ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှုသတင်း

      ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်အတွင်း မန်ကျည်းပင်များ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက် မှုများရှိပြီး ကျေးရွာနှင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များမှ စုဆောင်းရောင်းချလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ မန်ကျည်းသီးမှည့်ကို အစေ့ပါနှင့် အစေ့လွတ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားရာ အစေ့လွတ်မန်ကျည်းမှည့်များက ဈေးကွက်တွင် ပိုမိုဝယ်လိုအားရှိကြောင်း၊ အကြောင်းမှာ အစေ့ထုတ်ပြီး အဆင်သင့်သုံးစွဲနိုင်ခြင်း၊ အကြောသင်ခြင်း၊ ချက်ပြုတ်ရာတွင် အဆင်ပြေခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

      ပုသိမ်ခရိုင်အတွင်း မန်ကျည်းသီးမှည့်ကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသခံအကြော်ဆိုင်များ၊ အဖျော် ယမကာဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် အိမ်တွင်းအသုံးပြုသူများက ဝယ်ယူလျက်ရှိသည်။ ဇူလိုင်လ တတိယပတ်အတွင်း အစေ့လွတ်မန်ကျည်းသီးမှည့်ကို တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် ၁၀,၀၀၀ မှ ၁၂၀၀၀ ထိ၊ အစေ့ပါမန်ကျည်းသီးမှည့်မှာ တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် ၆,၀၀၀ မှ ၇,၀၀၀ အထိ ရောင်းချနေကြောင်း ဒေသခံရောင်းချသူများထံမှ သိရသည်။

     ဈေးနှုန်းကွာခြားရခြင်းမှာ အစေ့လွတ်မန်ကျည်းမှည့်အား လူကြိုက်များပြီး လုပ်အားပိုမို လိုအပ် သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မန်ကျည်းသီးမှည့်ကို ဒေသအတွင်း စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း များတွင် အများဆုံးအသုံးပြုကြပြီး ပြည်ပသို့တင်ပို့မှုအနည်းငယ်ရှိကြောင်း ကုန်သည်များက ဖြည့်စွက် ပြောကြားသည်။

DOCA (ဧရာဝတီ)

      ပုသိမ်မြို့တွင်း၌ ယခုလတွင် အုန်းသီးဈေးကွက် အတန်ငယ်တည်ငြိမ်နေပြီး ဈေးနှုန်းများ သင့်တင့်မျှတမှုရှိကြောင်း ဈေးသည်များနှင့် စားသုံးသူများထံမှ သိရသည်။ ဒေသခံ အုန်းသီး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများအပြင် အနီးတစ်ဝိုက်မှ ကျေးရွာများမှလည်း အုန်းသီးများ ပို့ဆောင် ရောင်းချနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

   အုန်းသီး ထွက်ရှိတဲ့ ဒေသအချို့တွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲ ရှိနေတဲ့ အခြေ အနေတွေကြောင့် ဈေးကွက်ထဲကို အုန်းသီး အဝင်နည်းပြီး ဈေးမြင့်တက် လာတာကြောင့် မြန်မာမုန့် မျိုးစုံ ပြုလုပ်ရောင်းချသူတွေ အခက်တွေ့လာရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ "အုန်းသီးက အရင်ကဆို တနင်္သာရီ တိုင်းဘက်ကလည်း အဝင်များပြီး ယခုတွင်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲများ ရှိနေသည့်အတွက် ဧရာဝတီတိုင်း တစ်ခုထဲက ထွက်တဲ့ အုန်းသီးပဲ ဈေးကွက်ထဲ ဝင်တော့ ကုန်အဝင် နည်းတာနဲ့ ဈေးကအရင်ထက် အဆမတန်မြင့်သွားတယ်"လို့ ဧရာဝတီတိုင်းမှ အုန်းသီးအရောင်း ဝယ်ပြုလုပ်သူ တစ်ဦးကပြောပါတယ်။

    အုန်းသီးထွက်ရှိတဲ့ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း လက်ကားဈေးမှာတင် တစ်လုံး ကို ၂၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်ရှိနေပြီး ရန်ကုန်ဈေးကွက်တွင် ၃၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်ရှိနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ မြန်မာမုန့်အများစုမှာ အုန်းသီးက မပါမဖြစ် အစားအစာ တစ်မျိုးလည်းဖြစ်ပါတယ်။အခုလို အုန်းသီး ဈေးတွေကြီးလာတဲ့အတွက် မြန်မာမုန့်ရောင်းသူအချို့ မုန့်လုပ် ရောင်းချတာတွေ ရပ်နား ထားရတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ "အုန်းသီးဈေး တွေကတက် တခြားသကြား၊ ထန်းလျက်ဈေးကလည်း တက်လာတယ် ပြန်ရောင်းတဲ့ အခါ ဈေးတအားများရင်လည်း မစားကြတော့ဘူး လုပ်ထားလို့ ရောင်းမကုန်ရင်လည်း အရင်းရှုံးမှာဆိုတော့ မုန့်ရောင်းတာ ခဏ ရပ်ထားရတယ် "လို့ ရန်ကုန်က မြန်မာမုန့်လုပ် ရောင်းသူ တစ်ဦးကပြောပါတယ်။

   အုန်းသီးပင်က မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ၊ မြစ်ဝကျွန်း ပေါ်ဒေသများ အပြင်၊ အောက်ပြည် အောက်ရွာများ၌ သာမက မြေလတ်နှင့် အညာဒေသမှာလည်း ပေါက်ရောက် ပေမဲ့ အုန်းပင်ရှားပါးလာတာကလည်း ဈေးမြင့်တက်လာစေတဲ့ အကြောင်းအရင်းတခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က အုန်းသီး အခွံချွတ်တစ်လုံးကို ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း လက်ကားဈေးမှာ ၁၅၀၀ ကျပ် မှ ၂၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်သာ ရှိခဲ့ပြီး ငါးနှစ်ကာလအတွင်းမှာ အုန်းသီးဈေးစံချိန်တင် မြင့်တတ်လာတယ်လို့ အုန်းသီး အရောင်းဝယ်ပြုလုပ်သူတွေထံက သိရပါတယ်။

DOCA (ဧရာဝတီ)

      ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်မြို့နယ်အတွင်း ရှိ ဈေးများတွင် မင်းဂွတ်သီးများ အရောင်းအဝယ်စည်ကားလျက်ရှိပြီး၊ ဒေသခံများနှင့် အနီးနားမြို့များမှ ကုန်သည်များက ဝယ်ယူ ရောင်းချမှုများ ပြုလုပ်နေကြသည်။ မင်းဂွတ်သီးများကို အခြားဒေသများမှ ကုန်တင်ကား၊ သုံးဘီးယာဉ်နှင့် ဆိုင်ကယ်များဖြင့် တင်ပို့လာရောက်ရောင်းချကြပြီး၊ ဈေးနှုန်းများအနေဖြင့် အရွယ်အစားနှင့် အရည်အသွေးကို လိုက်၍ တစ်လုံးလျှင် (၁၀၀/၂၀၀/၃၀၀/၅၀၀) ကျပ် အထိ ရှိကြောင်း သိရသည်။

        ပုသိမ်မြို့ရှိ  မြို့မဈေး ၊ ဘူတာဈေးနှင့်ကမ်းနားဈေးများတွင် မင်းဂွတ်သီးများကို ရောင်းချ လေ့ရှိပြီး၊ ဒေသခံများအနေဖြင့် စားသုံးရန်တင်မဟုတ် ဆေးဖက်ဝင်အသီးအဖြစ်လည်း ဝယ်ယူသုံးစွဲ ကြသည်။ ဒေသခံများမှလည်း "မင်းဂွတ်သီးက ချဉ်ပြုံးပြီး အရသာရှိတာကြောင့် ဝယ်လိုအား မြင့်တယ်၊ အထူးသဖြင့် မိုးရာသီမှာ ပိုရောင်းကောင်း" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၊ ပုသိမ်မြို့မှ ကုန်သည်အချို့သည် မင်းဂွတ်သီးများကို ပဲခူး၊ ရန်ကုန်နှင့် မွန်ပြည်နယ်တို့မှတစ်ဆင့် တင်ပို့ရောင်းချကြပြီး၊ ဒေသအလိုက် ဈေးကွက်တန်ဖိုး ကွာခြားမှုများရှိကြောင်း သိရသည်။

DOCA (ဧရာဝတီ)

      ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန၊ မြောင်းမြခရိုင် အိမ်မဲမြို့နယ်တာဝန်ခံဒေါ်ဇင်မာသန်းနှင့်      ဝန်ထမ်းများသည်(၂၁.၇.၂၀၂၅)ရက်နေ့၊ နံနက်(၀၈း၀၀) နာရီအချိန်တွင် မြို့နယ်ကုန်ဈေးနှုန်း တည်ငြိမ်ကျဆင်းရေး ကော်မတီဥက္ကဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များ၏ ဦးဆောင်ကြီးကြပ်မှုဖြင့် သာသနာဗိမာန်ကျောင်းရှေ့တွင် ဆန်၊ စားအုန်းဆီ၊ ကြက်ဥတို့ကို သက်သာသောဈေးနှုန်းများဖြင့် ပြည်သူများအား ရောင်းချပေးခဲ့ပါသည်။

       ထိုသို့ရောင်းချပေးရာတွင် စားသုံးသူပြည်သူများအား ကြက်ဥတစ်လုံး (၃၅၀)၊  ဆန်တစ်ပြည်(၂၀၀၀)၊ စားအုန်းဆီ ၁ပိဿာ(၇၀၀၀) အစရှိသည့်သက်သာသော ဈေးနှုန်းများဖြင့် စားသုံးသူပြည်သူများအား မည်သူမဆိုလွတ်လပ်စွာဝယ်ယူနိုင်ရန် ရောင်းချပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(ဧရာဝတီ)

       ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် ဆီထွက်သီးနှံ (မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပဲမျိုးစုံ) စိုက်ပျိုးမှု အဓိကဒေသဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မြေပဲ စိုက်ဧက အနည်းငယ်ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း ဈေးကွက်ဝင်မှု ကောင်းမွန် နေဆဲဖြစ်သည်။ ပုသိမ်၊ မြောင်းမြ၊ မအူပင်၊ ဟင်္သာတ စသည့်ခရိုင်များတွင် အဓိကစိုက်ပျိုးပြီး ဒေသအလိုက် မတူညီသောမျိုးစေ့များ (ဥပမာ - မြေပဲကြီး၊ မြေပဲသေး) ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

    ဧရာဝတီတိုင်းမှ ထွက်ရှိသော မြေပဲလုံးဆံအသစ်များသည် ဇွန်လတွင် ဈေးကွက်သို့ အပြည့်အဝ ဝင်ရောက်လာပြီဖြစ်ကာ၊ မအူပင်နှင့် ဟင်္သာတဈေးကွက်များတွင် အရောင်းအဝယ်အများဆုံးဖြစ်သည်။ ယခုဇူလိုင်လ၊ စတုတ္ထအပတ်တွင် ၁ ပြည်လျှင် ၁၀,၀၀ဝ ကျပ် မှ ၁၀,၅၀ဝ ကျပ် (အရည်အသွေးပေါ်မူတည်) ၁တင်းလျှင် ၁၆၀,၀၀ဝ ကျပ် မှ ၁၆၈,၀၀ဝ ကျပ် ဖြစ်ပြီး ယခင်အပတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှု ရှိပြီး၊ ဝယ်လိုအား အနည်းငယ်ကျဆင်းနေသော်လည်း စားသုံးသူများ၏ ဝယ်ယူမှုမှာ ပုံမှန်ရှိသည်။

    ဈေးကွက်ဝယ်ယူမှုအခြေအနေဖြင့် ဒေသခံ လ္ဘက်/အကြော်ဆိုင်များ၊ ပဲအမျိုးမျိုးရောင်းချသည့် ကုန်စုံဆိုင်များ  ၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမှ ကုန်သည်ကြီးများမှ ဝယ်ယူလျက်ရှိပါသည်။ ဇွန်လအတွင်း မိုးစပါး စိုက်ရန်ပြင်ဆင်မှုကြောင့် လယ်သမားအချို့ မြေပဲအဟောင်းများကို အမြန်ရောင်းချလာခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်တွင် ရောင်းအားတိုးလာသည်။ သို့သော် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွင် ပဲအမျိုးမျိုး၏ဈေးနှုန်း ကျဆင်းမှုကြောင့် ပြည်တွင်းဈေးနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်ဟု ကုန်သည်များက သုံးသပ်သည်။ မိုးရာသီတွင် မြေပဲစိုက်ပျိုးမှု လျော့နည်းလာမည်ဖြစ်သဖြင့် ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လများတွင် ဈေးနှုန်းတဖြည်းဖြည်း တက်လာနိုင်သည်။ ဧရာဝတီတိုင်းမှ ထွက်ရှိသောမြေပဲများသည် အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သည်ဟု သတင်းများရှိသဖြင့် ပြည်ပသို့တင်ပို့မှုအတွက် ဝယ်လိုအား ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

DOCA (ဧရာဝတီ)