ချင်းသီးနှံကို ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်း  နှင့် ပြင်ဦးလွင်ဒေသများတွင် အဓိက ထားစိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြပါသည်။ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)တွင် ကလောမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့နယ် နှင့် ပင်းတယမြို့နယ်များတွင် မြေဆီလွှာ နှင့် ရာသီဥတုမှာ ချင်းစိုက်ပျိုးရန် ပိုမိုသင့်တော်ပြီး မျှတမှု ရှိသဖြင့် နှစ်စဉ် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။

          ချင်းသီးနှံကို မြေနီ၊ မြေမဲ၊ မြေဝါ နှင့် မြေဖြူစသည်ဖြင့် မြေဆီလွှာ၏ အရောင်ပေါ်မူတည်ပြီး ချင်းအရောင်မှာလည်းကွာသွား၍ ဈေးနှုန်းမှာလည်း ကွာဟသွားကြောင်း သိရှိရပါသည်။ချင်းဥမများ ကို နှစ်စဉ် ဧပြီ၊ မေ နှင့် ဇွန်လများတွင် တူးဖော်ကြပြီး ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချလေ့ရှိပါသည်။ကျန်ခဲ့ သော ချင်းအခက်ကြီးများ နှင့် ချင်းအရင့်များကို အောက်တိုဘာ၊ နိုဝင်ဘာ၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီ နှင့် ဖေ ဖော်ဝါရီလများတွင် ဈေးကွက်အတွင်းဝင်ရောက်လာကာ ချင်းဥမထက် ချင်းအခက်မှာ ဈေးကောင်းပို ရကာ ရောင်းပန်းပိုသွက်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

          ချင်းသီးနှံကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများမှ ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် အသုံးများသ ဖြင့် မြန်မာပြည်မှတင်သွင်းမှုများကို အဓိကထား၍ ဝယ်ယူကြသောနိုင်ငံများဖြစ်ပါသည်။ယခုအချိန် တွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုအခက်အခဲများကြောင့် ချင်းသီးနှံမှာ ပြည်ပဝယ်လိုအား မရှိသဖြင့် ချင်းအခက်မှာ(၃၀၀၀-၃၅၀၀)ကျပ် နှင့် ဥသစ်အခက်မှာ(၂၅၀၀-၃၀၀၀)ကျပ်ဈေးရှိကာပြည်တွင်းဈေး ကွက်သာရှိသဖြင့် စားသုံးသူအရေအတွက်ထက် နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ပိုမိုနေလေ့ရှိကြောင်း လေ့လာစုံစမ်းသိရှိရပါသည်။  

DOCA(ရှမ်း)

        ပြည်ကုန်စည်ဒိုင်တွင် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသော ပဲမျိုးစုံဈေးများမှာ မတ်ပဲ၊ ပဲစဉ်းငုံ၊ ကုလားပဲသီးနှံဈေးနှုန်းများမှာ ကျနေပါသည်။နိုဝင်ဘာလ၊ ပထမပတ်တွင် မတ်ပဲတစ်တင်းကို (၈၃၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် ရန်ကုန်ဝယ်လက် တစ်ရက်ကို အိတ် (၂၅၀)ခန့်ရှိပါသည်။ ပဲတီစိမ်းတစ်တင်းကို (၁၂၀၀၀၀ - ၁၂၀၅၀၀)ကျပ်ဖြင့် မန္တလေးအဝယ်တစ်ရက်ကို အိတ် (၄၀၀)ခန့်ရှိပါသည်။နိုဝင်ဘာ၊ ပထမပတ်တွင် ပဲစဉ်းငုံတစ်တင်းကို (၈၁၀၀၀၊ ၈၂၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် တစ်ရက်ကို အိတ် (၁၅၀)ခန့် ရန်ကုန်အဝယ်ရှိပါသည်။ ပဲကြီး(ရွှေကျွန်း)တစ်တင်းကို (၁၂၀၀၀၀)ကျပ်၊ ပဲကြီး(ကုန်းပဲ) တစ်တင်းကို (၁၁၅၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် မြို့တွင်း ပဲကြော်သမားများ တစ်ရက်ကို အိတ် (၃၀၀)ခန့် အဝယ် ရှိပါသည်။   နိုဝင်ဘာ၊ ပထမပတ်တွင် ကုလားပဲ(Hl)တစ်တင်းကို (၈၆၀၀၀၊ ၈၇၀၀၀)ကျပ်၊ မြကြေးမှုံ တစ်တင်းကို (၉၃၀၀၀)ကျပ်ဖြင့် မြို့တွင်းခွဲစက်သမားများ အဝယ်ရှိကာ တစ်ရက်ကို အိတ် (၃၀၀)ခန့် အဝယ်ရှိပါသည်။နိုဝင်ဘာ၊ပထမပတ်တွင် စားတော်ပဲ(ကျွန်း)တစ်တင်းကို (၂၃၀၀၀၀)ကျပ်ဖြင့်မြို့တွင်းအဝယ်တစ်ရက်ကိုအိတ် (၁၅၂၂၀)ခန့် အရောင်းအဝယ်ရှိပါသည်။ပြည်ကုန်စည်ဒိုင်တွင် ပဲမျိုးစုံ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်မှုမှာ သွက်လျှက်ရှိပါသည်။                                                                             

DOCA(ပဲခူး)

   စတော်ဘယ်ရီပင်ကိုရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တောင်ကြီးမြို့နှင့်ဟိုပုံးမြို့အနီးတစ်ဝှိုက်များ၌ အများဆုံးစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းပါသည်။ စတော်ဘယ်ရီပင်ကို အောက်တိုဘာလမှနိုဝင်ဘာလအတွင်း စတင် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။ ဤဒေသများတွင်အပင်ရင့်များကို အရွက်ကြမ်းဖြတ်ပြီး အပင်ငယ်များကို အမြစ်ပါအောင်ခွဲယူပြီး ပြန်လည်စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကြား (၁၀) လက်မစီခြား၍ ညီညီညာညာစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ဒေသတွင်း၌ စတော်ဘယ်ရီသီးအမျိုးအစား (၃) မျိုးတွေ့ရသည်။ အငယ်သီး(ခေါ်)အဖျော်သီး၊ အလတ်သီး(ခေါ်) အချွန်သီးနှင့် အမာသီး(ခေါ်)ဂျပန်သီး စသည်ဖြင့်ခေါ်ဆို ကြသည်။ အငယ်သီးမျိုးကို သစ်သီးဖျော်ရည်ဆိုင်များတွင် အသုံးများပြီး စျေးအသက်သာဆုံးအမျိုးစား ဖြစ်သည်။ အလတ်သီးကို အပျော့သီးဟူ၍ ဒေသတွင်းခေါ်ကြပြီး အသီးပုံံစံမှာချွန်ချွန်လေး ဖြစ်သောကြောင့် အချွန်သီးဟူ၍လည်းခေါ်ကြသည်။ အမာသီး(ခေါ်)ဂျပန်သီးမှာ စျေးကွက်အတွင်း၌ လူကြိုက်အများဆုံးနှင့် အရောင်းရဆုံးအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အငယ်သီး၊ အလတ်သီးများထက်လည်း စျေးပိုရပါသေးသည်။ ထို့ကြောင့်ဒေသတွင်း၌ အမာသီးပင်အမျိုးအစားကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးလျက်ရှိ ကြောင်း စိုက်ပျိုးသည့်တောင်သူထံမှသိရှိရပါသည်။ ယခုအခါ စတော်ဘယ်ရီသီးပင် စိုက်ပျိုးရာသီ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်ရာ ဒေသခံတောင်သူများက စျေးကောင်းရရှိရန်မျှော်မှန်းပြီး အများအပြားစိုက်ပျိုး ထားကြကြောင်းလေ့လာသိရှိရပါသည်။

DOCA(ရှမ်း)

       သကြားပြောင်းဖူးသည် လူကြိုက်များသော သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပြောင်းဖူးကို သရေစာ အဖြစ် အမယ်မျိုးစုံပြုလုပ်စားသောက်ကြ၍ ဝယ်ယူစားသုံးမှုများပြီး ဈေးကွက်ခိုင်မာမှုရှိ၍ ရာသီ အလိုက် သီးထပ်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ပခုက္ကူမြို့ ကုန်စိမ်း သီးနှံဈေးကွက်သို့လည်း သကြားပြောင်းဖူးစိုက်ပျိုးမှုများသော ပခုက္ကူကျွန်းကျေးရွာများဖြစ်သည့် ကျွန်းဦး၊ ကျွန်းညို၊ ကျွန်းညိုကြီး၊ ရွာသစ်၊ ကံလှ၊ နန်းတော်ရပ်၊ တင်းဂတ်၊ သံပုရာပင်ကုန်း၊ ဘောလုံးခုံ၊ လိပ်ကုန်းကျေးရွာများအပြင် မြစ်ခြေ၊ ကမ္မမြို့များနှင့် အခြားမြို့နယ်များဖြစ်သည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းရှိ အထက်ညဉ့်၊ အောက်ညဉ့်၊ သစ်ထောက်ကျွန်း ကျေးရွာများမှ ဝင်ရောက်အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

          သကြားပြောင်းဖူးဈေးနှုန်းများအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ(ပထမပတ်)တွင် ပြောင်းဖူး အရွယ် အစား၊ အစေ့ အကြီးအသေး အောင်မြင်မှုနှင့် သီးနှံလတ်ဆတ်မှုအပေါ်မူတည်၍ သကြား ပြောင်းဖူးစိမ်း တစ်ဖူးလျှင် လက်ကားဈေး ကျပ်(၃၀၀-၄၀၀)၊ လက်လီဈေး တစ်ဖူးလျှင် ကျပ်(၅၀၀-၄၀၀)၊ ပြောင်းဖူးပြုတ်တစ်ဖူးလျှင် ကျပ်(၆၀၀-၅၀၀) ဈေးဖြစ်ကြောင်း၊ ယခင် အောက်တိုဘာလ (စတုတ္ထပတ်)နှင့် ဈေးနှုန်းနှိုင်းယှဉ်ပါက သကြားပြောင်းဖူးဈေးငြိမ်နေ၍ အရောင်းအဝယ်ဖြစ် ကြောင်း၊ ဒေသတွင်းစိုက်ခင်းများမှ ယခုအချိန်တွင် မြစ်ရေတက်ချိန်ဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးမှု မရရှိသေး၍ အခြားမြို့နယ်များဖြစ်သည့် ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပုပ္ပါးဒေသထွက်ပြောင်းဖူးများ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ် အတွင်းရှိ ကျေးရွာများမှ ပခုက္ကူဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ပြောင်းဖူးသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ခွန်အား ဖြစ်စေပြီး ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွှတ်သော သီးနှံတစ် မျိုးဖြစ်၍ ဝယ်ယူစားသုံးမှု မြင့်မားခြင်းကြောင့် နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်သွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ မြို့ပေါ်ရှိ စားသောက်ဆိုင်များ၊ အကြော်ဆိုင်များ၊ အသုပ်မျိုးစုံဆိုင်များမှ ဝယ်ယူမှု များကြောင်း သိရှိရသည်။

DOCA(မကွေး)

    လူတို့သည် သံပုရာသီးကို နေ့စဉ်အမျိုးမျိုးပြုလုပ်၍ စားသုံးကြပါသည်။ သံပုရာသီးကို ကျန်းမာရေးအရ အသုံးပြုသလို အသုပ်မျိုးစုံပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြပါသည်။ သံပုရာ သီးကို ပခုက္ကူမြို့အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျွန်းဦး၊ ကျွန်းညို၊ ကံလှကျေးရွာများနှင့် မြစ်ခြေ၊ ကမ္မမြို့ ဥယျာဉ်ခြံမြေများတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြကြောင်း သိရသည်။

          သံပုရာပင်သည်နှစ်ရှည်ပင်ဖြစ်သည့်အတွက် တစ်ခါစိုက်ပျိုးပြီးလျှင်ပင် နှစ်ရှည်ထိုင်၍ စားရ သောသီးနှံပင်ဖြစ်ပါသည်။ သံပုရာပင်ကို တစ်ချို့မှာ အိမ်ခြံဝန်းထဲတွင် တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးကြ သလို စီးပွားဖြစ်လည်းစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ သံပုရာပင် တစ်ပင်လျှင်ထွက်ရှိသော ပျမ်းမျှအသီးနှုန်းမှာ (၇၀-၉၀)အထိ ထွက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ပခုက္ကူ ဈေးကွက်သို့ အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများမှ လာရောက်ရောင်းချကြောင်းသိရပါသည်။ ပခုက္ကူ ဈေးကွက်တွင်ရောင်းချလျက်ရှိသော သံပုရာသီး ဈေးနှုန်းများအနေဖြင့် ယခုနိုဝင်ဘာလ(ပထမပတ်)တွင် ဆယ်လုံးလျှင် ကျပ်(၂၅၀၀)၊ တစ်လုံးလျှင် ကျပ်(၂၈၀)ဈေးဖြင့် ရောင်းချလျက်ရှိပြီး အောက်တိုဘာလ(စတုတ္ထပတ်)နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တစ်လုံး လျှင် ကျပ်(၉၀)ခန့်  တက်နေကြောင်း၊ သံပုရာသီးများကို ပခုက္ကူဈေးကွက်မှတစ်ဆင့် မြို့ပေါ်ရှိ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ကုန်စိမ်းဈေးကွက်များသို့လည်း တင်ပို့ရောင်းချကြောင်း၊ ယခုအချိန်တွင် သံပုရာသီးထွက်ပေါ်ချိန် ကုန်ဆုံးခါနီးကာလ ဖြစ်သောကြောင့်  ပိုမိုအရောင်း အဝယ်သွက်ကြောင်း ဈေးကွက်မှ သိရပါသည်။

DOCA(မကွေး)