့ကြပါသည်။ ဘဲမွေးမြူရေးကို မြန်မာပြည်အနှံ့အပြားစီးပွားဖြစ်သောလည်းကောင်း၊ တစ်ပိုင်တစ်နိုင်အဖြစ်သောလည်းကောင်း မွေးမြူခဲ့ကြပါသည်။ ဘဲမွေးမြူရာတွင် မိုးရွာသွန်းမှုအကောင်းဆုံး မြို့နယ်များတွင် အများဆုံးမွေးကြသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန် နှင့် ပဲခူးတိုင်းတို့တွင် ဘဲကိုအများဆုံး မွေးမြူလျှက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည် ။ ၄င်းဒေသများသည် မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်နှင့် ရေနက်ကွင်းစသည့်နေရာပေါ်များသည့်အတွက် ဘဲများ၏ သဘာဝဓလေ့နှင့်ကိုက်ညီပြီး ၎င်းတို့လိုအပ်သည့် အစားအစာများကို အလွယ်တကူစားသောက်နိုင်သဖြင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာပြီး ဘဲမွေးမြူရာ၌ အရင်းအနှီး နည်းပါးပြီး စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ပိုမိုရရှိနိုင်ပါသည်။ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရာ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စုစုပေါင်း (၇၀%)သည် အစာအာဟာရ ဝယ်ယူကျေးမွေးစရိတ်ဖြစ်သည့်အတွက် ယခုကဲ့သို့ သဘာဝအစားအစာပေါများသည့် နေရာဒေသများတွင်  ဘဲမွေးမြူရန်အတွက် ပို၍ အကောင်းဆုံးခွင့်လမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည် ။ ယခုအခါ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင် တွင်လည်း တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ဘဲမွေးမြူလာသည်ကိုလည်း နေရာဒေသအတော်များများတွင် တွေ့ရှိခဲ့ ရပါသည်။ ယခု ဘဲမွေးမြူသူများသည် အစားအစာစရိတ် သက်သာစေရန်အတွက် လူကိုယ်တိုင် ဘဲအုပ်များကို စပါးခင်းများအတွင်း လွှတ်ကျောင်းစေကာ စပါးခင်းအတွက်လည်း ပေါင်းပင်နှင့် ပိုးမွှားများ ရှင်းလင်းစေပြီး၊ စပါးခင်းအတွက်လည်း အထူးကောင်းမွန်စေပါသည်။ ဘဲများသည် အာဟာရဓါတ်များ နေ့စဉ်မှန်မှန်စားသုံးရသည့်အတွက် ဘဲဥများပိုမိုဥချနိုင်ပြီး ဘဲအုပ်အကောင် (၁၀၀)မွေးမြူထားပါက ဘဲဥအလုံးရေ (၁၅၀-၂၀၀)လုံး ရရှိကြောင်း၊ဘဲဥစျေးနှုန်းအနေဖြင့် တစ်လုံး လျှင် လက်လီ(၁၀၀၀/-)ကျပ် ၊ လက်ကားစျေး(၇၀၀-၈၀၀)ကျပ် စျေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချလျှက်ရှိ ပြီး မိသားစုစားဝတ်နေရေး အဆင်ပြေစေသော ဘဲများကိုတစ်ပိုင်တစ်နိုင် မွေးမြူသင့်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။

DOCA(မန္တလေး)

         အပူပိုင်း‌ဒေသဖြစ်သော မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်သည် စပါးမျိုးကောင်းမျိုးသန့် စိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းမှု နည်းသောကြောင့် မနောသုခစပါးမျိုးကို ဒေသတွင်း စားသုံးရန် အတွက်သာ စိုက်ပျိုးကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးသော ကျေးရွာများမှာ ဆီမီးခုံကျေးရွာ၊ နဘူးအိုင်ကျေးရွာ၊ တလုပ်မြို့ရွာ၊ ရွာသစ် ကျေးရွာ၊ မြောက်ကျွန်းကျေးရွာနှင့် ရသာကျေးရွာတို့တွင် ဆည်ရေသောက်စနစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးထား ကြောင်း၊ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါကျေးရွာများ၌ စိုက်ပျိုးထားသော နွေစပါးစိုက်ဧက(၁၆၉) ဧက စိုက်ပျိုးထားကြောင်း မြို့နယ်မြေစာရင်းဦးစီးဌာန၏ စာရင်းများအရ သိရှိရသည်။  ယခင်နှစ် တစ်ဧက အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် (၈၀)တင်း ခန့်ထွက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ ယခင်နှစ် နွေစပါးစိုက်ပျိုး ထွက်ပေါ်ချိန်တွင် စပါးတစ်တင်းခွဲ တစ်အိတ်လျှင် (၃၀၀၀၀) ကျပ်ခန့် ပေါက်ဈေးများ ရှိခဲ့ကြောင်း၊ စပါးစိုက်ပျိုးမှုနည်းသောကြောင့် စပါးအရောင်းအဝယ်အနေဖြင့် ဈေးကွက်မရှိကြောင်း၊ စပါး အစိုဓါတ်ကို ၁၃%၊ ၁၄% တွင်မျက်မြင် ခန့်မှန်းဖြင့်ဆုံးဖြတ်ကြကြောင်း၊ ရိတ်သိမ်း ထွက်ရှိသော စပါးများကိုကျေးရွာရှိ ဆန်စက်များတွင် ကြိတ်ခွဲပြီးထွက်ရှိသော ဆန်သား များကိုသာ‌ကျေးရွာ အတွင်းစားသုံးရန် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြကြောင်း၊ ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ဒုတိယပတ်၌ မနောသုခမိုး တစ်တင်းခွဲတစ်အိတ်လျှင် ဒေသတွင်းပေါက်ဈေး (၈၀၀၀၀) ကျပ်ခန့်ရှိကြောင်း၊ ဇွန်လ၊ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့တွင် ရိတ်သိမ်းထွက် ပေါ်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးထားသောနွေစပါးများမှာ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနမှ ပန်းတိုင်အထွက်နှုန်းကောင်းမျိုး မနောသုခ မျိုးများကို စိုက်ပျိုးထားကြောင်း၊ ရာသီဥတု၊ အပင်ပြုစုမှု၊ သွင်းအားစုနှင့် အချိန်မှန် ရေသွင်းနိုင်ပါက နွေစပါးများအထွက်နှုန်း ကောင်းနိုင်ကြောင်း၊ ဆီမီးခုံကျေးရွာမှ စပါးစိုက်တောင်သူ၏ ပြောပြချက် အရသိရှိရသည်။

DOCA(မန္တလေး)