ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

       ဂေါ်ဖီထုပ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယ အများဆုံးစိုက်ပျိုးသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်သီးနှံအမျိုး အစား ဖြစ်ပြီး အစားအသောက်များတွင် မပါမဖြစ် ပါဝင်သော အစားအသောက်တစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ ဂေါ်ဖီထုပ်ကိုဟင်းချိုချက်သောက်ခြင်း၊ အသားတစ်မျိုးမျိုးဖြင့်ရောကြော်ခြင်း၊ အသုပ်ထဲထည့်စား ခြင်း၊ အစိမ်းကြော်ကြော်ခြင်း၊ ကော်ပြန့်ကြော်၊ စမူဆာကြော် စသော မုန့်ပဲသွားရည်စာများတွင်လည်း အဆာပလာအနေဖြင့် ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ငါးပိရည် တို့စရာ အတို့မြုပ်အဖြစ်လည်း အမျိုးမျိုးစားသုံး ကြပါသည်။ ဂေါ်ဖီထုပ်ကို အေး၍စိုစွတ်သောဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးမှုသင့်တော်သော သီးနှံဖြစ် ကြောင်းလေ့လာသိရှိရပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း) တောင်ကြီး၊ ဟဲဟိုးနှင့် ပင်းတယဒေသ တို့တွင် အဓိကစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မြိတ်ခရီုင်တွင်စိုက်ပျိုးနိုင်သော်လည်း အသီးကြီးထွားမှုနှုန်း နည်းပါးခြင်းကြောင့် ရောင်းပန်းမလှ၍ စျေးကောင်းမရရှိကြောင်းသိရှိရပါသည်။

ဂေါ်ဖီထုပ် စိုက်ပျိုးပါက မျိုးစေ့ကို ပျိုးထောင်ရပါသည်။ ပျိုးထောင်ပြီး ရက်ပေါင်း (၂ဝ) ရက်ကြာလျင် ပျိုးပင်ပေါက်လာ၍ ထိုပျိုးပင်ကို စိုက်ခင်းမြေနေရာ၌ ထပ်မံစိုက်ပျိုးရပါသည်။ စိုက်ခင်းတွင် ပျိုးပင် ချမစိုက်မီ မြေနေရာကို မြေပြုပြင်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရပါသည်။ မြေပြုပြင်ရာတွင် သဘာဝမြေဆွေးများဖြစ်ကြသည့် ကြက်ချေး၊ နွားချေးတို့ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ထယ်ထိုးခြင်း၊ ထွန်မွှေ ခြင်းနှင့် ပေါင်းမြက်များ ရှင်းလင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရပါသည်။ ထို့နောက် စိုက်ဘောင် တစ်ဘောင်လျင် အမျိုးအစားအလိုက် စိုက်ကျင်းကို (၂)ပေခန့်ခွာပြီး အတန်းလိုက်စိုက်ပျိုးရပါသည်။ စိုက်ပျိုးထားပြီး သော အပင်များမှာ ရက်ပေါင်း (၅ဝ) ကြာမြင့်လာပါက ဂေါ်ဖီထုပ် ပွင့်ဖက်များ အထုပ်ထုပ်ရန် အစပြုလာပါသည်။ (၇၅) ရက်ကြာမြင့်လျင် ဂေါ်ဖီထုပ် အသီး စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ရက် (၁ဝဝ) ကြာမြင့်သည့်အခါ အသီးခူးဆွတ်နိုင်ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ မြိတ်ဒေသတွင် ရောင်းချနေ သော ဂေါ်ဖီထုတ်အများစုမှာ ရှမ်းပြည်နယ်မှ မှာယူ၍ ရောင်းချကြပြီး ရန်ကုန်မြို့ ကုန်စည်ဒိုင်များှ လည်း မှာယူလျက်ရှိပါသည်။

မြိတ်မြို့ကာလပေါက်ဈေးအရ ဂေါ်ဖီထုတ်တစ်ထုတ်လျှင် (၄၅ဝဝ-၅၀ဝဝ)ကျပ် အထိ ရှိပြီး လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေးအခြေအနေအရ စျေးနှုန်ပြောင်းလဲကြောင်းသိရှိရပါသည်။ဂေါ်ဖီထုပ်သည် သကြားဓာတ်၊ အမျှင်ဓာတ်၊ ပရိုတင်း၊ ဖော်လစ်အက်စစ်၊ ကယ်လ်ဆီယမ်၊ ပိုတက် ဆီယမ်၊ ဗီတာမင် အေ/ဘီ/စီ၊ သံဓာတ်နှင့် အန်တီအောက်ဆီဒန့် စသော အဟာရဓာတ်များစွား ပါဝင်သည့်အတွက် ကျန်းမာရေးကို များစွာအထောက်အကူပြုကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(တနင်္သာရီ)

     ကော့သောင်းခရိုင် ကော့သောင်းမြို့သည် ပင်လယ်‌ရေလုပ်ငန်းကို စီးပွားဖြစ်လုပ်ကိုင် ကြပြီး ပင်လယ်ရေထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ငပိ၊ ငါးခြောက်၊ ပုစွန်ခြောက်များထုတ်လုပ် ရောင်းချလျက်ရှိရာ ပုစွန်ခြောက်လုပ်ငန်းသည်  အရွယ်အစား ဆိုဒ်ပေါ်မူတည်၍ စျေးနှုန်း ကွာခြားလျက်ရှိပါသည်။

          ပင်လယ်ပုစွန်ခြောက်ကို လူတိုင်းကြိုက်ကြသည့် အစားစာတမျိုးဖြစ်ပြီး လက်ဖက် သုပ်၊ ပုစွန်ခြောက် ငံပြာရည်ကြော်၊ ငပိကြော်၊ ငပိထောင်း၊ အသုပ်မျိုးစုံတွင် အမျိူးမျိူး သုံးစွဲကြပါ သည်။

          ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ဒုတိယပတ်အတွင်း စျေးများတွင် ရောင်းချလျက်ရှိ‌သော ပင် လယ် ပုစွန်ခြောက်စျေးနှုန်းမှာ ဆိုဒ်အသေးဆိုဒ်တစ်ပိဿာလျှင်(၈၀၀၀၀ိ/-)ကျပ်၊ အလတ် ဆိုဒ် တစ်ပိဿာလျှင်(၁၀၀၀၀၀ိ/-)၊ အကြီးဆိုဒ် တစ်ပိဿာလျှင်(၁၃၀၀၀၀ိ/-)ကျပ် စျေးနှုန်း များဖြင့် ‌ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း ပင်လယ်ရေထွက်ပစ္စည်း‌‌ရောင်းချနေသူများထံမှ သိရှိရပါ သည်။

DOCA(တနင်္သာရီ)

     ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်း သီးနှံမျိုးစုံစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းပြီး ဆီထွက်သီးနှံများဖြစ်သော နှမ်း၊ နေကြာ၊ မြေပဲများအပြင် စျေးကွက်ဝယ်လိုအားရှိပြီး ကျွဲ၊နွားစာပါဖူလုံသော နှံစားပြောင်းသီးနှံကို လည်းစိုက်ပျိုလျှက်ရှိပါသည်။ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင် နှံစားပြောင်း သီးနှံကို (၂၉၉၄)ဧက ၊ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် (၈၈၈)ဧက စုစုပေါင်း စိုက်ဧက (၃၈၈၂)ဧက စိုက်ပျိုးခဲ့ကြောင်း သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ စာရင်းများအရ သိရှိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးရာ တွင် မျိုးအနေဖြင့် တိုးနီမျိုးများကို အများဆုံး စိုက်ပျိုးကြကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးမှုအနေဖြင့် မျိုး(၄)ပြည် စိုက်ပျိုးရပြီး၊ (၁)ပြည်လျှင်(၂၀၀၀/-) ကျပ်ဖြင့် ဝယ်ယူရကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးမှုအနေဖြင့် ထယ်စနစ်ဖြင့် စိုက်ကြောင်း ဆွဲအစေ့ချ ၊ အတန်းလိုက် စိုက်ပျိုးရကြောင်း ၊ ၄င်းသီးနှံအား ဆည်ရေမရရှိသော ယာမြေများတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြကြောင်း၊စိုက်ပျိုးမှု (၁)ဧက ကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် မျိုး၊ သွင်းအားစု၊ လုပ်သားခ အပါအဝင် စုစုပေါင်း(၃၀၀၀၀၀/-)ကျပ်ခန့် ကုန်ကျကြောင်း၊ ‌မေလတွင်တွင် စတင်စိုက်ပျိုးပြီး ယခု နိုင်ဝင်ဘာလဆန်းတွင် စတင်ထွက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ယခင်နှစ် အထွက်နှုန်း အနေဖြင့် (၂၅-၃၀) တင်းခန့် ထွက်ရှိပြီး ယခုနှစ်တွင် ရာသီဥတုကောင်းသောကြောင့် (၁)ဧကလျှင် အထွက်နှုန်း အနေဖြင့် (၄၅-၅၀)တင်းခန့် ထွက်ရှိကြောင်း၊ စျေးနှုန်းအနေဖြင့် ယခင်နှစ်တွင် နှံစားပြောင်း တစ်တင်းလျှင်(၂၃၀၀၀/-)ကျပ် ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်လပေါ်ခါစအချိန်တွင် နှံစားပြောင်းစျေးနှုန်း အနေဖြင့် တစ်တင်းလျှင်(၂၁၀၀၀/-)ကျပ် စျေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိပြီး၊ ယခုလက်ရှိ ပေါက်ဈေး အနေဖြင့် (၁၉၀၀၀/-)ကျပ်ဖြင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိပြီး ဈေးနှုန်းအနည်းငယ်ကျဆင်းလျက်ရှိကြောင်း၊ တောင်သူများမှ ပွဲရုံများသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့‌ရောင်းချကြပြီး ပွဲရုံများမှတဆင့် မန္တလေး၊ ရန်ကုန်မြို့ များသို့ တင်ပို့ ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း၊ တစ်ဧကစိုက်ပျိုးမှု အကျိုးအမြတ်အနေဖြင့် စိုက်ပျိုး စရိတ်နှုတ်ပြီး (၅၅၅၀၀၀/-)ကျပ် ခန့်မြတ်ကြောင်း၊ နှံစားပြောင်းသီးနှံ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် စီးပွားဖြစ် ဝင်ငွေတိုးရုံသာ မက ကျွဲ ၊ နွားစာပါ ဖူလုံသောကြောင့် တောင်သူများ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးသင့်ပါကြောင်း ရေးသား တင်ပြအပ်ပါသည်။

DOCA(မန္တလေး)

     ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းရှိ တောင်သူများသည် သီးနှံမျိုးစုံစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိရာ ဝယ်လိုအားရှိသော ပဲမြစ်သီးနှံကိုလည်း စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးလာကြပါသည်။ စိုက်ပျိုးထွက်ရှိလာသော ပဲမြစ်များသည် အရသာစိမ့်ပြီး စေးပိုင်နေသောကြောင့် ဆောင်းရာသီပဲမြစ်ပေါ်ချိန်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသထွက် ပဲမြစ်များမှာ လူသိထင်ရှားပြီး စားသုံးသူအဝယ်များပြီး အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ထွက်ရှိလာသော ပဲမြစ်များကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်နှင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ရှိ မြို့ကြီးများသို့ ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း၊ ပဲမြစ် စိုက်ပျိုးရာတွင် တောင်သူအများစုမှာ နှစ်စဉ် ဇွန်၊ ဇူလိုင်လများတွင် စိုက်ပျိုး၍ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် တူးဖော်ရောင်းချလျှက်ရှိပါသည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် ဘောင်များပြုလုပ်၍ အစေ့ချ စိုက်ပျိုးပြီး မျိုးအနေဖြင့် (၁)ဧကလျှင် နှစ်တင်းခွဲ နှုန်းကုန်ကျကြောင်း၊ ပဲမြစ်မျိုးကို မလှိုင်မျိုးနှင့် ဝက်ဝံမျိုးများကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးပြီး တစ်တင်းလျှင် (၂၅၀၀၀၀-၃၀၀၀၀၀)ကျပ်ရှိကြောင်း၊ တစ်ဧက ကု်နကျစရိတ်အနေဖြင့် (၁၅၀၀၀၀၀/-) ကျပ် ဝန်းကျင်ခန့် ကုန်ကျကြောင်း၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် တစ်ဧကပျမ်းမျှပိဿာ (၇၀၀-၈၀၀)ပိဿာခန့် ထွက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ပဲမြစ် ဈေးနှုန်း အနေဖြင့် စတင်ပေါ်ချိန်တွင် တစ်ပိဿာလျှင် (၆၀၀၀-၇၀၀၀) ကျပ်ဖြစ်ပြီး၊ ယခုလက်ရှိ ဖြိုင်ဖြိုင် ထွက်ပေါ်ချိန်တွင် ပဲမြစ် (၁)ပိဿာဈေးနှုန်းအနေဖြင့် (၄၀၀၀-၅၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိ ကြောင်း ပဲမြစ်သီးနှံကိုပွဲစားများမှ အခင်းထဲအရောက်လာရောက်ဝယ်ယူမှုများရှိသလို တောင်သူများမှ လည်း ဈေးကောင်းရရှိစေရန် ဈေးများသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက် ရောင်းချသူများလည်း ရှိကြောင်း ရာသီ ပေါ်သီးနှံဖြစ်သည့်အတွက် အရောင်းအဝယ်အဆင်ပြေလျက်ရှိကြောင်း၊ တစ်ဧက အကျိုးအမြတ် အနေဖြင့် ဖြိုင်ဖြိုင်ထွက်ပေါ်ချိန်တွင် (၁၇၀၀၀၀၀/-) ကျပ်ခန့် အမြတ်ရရှိကြောင်း ပဲမြစ်စိုက်တောင်သူ တစ်ဦး ထံမှ သိရှိရပါသည်။

DOCA(မန္တလေး)

      မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်းရှိ မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ပဲမျိုးစုံသီးနှံ ဖြစ်သည့် တိုင်ထောင်ပဲ၊ ပဲယဉ်း၊ ပဲကြီး၊ ကုလားပဲ၊ ပဲစဉ်းငုံသီးနှံများအပြင်၊ မတ်ပဲသီးနှံကိုလည်း စိုက်ပျိုးလာကြပါသည် ။ အောက်တိုဘာလဆန်းမှ စတင်၍ မတ်ပဲသီးနှံများ စတင်စိုက်ပျိုးလျက် ရှိပါသည် ။ အများဆုံး စိုက်ပျိုးသောရွာများမှာ ပခမ်း၊ ခင်လည်၊ မိုးကောင်းနှင့် တောင်ခြေကုန်းရွာ များတွင် အများဆုံး စိုက်ပျိုးကြပါကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးပြီး (၄)လအကြာတွင် ထွက်ရှိမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ မတ်ပဲစိုက်ပျိုးရာတွင် မျိုးအနေဖြင့် (၆)ပြီခန့်ကုန်ကျကြောင်း၊ တစ်ဧကကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် မျိုး၊ သွင်းအားစု၊ လုပ်သားခ အပါအဝင် စုစုပေါင်း (၅၅၀၀၀၀)ကျပ်ခန့် ကုန်ကျကြောင်း၊ မတ်ပဲသီးနှံကို ထယ်ထိုးပြီး မျိုးစေ့ပတ်၊ ထယ်ဖုံးစနစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြပါသည် ။ ယခင်နှစ် မတ်ပဲပေါ်ချိန်တွင် အထွက်နှုန်းအနေဖြင့်(၁၅-၁၆)တင်းထွက်ရှိခဲ့ကြောင်း၊ယခင်နှစ်မတ်ပဲဈေးနှုန်းအနေဖြင့် တစ်တင်းလျှင် (၈၀၀၀၀/-)ကျပ်ဖြင့် ရောင်းဝယ်ခဲ့ကြောင်း ၊ကုန်ကျစရိတ်နုတ်ပြီးပါက(၆၅၀၀၀၀/-)ကျပ် မြတ်ခဲ့ ကြောင်း ယခုလက်ရှိ မတ်ပဲပေါက်ဈေးအနေဖြင့် တစ်တင်းလျှင် (၇၀၀၀၀/-)ကျပ်ဖြင့် ရောင်းဝယ် လျက်ရှိကြောင်း၊ မတ်ပဲသီးနှံပေါ်ချိန်တွင် တောင်သူများမှ မြို့ပေါ်ပွဲရုံများသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ ရောင်းချကြကြောင်း၊ ပွဲရုံများမှတစ်ဆင့် မန္တလေး၊ရန်ကုန်မြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း၊ ပဲစားသုံးခြင်းဖြင့် ပရိုတင်းဓာတ်ပြည့်ဝစွာရရှိခြင်း ၊ နှလုံးကျန်းမာရေးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်း၊ အဟာရဓာတ်ပေါများစွာပါဝင်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးစရိတ်သက်သာပြီး စီးပွားဖြစ် ဝင်ငွေတိုးပြီး ဈေးကွက်ဝယ်လိုအားရှိသော မတ်ပဲသီးနှံကို တောင်သူများတိုးချဲ့စိုက်ပျိုး သင့်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။

DOCA(မန္တလေး)