သကြားပြောင်းဖူးသည် လူကြိုက်များသော သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပြောင်းဖူးကို သရေစာအဖြစ် အမယ်မျိုးစုံပြုလုပ်စားသောက်ကြ၍ ဝယ်ယူစားသုံးမှုများပြီး ဈေးကွက်ခိုင်မာမှုရှိ၍ ရာသီအလိုက် သီးထပ် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ပခုက္ကူမြို့ ကုန်စိမ်းသီးနှံဈေးကွက်သို့လည်း သကြားပြောင်းဖူးစိုက်ပျိုးမှုများသော ပခုက္ကူကျွန်းကျေးရွာများဖြစ်သည့် ကျွန်းဦး၊ ကျွန်းညို၊ ကျွန်းညိုကြီး၊ ရွာသစ်၊ ကံလှ၊ နန်းတော်ရပ်၊ တင်းဂတ်၊ သံပုရာပင်ကုန်း၊ ဘောလုံးခုံ၊ လိပ်ကုန်းကျေးရွာများအပြင် မြစ်ခြေ၊ ကမ္မမြို့များနှင့် အခြားမြို့နယ်များဖြစ်သည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းရှိ အထက် ညဉ့်၊ အောက်ညဉ့်၊ သစ်ထောက်ကျွန်းကျေးရွာများမှ ဝင်ရောက်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(ပထမပတ်)တွင် သကြားပြောင်းဖူး  ဈေးအနည်းကျဆင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ သည်။

            သကြားပြောင်းဖူးဈေးနှုန်းများအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(ပထမပတ်)တွင် ပြောင်းဖူး အရွယ် အစား အကြီးအသေးနှင့် သီးနှံလတ်ဆတ်မှုအပေါ်မူတည်၍ သကြားပြောင်းဖူးစိမ်း တစ်ဖူးလျှင် လက်ကား ဈေး ကျပ်(၃၀၀-၂၅၀)၊ လက်လီဈေးတစ်ဖူးလျှင် ကျပ်(၃၅၀-၃၀၀)ဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း၊ ပြောင်းဖူးပြုတ်တစ်ဖူးလျှင် ကျပ်(၇၀၀-၅၀၀)ဈေးဖြစ်ကြောင်း၊ ယခင်ဇူလိုင်လ(ပထမပတ်)နှင့် ဈေးနှုန်း နှိုင်းယှဉ်ပါက သကြားပြောင်းဖူးတစ်ဖူးလျှင် ကျပ်(၅၀)ခန့် ဈေးကျ၍ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒေသ တွင်းစိုက်ခင်းများမှ ယခုအချိန်တွင် မြစ်ရေတက်ချိန်ဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးမှုမရရှိသေး၍ အခြားမြို့နယ်များ ဖြစ်သည့် ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုပ္ပါးဒေသထွက်ပြောင်းဖူးများ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများမှ ပခုက္ကူဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ပြောင်းဖူးသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ခွန်အား ဖြစ်စေပြီး ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွှတ်သော သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်၍ ဝယ်ယူစားသုံးမှု မြင့်မားခြင်းကြောင့် နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်သွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ မြို့ပေါ်ရှိ စားသောက်ဆိုင်များ၊ အကြော်ဆိုင်များ၊ အသုပ် မျိုးစုံဆိုင်များမှ ဝယ်ယူမှုများကြောင်း သိရှိရသည်။

DOCA(မကွေး)

      မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်တွင် ဆီထွက်သီးနှံမျိုးစုံ အဓိကထား စိုက်ပျိုးလျက်ရှိပြီး ပခုက္ကူမြို့ ပဲမျိုးစုံနှင့် ဆီထွက်သီးနှံမျိုးစုံရောင်းဝယ်ရေး ဈေးကွက်သို့ ဆီထွက်သီးနှံ မြေပဲများ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိရာ ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(ပထမပတ်)တွင် မြေပဲဈေးဆက်လက် ကျဆင်းပြီး အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ဈေးကွက်သို့ စိုက်ပျိုးမှုများသော ပခုက္ကူ၊ မြိုင်၊ ပေါက်၊ ရေစကြို၊ ဆိပ်ဖြူ၊ ယောနယ်ဒေသများနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ကျေးရွာများမှ ထွက်ရှိသော မြေပဲများ ဝင်ရောက်ကြောင်း၊ ပြည်တွင်းဖြစ် မြေပဲဆီသန့် စားသုံး မှုမြင့်မားလျက်ရှိ၍ ဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်လာသော မြေပဲအတောင့်နှင့်အဆံများကို မြို့ပေါ်ရှိ လှောင်လက်သမားများ၊ ဆီစက်လုပ်ငန်းရှင်များ အဝယ်လိုက်ခြင်းအပြင် ပြည်ပတရုတ်နိုင်ငံမှလည်း အဝယ်လိုက်ပြီး မြေပဲတောင့်/အဆံမှာ အရည်အသွေးနှင့် ဝယ်လိုအားပေါ် မူတည်၍ ဈေး အနိမ့်၊ အမြင့်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

    ပခုက္ကူပွဲရုံဈေးကွက်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော မြေပဲဈေးနှုန်းများမှာ ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (ပထမပတ်)တွင် မြေပဲအတောင့်(အခြောက်)တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၄၅၀၀ - ၄၀၀၀ - ၂၅၀၀)၊ မြေပဲလုံးဆံနီ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၈၈၀၀-၈၅၀၀)၊ မြေပဲလုံးဆံဖြူ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၈၉၀၀-၈၇၀၀)၊ ဆီဆံ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၈၀၀၀-၇၅၀၀-၇၀၀၀)၊ ဆုံမြေပဲဖတ် (အခွေ) တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၄၃၀၀-၄၂၀၀)၊ စက်ပဲဖတ်တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၄၅၀၀-၄၄၀၀)ဈေးဖြင့် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်ပြီး ယခင်ဇူလိုင်လ(ပထမပတ်)နှင့် ဈေးနှုန်းနှိုင်းယှဉ်ပါက မြေပဲဆံတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၄၀၀)၊ မြေပဲဖတ်တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၀၀)ခန့်ဈေးကျ၍ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြေပဲဆံဈေး ကျဆင်းအရောင်းအဝယ်ဖြစ်၍ မြေပဲဆီသန့်များလည်း ဈေးနှုန်းကျဆင်း၍ အရောင်းအဝယ်ဖြစ် လျက်ရှိရာ မြေပဲဆီတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၈၅၀၀-၁၇၅၀၀)ဈေးဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြေပဲဈေးကွက်အနေဖြင့် မြို့ပေါ်ရှိ ဆီစက်လုပ်ငန်းရှင်များမှ ဝယ်ယူမှုများခြင်းအပြင် မန္တလေး ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း၊ ပြည်တွင်းမြေပဲဆီစားသုံးမှု မြင့်မားလျက်ရှိ၍ ဆီစက်လုပ်ငန်း ရှင်များမှ  ဝယ်လိုအားကောင်းခြင်းကြောင့် ပခုက္ကူမြေပဲဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်သွက်ကြောင်း သိရှိရသည်။

DOCA(မကွေး)

     မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံပြည်သူများသည် ကြက်သွန်နီသီးနှံကို ဒေသစီးပွားဖြစ် နှစ်စဉ်မပြတ်စိုက်ဧက အများဆုံးစိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။ ဆိပ်ဖြူ မြို့ ကြက်သွန်နီ ဈေးကွက်သို့ ဒေသတွင်းကြက်သွန်နီစိုက်ပျိုးထွက်ရှိသော ကျေးရွာများအပြင် အခြားမြို့နယ်များဖြစ်‌သော ပွင့်ဖြူ၊ စလင်း၊ ချောက်၊ ပခုက္ကူ ဒေသထွက် ကြက်သွန်နီများလည်း ဝင်ရောက် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ မေလအတွင်း တစ်ရက်လျှင် ကုန်ချိန်ပိဿာ(၃) သောင်းခန့်၊ တစ်လအတွင်း ကုန်ချိန်ပိဿာ(၇)သိန်းခန့် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဈေးကွက်မှသိရှိရသည်။

    ၂၀၂၅ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအတွင်း ကြက်သွန်နီဈေး ကျဆင်း၍ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ပြီး ဈေးနှုန်း အနေဖြင့် တောင်သူပေါက်ဈေး ကြက်သွန်နီအရည်အသွေးလိုက်၍ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၁၀၀)မှ ကျပ်(၇၀၀)ဈေးဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ပြီး ပွဲရုံများမှ ကြက်သွန်နီများကို ပြန်လည်သန့်စင်ပြီး ရောင်းချသောဈေးနှုန်းမှာ ကြက်သွန်နီတစ်ပိဿာလျှင် အမြင့်ဈေး(ရှယ်) ကျပ်(၁၆၀၀)၊ လတ်ကြီး တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၅၀၀)၊ လတ်ချောတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၄၀၀)၊ လတ်သန့် တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၃၀၀)၊ အသေးစတစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်(၁၂၀၀) ဈေးအသီးသီးဖြင့် ဒေသအနှံ့အပြားသို့ ဖြန့်ဖြူး ရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း၊ ဆိပ်ဖြူမြို့၊ ပတ္တမြားဈေးအတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်သော လက်လီ ဈေးနှုန်းမှာ အရည်အသွေး၊ အရွယ်အစားလိုက်၍ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် (၁၇၀၀- ၁၄၀၀- ၁၀၀၀) ဈေးဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအနေဖြင့် ဇွန်လအတွင်း ကုန်ချိန်ပိဿာ(၇)သိန်းခန့်၊ တန်ချိန်အားဖြင့် (၁၁၄၃)တန်ခန့် စီးဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ ရန်ကုန်ဘုရင့်နောင်ပွဲရုံသို့ ကုန်ချိန်အများဆုံး တင်ပို့ပြီး မြဝတီ၊ မော်လမြိုင်မြို့မှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း၊ ပြည်ပတင်ပို့မှုနည်း၍ ဆိပ်ဖြူ ကြက်သွန်နီ ဈေးကွက်ဈေးအေး၍ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

DOCA(မကွေး)

     ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့အနီးတဝိုက်ကျေးရွာများရှိ ဒေသခံတောင်သူများသည်ရာသီစာ သီးနှံများကို မိသားစုအပိုဝင်ငွေရရှိရန်နှင့်စီးပွားဖြစ်ပါစိုက်ပျိုးကြသည်။ ဒေသခံတောင်သူများသည် မိမိတို့၏စိုက်ခင်းမှထွက်ရှိသော  ခဝဲသီးများကို ဘားအံမြို့ပေါ်ဈေးများတို့ လက်ကား/လက်လီ လာရောက် ရောင်းချကြပါသည်။ ဘားအံမြို့ရေပေါ်ဈေးတွင်ရောင်းချလျက်ရှိသော ခဝဲသီးသီးဈေးနှုန်း များမှာ ခဝဲသီး လက်ကားဈေးနှုန်း ဆယ်ပိဿာလျှင် (၄၀၀၀၀)ကျပ်၊ ခဝဲသီး လက်လီဈေးနှုန်း တစ်ပိဿာလျှင် (၆၀၀၀)ကျပ်နှင့် ခဝဲသီး အစည်းသေးတစ်စီးလျှင် (၁၀၀၀၊၁၅၀၀)ကျပ်နှုန်းတို့ဖြင့် ဈေးကောင်းရ၍ အရောင်းအဝယ် ဖြစ်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

DOCA(ကရင်)

   မြန်မာလူမျိုးများသည် သီးနှံများအား အမျိုးမျိုးစမ်းသပ်စိုက်ပျိုးပြီး‌ ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချ နေကြပါသည်။ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးသည့်သီးနှံများထဲမှ ထောပတ်ခရမ်းသီးလည်း အပါအဝင်ဖြစ်ပါသည်။ ထောပတ်ခရမ်းသီးကို ပြည်မြို့ရှိကျေးရွာများတွင် စိုက်ပျိုးနေကြပြီး  ဈေးကွက်တွင် ကျယ်ကျယ် ပြန်ပြန့် ရောင်းချနေပြီ ဖြစ်ပါသည်။

    ဈေးကွက်ရောင်းဝယ်မှုတွင် ပိဿာဖြင့် ဝယ်ယူကြပြီး၊ တစ်ပိဿာကို (၁၈၀ဝိ/)ဈေးဖြင့် ဝယ်ယူ ကာ ဈေးကွက်တွင် ပြန်လည်ရောင်းချရာတွင် တစ်ပိဿာကို ၃၀၀ဝိ/ဈေးဖြင့် လည်ကောင်း၊ လက်ကား ဈေးအနေဖြင့် တစ်ဆယ့်ကျပ်သားကို ၁၅၀ဝိ/-ဈေးဖြင့်လည်ကောင်း ရောင်းချနေကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

(Doca ဧရာဝတီ)