ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့်  စားအုန်းဆီ အချိုးအစား ၂၀ % ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B20) ကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ရေး အရှိန်မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ယခုအစီအမံသည် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍနှင့် စက်မှုကဏ္ဍတို့တွင် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများကို လျှော့ချ ပေးနိုင်ရေး ရည်ရွယ်၍ မဟာဗျူဟာမြောက်ဖော်ဆောင်မည့် အရွေ့တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း The Nation Thailand သတင်းဌာနက မတ်လ ၃၀  ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြထားသည်။ 

    ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးများက ဇီဝဒီဇယ်ဆီထုတ်လုပ်ရာတွင် ပြည်တွင်း၌ ထွက်ရှိသည့် စားအုန်း ဆီကို ပိုမိုရောနှောအသုံးပြုခြင်းဖြင့် အခြေခံလူသုံးကုန်ပစ္စည်း ဈေးနှုန်းများကို တည်ငြိမ်စေ မည် ဖြစ်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအချက်အချာကျသည့်ဒေသများအတွက် အလွန်အရေးပါသော ငွေရေး ကြေးရေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့ကောင်းတစ်ခု ပံ့ပိုးပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း မျှော်လင့်ထားသည်။

   ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ရုံးမှ  လက်ထောက်ဝန်ကြီး Ms. Ratchada Thanadirek က လက်ရှိ အသုံးပြုလျက်ရှိသည့် လောင်စာဆီအစား ပြည်တွင်းထုတ် စားအုန်းဆီ အချိုးအစား ၂၀ % ပါဝင် သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B20) ကို အစားထိုးအသုံးပြုရန် ဦးစားပေးဖော်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိ သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ B20 ဇီဝဒီဇယ်ဆီကို စက်စွမ်းအားမြင့် ယာဉ်များနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး စက်ယန္တရားများတွင် ကနဦးအဆင့် အသုံးပြုနိုင်ရေး အလေးထား ဆောင်ရွက် လျက်ရှိပြီး စွမ်းအင်အတွက် အသုံးစရိတ်မြင့်မားလာမှုကို လျှော့ချနိုင်ရေးအရွေ့တစ်ခု ဖော်ဆောင် ပေးခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။

   B20 ဇီဝဒီဇယ်ဆီကို အမြန်ဆုံး အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် လောင်စာဆီ ရန်ပုံငွေ စီမံခန့်ခွဲ ရေးကော်မတီက B20 အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လက်ရှိအသုံးပြုလျက်ရှိသော စံချိန်စံညွှန်းမီ B7 ဒီဇယ်ဆီ ထက် တစ်လီတာလျှင် ထိုင်းဘတ် ၅ ဘတ် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၀.၁၅ ဒေါ်လာခန့်) သက်သာစေ မည်ကို တွက်ချက်ဆောင်ရွက်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ B20 ဇီဝဒီဇယ်ဆီ ထုတ်လုပ် ရန် အထောက်အပံ့အစီအမံက တည်ငြိမ်မှု မရှိသော ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီ ဈေးကွက်တွင် ရုန်းကန် နေရသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးကဏ္ဍများကို အမှန်တကယ် အထောက်အပံ့ တစ်ခုဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။

    ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့် ပြည်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များအပေါ် စီမံကွပ်ကဲထိန်းကျောင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ B20 အစီအစဉ်ကို ဖော်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ရေရှည်ကာလတွင် နိုင်ငံ၏ စွမ်းအင်ဖူလုံမှုရှိစေရေး အားပေးမြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ ဆီအုန်းစိုက် တောင်သူများကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခြင်းနှင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကို အားပေးမြှင့်တင် ပေးခြင်း ဆိုသည့် ဘက်ပေါင်းစုံဖော်ဆောင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရသည်။

   တစ်ဖက်တွင် လောင်စာဆီ အဓိကရောင်းချသည့် လက်လီအရောင်းကိုယ်စားလှယ်များ သည် ကြိုတင်မျှော်မှန်းတွက်ချက်ထားသည့် ဝယ်လိုအားပြည့်မီရေး B20 ကိုတိုးမြှင့်အသုံးပြု ဆောင်ရွက်စေလျက်ရှိရာ Bangchak ကော်ပိုရေးရှင်းက ဖရာခနောင် ဘူတာတွင်ဖြန့်ဖြူးပေးရန် စတင်ဆောင်ရွက်ထားကြောင်း၊ PPT Oil and Retail (OR) ကုမ္ပဏီက ဆုန်ခါနှင့်  ဆရဘူရီ ဗဟိုချက်ဒေသများမှတစ်ဆင့် လောင်စာဆီကို လက်ရှိရောင်းချပေးလျက်ရှိကြောင်းနှင့် Shell ကုမ္ပဏီက B20 ဇီဝဒီဇယ်ကို ဧပြီလ အစောပိုင်းမှစ၍ သတ်မှတ်ထားသည့် နေရာများတွင် စတင် ရောင်းချရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။

    စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတည်ငြိမ်မည်ဟု မျှော်မှန်းထားရာ ထိုင်းစားအုန်းဆီအတွက် ပြည်တွင်း အခြေခံဈေးနှုန်းတစ်ခုအဖြစ် မူဝါဒချမှတ်ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချပေး ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် နေရာများအတွက် B20 ဇီဝဒီဇယ် မဖြစ်မနေ ရောနှောအသုံးပြုရန် ချမှတ် ထားရာ ဆီလိုအပ်ချက်များ မြင့်တက်လာသည့်အတွက်  ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့် ဆီအုန်းစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်မှု ပိုလျှံလာစေရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

   ပြည်တွင်းထုတ် စားအုန်းဆီအချိုးအစား ၂၀% ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ် (B20) အသုံးပြုမည့် မဟာဗျူဟာကို ဆီအုန်းသီးနှံဈေးနှုန်း ရုတ်တရက်ထိုးကျဆင်းမှုကို  ကာကွယ်ရန်၊ လုပ်ကွက်ငယ် ဆီအုန်းစိုက်တောင်သူများကို ဝင်ငွေရရှိမှု တည်ငြိမ်စေရန်နှင့် နိုင်ငံတော်မှ ဈေးနှုန်းမြင့်မားသည့် လောင်စာဆီ တင်သွင်းမှုအပေါ် အမှီအခိုပြုနေရခြင်းကို လျှော့ချရန်အတွက်  ရည်ရွယ်ဆောင်ရွက် ခြင်းဖြစ်ကြောင်း The Nation Thailand သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရှိရသည်။

Source: The Nation Thailand, 30 M‌arch 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

   အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ Mr. Prabowo Subianto က အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်သည့် အင်ဒို နီးရှား အနေဖြင့် စားအုန်းဆီ အချိုးအစား ၅၀ % ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B50) ကို ယခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ဂျပန်နိုင်ငံသို့ တရားဝင်အလည် အပတ်ခရီးရောက်ရှိစဉ် ပြောကြားလိုက်ကြောင်း Reuters သတင်းဌာနက မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြထားသည်။

    အင်ဒိုနီးရှားသည် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ ထုတ်လုပ်ရေး လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ချမှတ်ဖော်ဆောင် လျက်ရှိကြောင်း စီးပွားရေးဖိုရမ်တစ်ခု၌ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့်တွေ့ဆုံစဉ် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိပါသည်။ စားအုန်းဆီ ပါဝင်မှု အချိုးအစား ၄၀ % (B40) အစား ၅၀ % အထိ ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B50) ကို ယခုနှစ်တွင် တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ အင်ဒိုနီးရှား အာဏာပိုင်များက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နည်းပညာနှင့် ရန်ပုံငွေအကန့်အသတ် များကြောင့်  B50 ထုတ်လုပ်မည့်အစီအမံကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

     သို့သော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ပဋိပက္ခစစ်ပွဲကြောင့် စွမ်းအင်ရရှိမှု အခက်အခဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် စားအုန်းဆီ ပါဝင်မှု အချိုးအစား ၅၀ % အထိ ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B50) ထုတ်လုပ်ရေးအစီအစဉ်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေး ဆွေးနွေးထားပြီးဖြစ်ကြောင်း Reuters သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရှိရသည်။

Source: Reuters, 30 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ငရုတ်ကောင်းတင်ပို့မှုသည် ပမာဏနှင့် တန်ဖိုး နှစ်မျိုးစလုံးတွင် သိသိသာသာ တိုးတက်လာပြီး အမြတ်အစွန်းများစွာ ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါ အချက်သည်ပင် စက်မှုလုပ်ငန်း ပြန်လည်အားကောင်းလာခြင်းကို ပြသနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့သော်လည်း ပစ္စည်းလက်ကျန် ကန့်သတ်မှုများနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများသည်စိန်ခေါ်မှုများအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း သိရှိရသည်။

    ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ငရုတ်ကောင်းနှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အသင်းအဖွဲ့ (Vietnam Pepper and Spice Association - VPSA) ၏ အချက်အလက်များအရ မတ်လတွင် ငရုတ်ကောင်း တင်ပို့မှု ၃၀,၆၃၈ တန်ရှိရာ ငရုတ်ကောင်းအနက် ၂၆,၁၉၀ တန်နှင့် ငရုတ်ကောင်းအဖြူ ၄,၄၄၈ တန် ပါဝင်သည်။

    တင်ပို့မှုဝင်ငွေစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉၉.၃ သန်းရှိပြီး ငရုတ်ကောင်းအနက်မှ ဒေါ်လာ ၁၆၇.၃ သန်း၊ ငရုတ်ကောင်းအဖြူမှ ဒေါ်လာ ၃၂ သန်း ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ယခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ တင်ပို့မှုပမာဏသည် ၁၁၉.၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ကာလတူနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၅၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။

   တင်ပို့မှုစျေးနှုန်းသည် မြင့်မားနေဆဲဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအားဖြင့် ငရုတ်ကောင်းအနက်တစ်တန် လျှင် ၆,၅၂၀ ဒေါ်လာနှင့်  ငရုတ်ကောင်းအဖြူတစ်တန်လျှင် ၈,၇၃၅ ဒေါ်လာရှိသည်။ ငရုတ်ကောင်း အနက် စျေးနှုန်းသည် လစဉ်အလိုက် ၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျခဲ့သော်လည်း ငရုတ်ကောင်းအဖြူ စျေးနှုန်းမှာ ၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ခိုင်မာမှုရှိသော ဈေးကွက်တွင် ကုန်ပစ္စည်းအမျိုး အစားအလိုက် ဈေးနှုန်းကွာခြားမှုရှိကြောင်း ပြသနေသည်။

    အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့သည် ဗီယက်နမ်၏ အင်အားအကြီးဆုံး ဝယ်ယူသူများအဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး အမေရိကန်မှ ၈,၀၅၉ တန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ ၃,၆၆၃ တန် အသီးသီးတင်သွင်းခဲ့ ကြသည်။ အမေရိကန်သို့ တင်ပို့မှုသည် ယခင်လမှစ၍ ၁၂၁ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ သို့ တင်ပို့မှုသည် ၁၃၄.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်၊ နယ်သာလန်၊ ကနေဒါနှင့် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံများအပါအဝင် အခြားဈေးကွက်များတွင်လည်း မျှော်မှန်းထားသောတိုးတက်မှုရရှိခဲ့ပြီး တင်ပို့ မှုများမှာ တိုးတက်မှု သုံးဆ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမသုံးလအတွင်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ငရုတ်ကောင်း ၆၆,၃၅၀ တန် တင်ပို့ ခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအားဖြင့် ဒေါ်လာ ၄၃၀ သန်း ရရှိခဲ့ပြီး ပမာဏအားဖြင့် ၃၉.၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တန်ဖိုးအား ဖြင့် ၃၁.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါအချက်သည် နှစ်တစ်နှစ်၏ အစမှ တင်ပို့မှု အရှိန် အဟုန် အားကောင်းမှုကို မီးမောင်းထိုးပြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

   တင်သွင်းမှုအပိုင်းဖက်တွင်လည်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် သိသိသာသာတိုးတက်လာခဲ့ပြီး အကြောင်းရင်းမှာ ပြည်တွင်းရောင်းလိုအား လျော့နည်းလာမှုကြောင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရန်နှင့် ပြန် လည်တင်ပို့ရန်အတွက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှ ဝယ်ယူမှု တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မတ်လတွင် တင်သွင်းမှုသည် ၁၀,၃၁၃ တန်ရှိပြီး ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၆၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ယခင်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၀၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း  တိုးတက်ခဲ့သည်။ ပထမသုံးလအတွင်း  စုစုပေါင်း ၂၁,၂၀၁ တန် တင်သွင်းခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအားဖြင့် ဒေါ်လာ ၁၂၁ သန်း ရှိ၍ ယခင်နှစ်ထက် ၁၁၈.၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးပေးသွင်းသူနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ရာခိုင်နှုန်း အားဖြင့် တင်သွင်းမှု၏ ၅၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိကြောင်း၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံပြီးလျှင် အကြီးဆုံးပေးသွင်းသူနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရှိရသည်။ တင်ပို့မှု အားကောင်းသော်လည်း VPSA က ရောင်းလိုအားနှင့် ဝယ်လိုအား မညီမျှမှုများ ကြီးထွားလာနေ ကြောင်း သတိပေးပြောဆိုခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် သီးနှံအထွက်နှုန်းမှာ ၁၇၀,၀၀၀ မှ ၁၈၀,၀၀၀ တန် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး ရာသီဥတုမကောင်းမှုနှင့် သက်တမ်းရင့်စိုက်ခင်း များ ကြောင့် ယခင်နှစ်ထက် ၁၅ - ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ လျော့နည်းနိုင်ပါသည်။ ရောင်းလိုအား နည်းပါးမှု သည် ပြည်တွင်းငရုတ်ကောင်းဈေးနှုန်းကို တစ်ကီလိုလျှင် VNĐ ၁၄၀,၀၀၀ မှ ၁၅၀,၀၀၀ (ဒေါ်လာ ၅.၃၂– ၅.၆၉) အထိ မြင့်တက်လာစေပါသည်။

   ဝယ်လိုအား မြင့်မားနေစဉ် တောင်သူများအနေဖြင့် တိုးဖိုးမြင့်သီးနှံများ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုး လာခြင်းနှင့် မြေယာကန့်သတ်မှုများကြောင့် ပြန်လည်စိုက်ပျိုးရန်အားထုတ်မှုများမှာ အကန့် အသတ် ရှိနေသည်။ ၂၀၂၆ တွင် ကမ္ဘာအနှံ ငရုတ်ကောင်းထုတ်လုပ်မှုသည် ၅၃၀,၀၀၀ တန်ခန့် ရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထားပြီး ယခင်နှစ်ထက် အနည်းငယ်မြင့်မားသော်လည်း ၂၀၂၄ ထက် နိမ့်နေဆဲ ပင်ဖြစ်သည်။

    တင်ပို့သူများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စရိတ်များ ၃ ဆမှ ၄ ဆအထိ မြင့်တက်လာကာ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်မှု ဆိုင်ရာ ဖိအားများ တိုးမြင့်လာခြင်း ကြုံတွေ့နေရသည်။ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ကုန်သေတ္တာများ ကူးလူးသွား လာခြင်းအတွက် ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ကို ပိတ်ထားခြင်းက  အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင် ရေးလမ်းကြောင်းများ ထိခိုက်ပြီး ကုန်တင်သင်္ဘောများ လည်ပတ်မှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းနှင့် Jebel Ali နှင့် ဘာရိန်း၊ အိုမန်တို့ရှိ ဆိပ်ကမ်း များကဲ့သို့ အဓိကကျသောကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဆိပ်ကမ်းများတွင် ဆိုးရွားလှသော ပိတ်ဆို့ပြည့် ကျပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေပါသည်။

    အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ဗီယက်နမ်၏ ငရုတ်ကောင်းတင်ပို့မှု၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည့်အပြင် အရေးကြီးသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တံခါးပေါက်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် တင်ပို့သူလုပ်ငန်းရှင်အချို့သည် စရိတ်တက်လာမှုနှင့် ပို့ဆောင်မှု နှောင့်နှေးမှုများကို လျော့ချရန် အတွက် အမှာအသစ်များကို ယာယီရပ်နားထားသည်။ အခြေအနေများ ဆက်လက်ကြာရှည်ပါက ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း တင်ပို့မှုဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုအလားအလားအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Viet Nam News, 7 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဆန်စပါးကဏ္ဍမှ လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် သက်ဆိုင်သူများက ပို့ကုန် တိုးတက်မှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့် မူဝါဒနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးရန် အစိုးရ၏အရေးပေါ်ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို တောင်းဆိုလိုက်ကြသည်။ နှောင့်နှေး ကြန့်ကြာမှုများနှင့် ထိရောက်မှုမရှိသည့် အခြေအနေများ ဆက်လက်ရှိနေပါက ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် တွင် နိုင်ငံ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို အားနည်းစေကြောင်း ၎င်းတို့က သတိပေးခဲ့ကြသည်။

    အမျိုးသားစားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးနှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ ဖက်ဒရယ်ဝန်ကြီး Rana Tanveer Hussain နှင့် တွေ့ဆုံစဉ် ယခုကဲ့သို့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို တင်ပြခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးက အဆိုပါ ကိစ္စရပ်များကိုဦးစားပေးဖြေရှင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပို့ကုန်ဦးစားပေးကဏ္ဍများကို ဆက်လက် ပံ့ပိုးကူညီသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း လုပ်ငန်းရှင်များအား ကတိပြုပြောကြားခဲ့သည်။

    လာဟိုးကုန်သည်ကြီးများနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (LCCI) မှ ကိုယ်စားလှယ် များနှင့်အတူ ထိပ်တန်းဆန်တင်ပို့သူများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေရန်နှင့် ကုန်သွယ်မှုစွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရန်အတွက် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်မှု များ လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

   အဆိုပါကိစ္စရပ်များကို ဆန်စပါးတန်ဖိုးကွင်းဆက်မှ အဓိကလုပ်ငန်းရှင်များ စုဝေး တိုင်ပင် ကြသည့် နေ့လယ်စာစားပွဲတွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပါဝင်တက်ရောက်သူများက အခွန် နှင့် အခကြေးငွေများ ပြန်လည်ထုတ်ပေးသည့် (DLTL) အစီအစဉ်တွင် အမြဲတစေ ကြန့်ကြာနေမှု များအပေါ် အလေးအနက် စိုးရိမ်ပူပန်မိကြောင်းနှင့် ယင်းကဲ့သို့ ကြန့်ကြာနေမှုများသည် ပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ငွေကြေးစီးဆင်းမှုနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထိခိုက်စေ ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အီရန်နှင့် အရှေ့ဖျားဈေးကွက်များသို့ တင်ပို့သည့် ယန္တရား များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့ကြပြီး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ အဟန့်အတားများကို ဖယ်ရှားပေးရန် နှင့် ကုန်သွယ်မှုလွယ်ကူချောမွေ့စေရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

    အစည်းအဝေးတွင် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး (R&D) ကဏ္ဍ၌ လိုအပ်ချက်များ ရှိနေသည်ကိုလည်း မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်စွမ်းအားနှင့် အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရန်အတွက် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ၊ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် မျိုးစေ့များနှင့် ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို ကျင့်သုံးရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

    ပိုးသတ်ဆေးကြွင်းဆိုင်ရာ လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍လည်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ပါကစ္စတန်၏ ပို့ကုန်ဈေးကွက်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်း များကို တိကျစွာလိုက်နာရန် လုပ်ငန်းရှင်များက တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက် တွင် နိုင်ငံ၏ကောင်းမွန်သည့်ပုံရိပ်ကို ထိခိုက်စေသည့် စပါးနှင့် ဆန်သိုလှောင်မှုများ၊ မမှန်မကန် ဈေးနှုန်းကစားမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ဆန်စပါးကုန်သွယ်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စနစ်တကျ ထိန်းကျောင်းပေးရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

    အစိုးရ၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုရာတွင် ဝန်ကြီး Rana Tanveer Hussain က လုပ်ငန်းရှင်များ တင်ပြလာသည့် ကိစ္စရပ်အားလုံးကို ချက်ချင်းဖြေရှင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ကိုက်ညီမည့် မူဝါဒများချမှတ်ရန်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်ကဏ္ဍကို ခိုင်မာ စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ LCCI အနေဖြင့်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပို့ကုန်မြှင့်တင်နိုင်ရေးအတွက် မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်းကြား ပေါင်းကူးတံတားအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: Business Recorder, 9 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန (USDA) ၏ အဆိုအရ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် မွေးမြူရေးကဏ္ဍ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခြင်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဝယ်လိုအား ချဲ့ထွင်လာခြင်း တို့ကြောင့် ပြည်တွင်းရိတ်သိမ်းမှုထက် သာလွန်ကာ ယခုစျေးကွက်ရာသီတွင် ပြောင်းတင်သွင်းမှု ကို မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂ သန်းနီးပါးအထိ တိုးမြှင့်ရန် အသင့်ရှိနေသည်။

   ယခင်အပတ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အစီရင်ခံစာတွင် USDA သည် ဖိလစ်ပိုင်၏ ပြောင်း တင်သွင်းမှုအတွက် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် စျေးကွက်ရာသီတွင် ၎င်း၏ကနဦးခန့်မှန်းချက် တန်ချိန် ၁.၈၅ သန်းထက် တန်ချိန် ၁၀၀,၀၀၀ ပိုမိုမြင့်မားသည့် တန်ချိန် ၁.၉၅ သန်းအဖြစ် ခန့်မှန်းချက်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

   အဆိုပါနိုင်ငံတကာအေဂျင်စီက လက်ရှိ စျေးကွက်ရာသီ (ဇူလိုင်လတွင် စတင်၍ ဇွန်လတွင် ပြီးဆုံးသောကာလ)အတွင်း ယခင်နှစ် ဇန်နဝါရီလမှ အောက်တိုဘာလအထိ နိုင်ငံအတွင်း ဝက် မွေးမြူရေး အရေအတွက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခြင်းကြောင့် ပြောင်းတင်သွင်းမှုအပေါ် ကနဦး ခန့်မှန်းချက်ကို တိုးမြှင့်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

    USDA ၏ ပြောကြားချက်အရ ကြက်မွေးမြူရေး၊ ငါးပုစွန်မွေးမြူရေးနှင့် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အစားအစာလုပ်ငန်းများမှ ဝယ်လိုအား ချဲ့ထွင်လာမှုတို့ကြောင့် တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ်သုံးသော ပြောင်းလိုအပ်ချက် တိုးလာကြောင်း သိရှိရသည်။ ပြောင်းဝယ်လိုအား တိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ လက်ရှိဈေးကွက်ရာသီကာလအတွင်း စုစုပေါင်း ပြောင်းသုံးစွဲမှုသည် ယခင်နှစ်တန်ဖိုး မက်ထရစ် တန်ချိန် ၉.၉၅ သန်းမှ မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၀.၁၅ သန်းအထိ ၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိုးလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

    တိရစ္ဆာန်အစာအဖြစ်သုံးသော ပြောင်း၊ မျိုးစေ့နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး သုံးစွဲမှုသည် စုစု ပေါင်းဝယ်လိုအား၏ ရှယ်ယာကို တန်ချိန် ၄.၂ သန်းမှ ၄.၄ သန်းသို့ တိုးမြှင့်ရန် မျှော်မှန်းထားပြီး တိရစ္ဆာန်အစာ ပြောင်းနှင့် ပြောင်းစွန့်ပစ်ပစ္စည်း အသုံးပြုမှုတို့သည် ပို၍ကြီးမားသော ရှယ်ယာ တန်ချိန် ၅.၇၅ သန်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် မျှော်လင့်ရသည်။

  USDA အနေဖြင့် ပြည်တွင်းပြောင်းထုတ်လုပ်မှုသည် Cagayan ချိုင့်ဝှမ်းကဲ့သို့သော အဓိက ထုတ်လုပ်သည့်ဒေသများတွင် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းဒဏ်ကြောင့် အဓိကအားဖြင့် တန်ချိန် ၈.၃၃ သန်း မှ ၈.၂၇ သန်းသို့ အနည်းငယ်ကျဆင်းနိုင်ကြောင်း ခန့််မှန်းထားသည်။ စျေးကွက်ရာသီ၏ ပထမ နှစ်ဝက်တွင် အထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်လာသည့် လက္ခဏာများရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် တတိယ သုံးလပတ်တွင် ပြောင်းစိုက်ပျိုးထွက်ရှိမှုကဏ္ဍသည် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ဆုံးရှုံးမှုများကို သိသိသာသာ ခံစားခဲ့ရသည်။

    USDA ၏ ပြောကြားချက်အရ ပြည်တွင်းပြောင်းထုတ်လုပ်မှုသည် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော်လည်း ရောင်းလိုအားကွာဟချက်ကို ပြောင်းတင်သွင်းမှု တိုးမြှင့် ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလျက်ရှိပြီး တိရစ္ဆာန်အစာနှင့် အစားအစာ ထုတ်လုပ်သူများ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    USDA က လာမည့် ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စျေးကွက်ရာသီတွင် ပြည်တွင်းထွက်ရှိမှုသည် ရာသီဥတု အခြေအနေ ကောင်းမွန်ပါက မက်ထရစ်တန်ချိန် ၈.၂၈ သန်းအထိ အနည်းငယ် တိုးတက်လာနိုင် ဖွယ်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်၌ အယ်နီညိုရာသီဥတု ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိပြီး အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် အနောက်တောင် မုတ်သုံရာသီကို ပိုမိုပြင်းထန်စေကာ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် ပြောင်းထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်ခြင်းဆိုင်ရာ အလားအလာများကို လျော့ကျစေနိုင်ကြောင်း အဆိုပါအေဂျင်စီက သတိပေးခဲ့သည်။

     ထို့ကြောင့် USDA က လာမည့်စျေးကွက်ရာသီအတွက် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပြောင်းတင်သွင်းမှု သည် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂ သန်းအထိ တိုးလာနိုင်ပြီး စုစုပေါင်းပြောင်းသုံးစွဲမှု တန်ချိန် ၁၀.၂၅ သန်းကို ဖြည့်ဆည်းရန် အထောက်အကူပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် ကြက်မွေးမြူရေး၊ ငါးပုစွန်မွေးမြူရေးနှင့် ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများကဲ့သို့ အစာနှင့် အစားအစာ ကဏ္ဍများမှ ဝယ်လိုအားသည် ပြောင်းသုံးစွဲမှုနှင့် တင်သွင်းမှုကို ပိုမိုမြင့်မားစေမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ သည်။

Source: Manila Bulletin, 6 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)