ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

        စင်္ကာပူအခြေစိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီ Momentum Works ၏ အဆိုအရ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ ကော်ဖီနှင့် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ဈေးကွက်ကွင်းဆက်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃ ဘီလီယံကျော်ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများ၏နောက်တွင် တတိယအကြီးဆုံးအဖြစ် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ “Southeast Asia Coffee and Tea Chains 2026” အစီရင်ခံစာအရ ဗီယက်နမ်၏ ကော်ဖီဈေးကွက်ကွင်းဆက်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၂၅ သန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းတိုးတက်ခဲ့ကာ မလေးရှားနောက်တွင် ဒုတိယအမြန်ဆုံး တိုးတက်မှုဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ လက်ဖက်ရည်ဈေးကွက်ကွင်းဆက်တန်ဖိုးမှာလည်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၁၇ သန်းရှိလာပြီး ၂၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကာ ထိုင်းနိုင်ငံနောက်တွင် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်တွင် Milano Coffee သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆိုင်ခွဲ ၂,၅၀၀ ခန့်ဖြင့် အကြီးဆုံးကော်ဖီဆိုင် ကွင်းဆက်အဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး Highlands Coffee သည် ဆိုင်ခွဲ ၉၈၅ ခုခန့်ဖြင့် ဒုတိယနေရာတွင် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ Highlands Coffee ၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဝင်ငွေ တိုးတက်မှုမှာ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အခြား အဓိက ကော်ဖီအမှတ်တံဆိပ်များတွင် Phuc Long၊ Starbucks နှင့် Katinat တို့ ပါဝင်ကြောင်း သိရပါသည်။ လက်ဖက်ရည် ကဏ္ဍတွင် ToCoToCo သည် ဆိုင်ခွဲ ၁,၀၀၀ နီးပါးဖြင့် ဦးဆောင်နေပြီး Hong Tra Ngo Gia သည် ဆိုင်ခွဲ ၅၀၀ ခန့်ဖြင့် ဒုတိယနေရာမှ ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် Gong Cha၊ Koi Thé၊ The Alley နှင့် Tiger Sugar တို့သည် ဆိုင်ခွဲ ၅၀ မှ ၇၀ အကြား အသီးသီးဖြင့် လည်ပတ်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ဒေသအတွင်း တတိယအကြီးဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်သော်လည်း ဗီယက်နမ်တွင် ဆိုင်ခွဲ ၁,၀၀၀ ကျော်ရှိသည့် အမှတ်တံဆိပ်မှာ Milano Coffee တစ်ခုတည်းသာရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှတစ်ဝန်းတွင် ထိုသို့သော အမှတ်တံဆိပ် ၁၁ ခု ရှိနေသည်ဟု Momentum Works က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် အရှေ့တောင်အာရှ ကော်ဖီနှင့် လက်ဖက်ရည်ဈေးကွက်ကွင်းဆက်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံနီးပါးရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အနာဂတ်တွင် ပြိုင်ဆိုင်မှုသည် ဆိုင်ခွဲတိုးချဲ့မှုထက် လည်ပတ်မှုထိရောက်မှု၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံစနစ်များနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် ကောင်းမွန်ရေးတို့အပေါ် အခြေခံလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)

   အိန္ဒိယပဲမျိုးစုံအသင်း (India Pulses & Grains Association) ၏ အပတ်စဉ် အစီရင်ခံစာတွင် ကုလားပဲဈေးနှုန်းများသည် လိုအပ်ချက်နည်းပါးခြင်းနှင့် ထုတ်လုပ်မှုပိုများလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထား ခြင်းကြောင့် ဈေးကွက်အကန့်အသတ်ဖြစ်နေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ကုလားပဲနှင့် ပဲနီလေးတို့ ကဲ့သို့သော ပဲများ၏ ဈေးနှုန်းများသည် စိုက်ပျိုးထွက်ရှိရာ ဒေသများမှ ပို့ဆောင်ရောက်ရှိမှုများ တိုးလာခြင်းကြောင့် ထပ်မံလျော့နည်းလာပြီး စျေးကွက်အတွင်း အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ဆက်လက် လှုပ်ရှားမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံ လက်ကားစျေးကွက်များတွင် ကုလားပဲ၏ ပျမ်းမျှစျေးနှုန်းသည် မတ်လ ၂၁ ရက် နှင့် ပြီးခဲ့သည့်အပတ်တွင် ၁ ကွမ်တယ် (၁၀၀ ကီလိုဂရမ်) လျှင် ၅၀၄၂.၅၅ ရူပီးသို့ ကျဆင်းခဲ့ပြီး ယခင်အပတ်၏ဈေးနှုန်း ၅၁၄၇.၃၁ ထက် နည်းလာသည်။ အလားတူ ပဲနီလေး၏ စျေးနှုန်းသည် လည်း ၆၇၇၈.၃၇ ရူပီးသို့ လျော့ကျခဲ့ပြီး ယခင်အပတ်၏ ၇၂၄၅.၅၁ ရူပီးထက်နည်းလာသည်ဟု အချက်အလက်များအရ သိရသည်။ ပဲနှစ်မျိုးလုံး၏ ဈေးနှုန်းများသည် အနည်းဆုံး ထောက်ပံ့ဈေးနှုန်း (MSP) ထက်နည်းနေသည်။ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ပဲရာသီအတွက် ကုလားပဲ MSP သည် ၁ ကွမ်တယ်လျှင် ၅၈၇၅ ရူပီးဖြစ်ပြီး ပဲနီလေးအတွက် MSP သည် ၇၀၀၀ ရူပီး ဖြစ်သည်။

     “အစိုးရက MSP အတိုင်း ဝယ်ယူမှု စတင်နေပြီး အဆိုပါဆောင်ရွက်မှုသည် ပဲဈေးနှုန်းများကို ထောက်ပံ့ပေးမည်ဖြစ်သည်။ တင်သွင်းမှုကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်း၊ အနောက်အာရှ ဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် ဒေါ်လာနှင့်ယှဉ်လျှင် ရူပီးတန်ဖိုး ကျဆင်းနေခြင်းတို့ကြောင့် ဈေးနှုန်းများ ထပ်မံလျော့နည်းမည် မဟုတ်ဘဲ အကန့်အသတ်အတွင်း သာ ရှိနိုင်သည်” ဟု IGrain India မှ Rahul Chauhan က ပြောသည်။

    စျေးကွက်အများစုတွင် ဈေးနှုန်းများသည် MSP ထက်နည်းနေပြီး စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ကုန်သည်များက ကုလားပဲခြမ်းနှင့် ကုလားပဲမှုန့်တို့အတွက် လိုအပ်ချက်နည်းနေခြင်းကြောင့် သတိ ထားဝယ်ယူနေကြသည်” ဟု IPGA က ဆိုသည်။ မတ်လ နောက်ဆုံးပတ်တွင် ကုလားပဲ တင်သွင်းမှု သည် တန်ချိန်သိန်း ၆.၄၄ အထိ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး လုံလောက်သည့် အခြေအနေ ရှိသည်ဟု IPGA  ကဖော်ပြထားသည်။

   လက်ရှိ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၏ ဧပြီမှ ဇန်နဝါရီအထိ ကာလအတွင်း တင်သွင်းမှုသည် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းကာ တန်သိန်း ၆.၈၈ သာ ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် တန်သိန်း ၈.၆၄ ထက် နည်းခဲ့သည်။ ဒုတိယ အကြိမ် ခန့်မှန်းချက်များအရ ကုလားပဲ ထုတ်လုပ်မှုသည် ယခင်နှစ်၏ ၁၁၁.၁၄ တန်သိန်း ထက် ပိုများကာ ၁၁၇.၉၂ တန်သိန်း ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး၊  ပဲနီလေး ထုတ်လုပ်မှုသည်လည်း ယခင်နှစ် ၏ ၁၆.၅၄ တန်သိန်းမှ ၁၇.၃၃ တန်သိန်းသို့ တိုးလာမည်ဟု မျှော်မှန်းထားသည်။

   အာမက်ဒါဘတ်မြို့မှ စက်မှုလုပ်ငန်းရှင် Punit Bachawat က “ဒီနှစ်မှာ မိုးရေကောင်းခြင်း နှင့် ရာသီဥတုသင့်လျော်မှုကြောင့် ကုလားပဲစိုက်ပျိုးမှုက ကောင်းမွန်ပြီး Rajasthan, Gujarat, Maharashtra နှင့် Karnataka ပြည်နယ်များတွင် ထုတ်လုပ်မှု ပိုမိုတိုးလာနိုင်သည်။ သို့သော် မိုးမမှန်ခြင်းနှင့် အပူချိန်မြင့်ခြင်းကြောင့် အစေ့အရွယ်အစား သေးငယ်လာပြီး အရောင်ပြောင်းလဲမှု အနည်းငယ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: The Hindu Business Line, March 23, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများကြောင့် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်နေ သော အိန္ဒိယ၏ ဆန်တင်ပို့မှုကဏ္ဍသည် ဖရိုဖရဲအခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်နေသည်။ ဆန်တန်ချိန် သိန်းနှင့်ချီ၍ တင်ပို့နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ သောင်တင်နေပြီး အဆိုပါကိစ္စကြောင့် ဆန်ဈေးနှုန်းနှင့် စားနပ် ရိက္ခာဖူလုံမှုအပေါ် သက်ရောက်လာမည့် ဆိုးကျိုးများကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်နေသည်။

    ယခုနှစ်တွင် ဆန်အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်သဖြင့် အိန္ဒိယဆန်တင်ပို့သူများအတွက် အလား အလာ ကောင်းမည့်နှစ်ဟု မျှော်လင့်ထားသော်လည်း အီရန်တွင်ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် အစီအစဉ်များအားလုံး ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဆန်လုပ်ငန်းကဏ္ဍ ခန့်မှန်းချက်များအရ လက်ရှိ တွင် ဆန်တန်ချိန် ၄၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် ဆိပ်ကမ်းများ၌လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ပြင်တွင်လည်းကောင်း သောင်တင်နေပြီး အဓိကစျေးကွက်များသို့ ရောက်ရှိနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ကုန်သွယ်ရေး အနှောင့်အယှက်များ များပြားလာခြင်း

   အိန္ဒိယသည် ကမ္ဘာ့ဆန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် တင်ပို့မှုတွင် အကြီးမားဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ဆန် တင်ပို့မှု စုစုပေါင်း၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို တာဝန်ယူထားသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် အိန္ဒိယ သည် ဘာစမာတီ (Basmati) ဆန်တန်ချိန် ၆ သန်းခန့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး အများစုမှာ အရှေ့ အလယ်ပိုင်းသို့ တင်ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အီရန်သည် အဓိကဝယ်ယူသူဖြစ်သောကြောင့် ယခုစစ်ပွဲက ဝယ်လိုအားကို လျော့နည်းစေကာ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ် စေသဖြင့် တင်ပို့သူများမှာ အရှုံးပေါ်မည့်အရေးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် ၇,၀၀၀ ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အိန္ဒိယ ဆန်တင်ပို့သူများအဖွဲ့ချုပ်က ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်နေပြီး အော်ဒါ အသစ်များမှာ စစ်ပွဲကြောင့် ရပ်တန့်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဖွဲ့ချုပ်၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Vinod Kumar Kaul က "သင်္ဘောလိုင်းတွေကနေ ဈေးနှုန်း မတရား တိုးမြှင့်တာ ဒါမှမဟုတ် အပို ဆောင်းခတွေ ကောက်ခံတာမျိုး မရှိစေဖို့ ကျွန်တော်တို့ အစိုးရနဲ့ ဆွေးနွေးနေပါတယ်" ဟု ဆိုသည်။

   ပုံမှန်အားဖြင့် ရာမာဒန် (Ramadan) ဥပုသ်လအတွင်း ဘာစမာတီဆန် ဝယ်လိုအား မြင့်တက် လေ့ရှိသော်လည်း ယခုနှစ်တွင်မူ ထိုသို့ ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ ထို့အပြင် သင်္ဘောလမ်းကြောင်း အခက်အခဲ များကြောင့် ပြည်တွင်းဈေးကွက်တွင် ဆန်ဈေးနှုန်း ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားကြောင်း အဖွဲ့ချုပ် က ပြောသည်။ ကုန်သည်များ၏ သတိပေးချက်အရ အကယ်၍ တင်ပို့မည့် ဆန်များမှာ ခရီးဆုံးသို့ မရောက်ဘဲ ပြည်တွင်းဈေးကွက်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပါက ထုတ်ကုန်များ လိုအပ်သည်ထက် ပိုလျှံသွားပြီး ဈေးနှုန်းများ အကြီးအကျယ် ထိုးကျသွားနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

   ဒီနှစ်မှာတော့ အမြတ်ဆိုတာ ရှိမှာမဟုတ်တော့ပါဘူး" ဟု မက္ကဆီကိုနှင့် ရုရှားနိုင်ငံများသို့ ဆန်တင်ပို့နေပြီး ပြည်တွင်းဈေးကွက်သို့လည်း ဖြန့်ဖြူးပေးနေသည့် နယူးဒေလီအခြေစိုက် ဆန် ကုန်သည် Virender Kumar က ပြောကြားခဲ့သည်။ "စစ်ပွဲစတာနဲ့ ဈေးနှုန်းတွေ ချက်ချင်း ထိုးကျ သွားခဲ့တယ်။ အခု ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တစ်ခုတည်းသော မျှော်လင့်ချက်ကတော့ ရေရှည်မှာ လုပ်ငန်းကို ထိခိုက်မှုမရှိဖို့ပါပဲ။"

ဓာတ်မြေဩဇာ ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ

   ဆန်တင်ပို့မှုအပြင် အဆိုပါပဋိပက္ခသည် အိန္ဒိယ၏ နောက်ထပ်စိုက်ပျိုးရာသီအတွက် အရေးကြီးသော ဓာတ်မြေဩဇာ ထောက်ပံ့မှုကိုလည်း စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်စေသည်။ အိန္ဒိယသည် ဓာတ်မြေဩဇာကို ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုအပေါ် များစွာမှီခိုနေရသည်။ အိန္ဒိယတွင် အသုံးအများဆုံး ဖြစ်သော ယူရီးယား (Urea) မြေဩဇာ အများစုကို အိုမန်၊ ကာတာ၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားနှင့် ယူအေအီး ကဲ့သို့သော ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများမှ တင်သွင်းခြင်းဖြစ်သည်။

     တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပြည်တွင်း၌ ယူရီးယားထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသည့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG) ထက်ဝက်နီးပါးကို ကာတာနိုင်ငံမှ တင်သွင်းနေရပြီး၊ လက်ရှိတွင် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှု များကြောင့် တင်ပို့နိုင်မှုစွမ်းအားကို ထိခိုက်နေသည်။ အိန္ဒိယအစိုးရကမူ လာမည့် စိုက်ပျိုးရာသီအတွက် လုံလောက်သော ဓာတ်မြေဩဇာ လက်ကျန်ရှိကြောင်းနှင့် အခြားရရှိနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းများကို ရှာဖွေနေကြောင်း အာမခံထားသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Narendra Modi က အရှေ့ အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ပြည်သူများအပေါ် သက်ရောက်မှု မရှိစေရန် အစိုးရက အကာအကွယ် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့ တွင် ပါလီမန်၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

    "အစိုးရအနေနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေတွေကို ကိုင်တွယ်ဖို့ ဓာတ်မြေဩဇာတွေကို လုံလောက်အောင် စီစဉ်ထားပြီးပါပြီ။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေရဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို တောင်သူတွေအပေါ် မကျရောက်စေဖို့ ကျွန်တော်တို့ သေချာဆောင်ရွက်ထားပါတယ်" ဟု ဝန်ကြီး ချုပ်က ထပ်လောင်း ပြောဆိုသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများကမူ ဤအခြေအနေသည် ရေရှည်ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများ လိုအပ်နေသည်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ဓာတ်မြေ ဩဇာ ကျွမ်းကျင်သူ Narasimha Reddy Donthi က အိန္ဒိယအနေဖြင့် ဓာတုမြေဩဇာများအပေါ် အမှီပြုနေခြင်းထက် သဘာဝမြေဩဇာ (Organic) များသို့ ပြောင်းလဲအသုံးပြုသင့်ကြောင်း၊ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းက စစ်ပွဲနှင့် နိုင်ငံတကာဖြစ်ရပ်များအပေါ် မမှီခိုဘဲ ပိုမိုရေရှည်တည်တံ့စေမည် ဖြစ် ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။

Source: Channel News Asia, March 25, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲများကြောင့် စွမ်းအင်ပြတ်လပ်မှုဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဇီဝလောင်စာဆီ (Biodiesel) ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာနိုင်ခြေရှိသော်ငြားလည်း အဓိကတင်သွင်းသူများထံမှ ဝယ်လို အား ကျဆင်းမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းအလားအလာကို ခန့်မှန်းနိုင်ဖို့ ခက်ခဲစေပြီး ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ ဈေးကွက်သည်လည်း ခန့်မှန်းရခက်ခဲသောအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ကြောင်း ဝါရင့်လုပ်ငန်းရှင် Dorab Mistry က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

      “စစ်ပွဲကာလအတွင်း ဈေးကွက်အခြေအနေများသည် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲနိုင်ပြီး မမျှော်မှန်း နိုင်သော တိုးတက်မှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်” ဟု Godrej International ကုမ္ပဏီမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး Mistry က Reuters သတင်းဌာနကို ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ယခင်အပတ်က အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးပေါင်းပြီး အီရန်၏ Hormuz ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောများကို ပစ်မှတ်ထား မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပြီးနောက် ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် လေးနှစ်တာ ကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ထိုသိုရေနံဈေးမြင့်တက်ခြင်းသည် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီများကို ဇီဝ လောင်စာထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုရန် ပိုမိုတွန်းအား ဖြစ်လာစေခဲ့ပါသည်။

      “လက်ရှိတွင် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာမှုများကြောင့် စားသုံးဆီဝယ်လိုအား လျော့ကျလာပြီး၊ ဇီဝလောင်စာဆီ(Biodiesel) ဈေးကွက် မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း၊ မည်သည့်အချက်က ဈေးကွက်ကို အဓိကလွှမ်းမိုးသွားမည်ကို စောင့်ကြည့်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း” Mistry က ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါ သည်။ စားသုံးဆီကဏ္ဍကို အနီးစပ်ဆုံး စောင့်ကြည့်လေ့လာသုံးသပ်နေသည့် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သော Mistry က ကုန်ပစ္စည်းပမာဏ (Supply) နှင့် ဈေးနှုန်းခန့်မှန်းချက်များသည် ဈေးကွက် အပေါ် များစွာသက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာခြင်း

      မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းများသည် ယခုလအတွင်း ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် မြင့်တက် ခဲ့ပြီး တစ်တန်လျှင် ၄,၆၀၀ ရင်းဂစ် (Ringgit) အထက်တွင် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် သက်သာ၍ ဝယ်ယူသူများကို ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိသော အာရှ ဒေသမှလွဲပြီး ကျန်ဒေသများတွင် စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းမှာ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သောပဲပုပ်ဆီ (Soyoil) ထက်ပင် ပိုမိုမြင့်မားလာခဲ့သည်။  စားအုန်းဆီလက်ကျန်ပမာဏ များပြားနေချိန်တွင် ဝယ်လိုအားမှာ လျော့နည်းနေဆဲ ဖြစ်သောကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတိုင်အောင် စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းသည် ၃၈၀၀-၄၃၀၀ ရင်းဂစ်ထိ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ Mistry က ပြီးခဲ့တဲ့လက ခန့်မှန်းခဲ့သည်။

       ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ ဝယ်ယူသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် မြင့်တက်နေသော ဈေးနှုန်းအသစ်နဲ့ ဝယ်ယူမှုအသစ်ပြုလုပ်ရန် ဝန်လေးနေပြီး ဆီသန့်စင်လုပ်ငန်းရှင်များက ဈေးနှုန်း အမှန်ပြန်ချိန်ညှိတာကို စောင့်ကြည့်နေကြတယ်လို့ ကုန်သည်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံမှတင်ပို့သူများသည် ယခင်က ကြိုတင်စာရင်သွင်းထားသည့် သွင်းကုန်ပမာဏများစွာ ဖယ်ရှား ခံရခြင်းနှင့် ကုန်ပစ္စည်းများ ပြတ်လပ်သွားခြင်းတို့ကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာမှုများစွာ ဖြစ်ကြောင်း Mistry က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

       လာမည့်လများအတွင်းမှာ အရောက်ပို့ပေးဖို့အတွက် ကြိုတင်စာရင်းသွင်းထားသည့် တောင် အမေရိကနှင့် ပင်လယ်နက်မှ ပဲဆီများစွာပါဝင်သည့် ကာဂိုများသည် ကမ္ဘာ့ပဲဆီဈေးနှုန်း တစ်ဟုန် ထိုးမြင့်တက်ပြီးနောက်မှာ ဖျက်သိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းအရင်းမှာ ကမ္ဘာ့ပဲပုပ်ဆီ ဈေးနှုန်း များ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာချိန်တွင် ဝယ်ယူသူများအနေဖြင့် အိန္ဒိယတွင် ယင်းဆီများကို သန့်စင် ရောင်းချခြင်းထက် ကုန်ပစ္စည်းပေးသွင်းသူထံ ပြန်လည်ရောင်းချခြင်းက ပိုမိုအကျိုးအမြတ်ရရှိ သောကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ကုန်သည်များက ပြောကြားခဲ့သည်။

      မုန်ညင်းဆီ အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်နေခြင်းသည် ဈေးနှုန်းအဆမတန် မြင့်တက်မသွားအောင် ကူညီပေးသော်လည်း ကန့်သတ်သွင်းကုန်များရောက်ရှိမှုသည် အိန္ဒိယစားအုန်းဆီဈေးနှုန်းကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေဖို့ မျှော်လင့်ကြောင်း Mistry က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ မုန်ညင်းနှင့် မုန်ညင်းစေ့ (Rapeseed) များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အဓိက ဆောင်းသီးနှံများဖြစ်ပြီး လာမည့်လမှစတင်ကာ ဈေးကွက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာတော့မည် ဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။

Source: Reuters, March 17, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    မလေးရှား စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) ဈေးနှုန်းများကို မကြာမီကာလတွင် မလေးရှားရင်းဂစ် ၄၄၅၀ ( အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၃၀ )အထက် ဆက်လက်တည်ရှိရန် မျှော်လင့်ထားကြောင်းနှင့် စွမ်းအင် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် စားအုန်းဆီကို လောင်စာဆီအဖြစ် ရောနှောအသုံးပြုလာ နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာရခြင်းဖြစ်ကြောင်း မလေးရှား စားအုန်းဆီအသင်း (MPOC) က ပြောကြားသည်ကို မလေးရှားနိုင်ငံ အမျိုးသား သတင်းအင်ဂျင်စီဖြစ်သည့် Bernama သတင်းဌာနက မတ်လ ၁၉ ရက်တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

    သို့သော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ပဋိပက္ခကြောင့် မသေချာမရေရာမှုများ မြင့်တက်လာမှု ကြောင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အားလျော့လာခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်း အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ က အဓိက စားအုန်းဆီ ဈေးကွက်များမှ တင်သွင်းမှုကို ယာယီနှောင့်နှေးမှုဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာစေခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရပါသည်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား သယ်ယူ ပို့ဆောင် ရေး အခက်အခဲ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းနှင့် အနောက် အာရှ ဒေသရှိ ဆီသန့်စစ် ရေးလုပ်ငန်းရှင်များက မလွန်ဆန်နိုင်သောဖြစ်ရပ် (Force Majeure) ကြေညာချက်များရှိလာခြင်းတို့ကြောင့် ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ဆီဈေးနှုန်းများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်လယ်နောက်ပိုင်း ယခုနှစ်မတ်လတွင် ဈေးနှုန်း အတက်ဘက်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။

    ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာမြင့်တက်လာခြင်းက ဇီဝဒီဇယ်ဆီ အသုံးပြုမှုနှင့် ရောနှောခြင်းတို့ကို ယှဉ်ပြိုင်မှုတိုးတက်လာစေကြောင်း MPOC က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ ဇီဝဒီဇယ်ဆီ လုပ်ငန်းအတွက် အီသနှော ပါဝင်မှု အချိုးအစား ၁၅ % (B15) မှ ၁၆ % (B16) သို့ တိုးမြှင့်ခွင့်ပြုထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရက စားအုန်းဆီ ပါဝင်မှု အချိုးအစား ၅၀ % ထိ ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B50) ထုတ်လုပ်ရန်လမ်းများကို စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည့်ကာလသတ်မှတ်ချက် မရှိသေးသော်လည်း ရောနှောအသုံးပြုမှု တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ကို MPOC က ဆက်လက် ပြောဆိုထားသည်။

    မလေးရှား၏ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုအနေဖြင့် တရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်လဖြစ်ပြီး အလုပ် လုပ်ရက်ပိုမိုနည်းပါးသည့် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆီအုန်း ဆွတ်ခူးရိတ်သိမ်းရသည့် ရက်အရေအတွက် နည်းပါးသည့်အတွက် တန်ချိန် ၁.၂၈ သန်းသာ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး တန်ချိန် ၂၉၃၀၀၀ ခန့်၊ ရာခိုင်နှုန်း အားဖြင့် ၁၈.၅ % ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ ဖေဖော်ဝါရီလ တင်ပို့မှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်းထုတ်လုပ်မှု၏ ၈၈ % ခန့်ကို တင်ပို့နိုင်ခဲ့ပြီး ကုန်လက်ကျန်ဆီ သိုလှောင်မှုပမာဏကိုပင် လျော့ကျ စေခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တင်ပို့မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၁၈.၇ % မြင့်တက်လာကာ တန်ချိန်အား ဖြင့် ၂.၅၈ သန်းခန့် တင်ပို့နိုင်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယသို့ အများဆုံးတင်ပို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါ သည်။

    အိန္ဒိယ၏ စားအုန်းဆီ တင်သွင်းမှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၂ လ (ဇန်နဝါရီ၊ ဖေဖော်ဝါရီ) တွင် သိသိသာသာ ပြန်လည်မြင့်တက်လာပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှင့် ကာလတူ နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ချိန် ၉၆၅၀၀၀ ပိုမိုတင်သွင်းခဲ့ရာ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၁၄၉ % ခန့်ရှိလာကာ တင်သွင်းမှုတန်ချိန် စုစုပေါင်း ၁.၆ သန်း ခန့်ဖြစ်ကြောင်း မလေးရှား စားအုန်းဆီအသင်း (MPOC) က ပြောကြားထားပါသည်။

Source: Bernama, March 19, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)