ပဲစဉ်းငုံပင်သည် အပူပိုင်းဒေသများနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိပြီး နှစ်ရှည်ပင် ဖြစ်သော်လည်း (၁)နှစ်ခံသီးနှံပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ပဲစဉ်းငုံကို မိုးသီးနှံအဖြစ် အထက်မြန်မာ ပြည်အပူပိုင်းခြောက်သွေ့သော ဒေသများဖြစ်သည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသ ကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မြေနီကျောက်စရစ်၊ မြေနီသဲဝန်း၊ နုန်းမြေ စေးတို့တွင် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။ ပဲမျိုးနွယ်ဝင်အပင်များတွင် ပဲစဉ်းငုံပင်သည် မိုးခေါင်ဒဏ် ကို အလွန်ခံနိုင်သော အပင်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း မိုးရေချိန် (၁၆)လက်မအောက် နည်းသော ဒေသများတွင် ရေသွင်း၍ စိုက်ပျိုးသင့်ပြီး ပထမစိုက်ပျိုးချိန် (၂)လတွင် မြေအစိုဓါတ် ကောင်းစွာရှိရ မည်ဖြစ်သည်။
ပဲစဉ်းငုံအား ပင်တောင်နှင့် ပင်ပြန့်ဟူ၍(၂)မျိုးရှိပြီး အသက်ရက်အလိုက် သက်လျင်(ရေဆင်း-၃၊ ရေဆင်း -၁၀)၊ သက်လက် (ရေဆင်း -၄၊ ရေဆင်း- ၉၊ ငါးဆံ)၊ သက်ကြီး (ရေဆင်း -၆၊ ရေဆင်း- ၈ ၊ သူဌေးကုန်း၊ ကျွဲခြံ) ဟူ၍ အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြရာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားချိန်တွင် ပဲစဉ်းငုံအနီ၊ ပဲစဉ်းငုံ အဖြူဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသည်။ ရက်ပေါင်း (၁၆၀)အောက်ကို သက်လျင် (သက်ငယ်)၊ ရက်ပေါင်း (၁၆၀-၂၀၀)ကြားကို သက်လက်၊ ရက်ပေါင်း (၂၀၀)အထက်ကို သက်ကြီးဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားကြသည်။ စိုက်ဧက (၁)ဧကလျှင် သက်ကြီးမျိုး (၉၆၀၀)ပင်၊ သက်လက်မျိုး (၁၄၀၀၀)ပင်နှင့် သက်လျင်မျိုး (၄၃၀၀၀)ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ပဲစဉ်းငုံပင်အား သီးသန့် (သို့)သီးညှပ်သီးနှံအဖြစ် စိုက်ပျိုးကြသည်။ သီးသန့်စိုက်ပျိုးရာတွင် သက်တန်းရက်အလိုက် သတ်မှတ်ထားသော အပင်အရေအတွက် ဝင်အောင်စိုက်သင့်ပါသည်။ သီးညှပ် သီးနှံအဖြစ်စိုက်ပျိုးရာတွင် (၁)တန်းနှင့်(၁)တန်းကြား ပဲတီစိမ်း၊ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ဝါ၊ နေကြာ၊ နှံစားပြောင်း (၃)တန်းမှ (၅)တန်းအထိ သီးညှပ်စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ပင်ကြား၊ တန်းကြားအနေဖြင့် သက်ကြီး (၁ပေ × ၅ပေ)၊ သက်လက် (၁ပေ × ၃ပေ)၊ သက်ငယ် (၆လက်မ × ၂ ပေ) အကွာအဝေးထား၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ သီညှပ်သီးနှံဆိုလျှင် အပင်ကြား(၁ပေ- ၃ ပေ)နှင့် တန်းကြား (၇ ပေ - ၁၀ ပေ)အထိ စိုက်ပျိုးနိုင်ပါသည်။ ပင်ကြား၊ တန်းကြား အကွာအဝေးသည် စိုက်ပျိုးသည့်ရည်ရွယ်ချက်၊ မြေအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ကွာခြားနိုင်ပါသည်။
စိုက်ဧက (၁) ဧကလျှင် ပင်ကြား၊ တန်းကြားမတူညီခြင်း၊ စိုက်ပျိုးနည်းပေါ်မူတည်၍ ပဲစဉ်းငုံမျိုး (၄)ပြည်၊ (၆)ပြည်၊ (၈)ပြည်သာ အသုံးပြုရပါသည်။ မျိုးစေ့ပေါက် ရာခိုင်နှုန်း (၈၅)အထက်ရှိသော မျိုးစေ့ကိုသာ စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သက်ကြီးမျိုးကိုသာ အဓိကထားစိုက်ပျိုး၍ သီးညှပ် သီးနှံအဖြစ်အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်ပျိုးပြီးအစပိုင်းတွင် ကြီးထွားမှုနှေးသောကြောင့် ပေါင်းပင်၊ မြက်ပင်များ သေချာရှင်းလင်းရပါသည်။ စိုက်ပျိုးပြီး (၂)ပတ်မှစ၍ အပွင့်ပွင့်သည့်အချိန်အထိ အထွက် တိုးရွက်ဖျန်းအားဆေးရည် (၄)ကြိမ်၊ (၅)ကြိမ် ဖျန်းပေးနိုင်ပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းစေရန်အတွက် ပိုတက်စီယမ်၊ ကယ်လ်စီယမ်၊ ဇင့် ၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်ဓါတ်တို့လည်း လိုအပ်ပါသည်။ ရောဂါသယ်သော စုပ်စားပိုးအမျိုးမျိုးနှင့် သီးတောင့်ကျရောက်သည့်အချိန် သီးလုံးဖောက်ပိုးများကို အပွင့်မပွင့်မီ ကြိုတင် ကာကွယ်နှိမ်နင်းထားရပါသည်။ အပွင့်ပွင့်သည့်အချိန်တွင် မိုးရွာလွန်ခြင်း ၊အစိုဓါတ်နည်းခြင်း၊ အပူချိန် မြင့်လွန်းခြင်းများနှင့် ကြုံပါက အထွက်နှုန်းလျော့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းအခြေအနေနှင့် လွတ်အောင် စိုက်ရပါသည်။ သီးညှပ်သီးနှံဖြစ်သည့်အတွက် ထယ်ထိုးခြင်း၊ ကြောင်းဆွဲခြင်း၊ ပေါင်းနှုတ်ခြင်း၊ မြက်နှုတ်ခြင်းများအား ပဲစဉ်းငုံပင်အတွက် သီးသန့်လုပ်ကိုင်စရာမလိုသောကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်လည်း သက်သာစေပါသည်။ ပဲစဉ်းငုံများကို သက်ကြီးမျိုးနှင့် သက်လတ်မျိုးများအား ဧပြီလ၊ မေလနှင့် ဇွန်လတို့တွင် နောက်ဆုံးထားစိုက်ပျိုး၍ သက်ငယ်မျိုးများကို ဩဂုတ်လမှ အောက်တိုဘာလ (ပထမပတ်)တွင် နောက်ဆုံးထားစိုက်ပျိုးကြသည်။ ပဲစဉ်းငုံပင်များသည် ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ မက်လအထိ အများဆုံးသီးနှံ ပေါ်ချိန်ဖြစ်ပြီး သီးနှံမပေါ်မီ ကြားသီးနှံများ နှုတ်သိမ်းရသဖြင့် အပိုဝင်ငွေများလည်း ရရှိနိုင်ပါသည်။
စိုက်ဧက (၁)ဧကလျှင် မျိုးစေ့ (၄)ပြည်၊ (၆)ပြည်၊ (၈)ပြည်သာ ကုန်ကျပြီး အထွက်နှုန်းအနေ ဖြင့် သက်ကြီးမျိုး စိုက်ဧက (၁)ဧကလျှင် တင်း(၃၀)မှ (၄၀)နှုန်း၊ သက်ငယ်မျိုး စိုက်ဧက (၁)ဧကလျှင် တင်း (၂၀)အောက် ထွက်ရှိပါသည်။ ထိုသို့ အရင်းအနှီးနည်း၍ အထွက်နှုန်းကောင်းမွန်သောကြောင့် တောင်သူကြီးများအနေဖြင့် ယခင်နှစ်ကထက် ယခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးမှုပိုမိုများပြားလာသည်ဟု သိရှိရပါ သည်။ ၂၀၂၄-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ သီးနှံပေါ်ချိန်တွင် ကုန်သည်များအနေဖြင့် ပဲစဉ်းငုံနီ (၁)တင်းလျှင် ကျပ်(၁၀၀၀၀၀)မှ စတင် ရောင်းဝယ်မှုရှိခဲ့ပြီး ယခုနှစ်တွင် ပဲစဉ်းငုံနီ (၁)တင်းလျှင် ကျပ်(၈၀၀၀၀)မှ စတင် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။
မကွေးမြို့၊ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (မကွေးကုန်စည်ဒိုင်)၌ ၂၀၂၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ လ (ပထမပတ်)တွင် ပဲစဉ်းငုံနီ (၁)တင်း လျှင် ကျပ်(၈၀၀၀၀)၊ (ဒုတိယပတ်)တွင် ပဲစဉ်းငုံနီ (၁) တင်းလျှင် ကျပ် (၈၁၀၀၀-၈၃၅၀၀) စျေးနှုန်းဖြင့် ရောင်းဝယ်လျက်ရှိကြပြီး ကုန်သည်ပွဲစားများမှာ လည်း ဝယ်ရ၊ ရောင်းရ၊ လွယ်ကူလျက်ရှိကြောင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ အဓိကထား တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း မကွေးမြို့၊ ကုန်သည်လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးထံမှ သိရှိရပြီး ပဲစဉ်းငုံသီးနှံများမှာလည်း ပြည်တွင်းစားသုံးမှု နည်းပါးပြီး ပြည်ပသို့တင်ပို့ရသော သီးနှံဖြစ်၍ နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေအတွက် တစ်ဖက်တစ်လှမ်းမှ အထောက်အကူပြုနိုင်ခြင်း၊ ရင်းနှီးငွေနည်းပါး၍ အကျိုးအမြတ်ရရှိခြင်း၊ လုပ်သားခ ကုန်ကျစရိတ်သက် သာခြင်းတို့ကြောင့် တောင်သူများ အဓိကထားစိုက်ပျိုးသင့်သည့် ပဲသီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု မေးမြန်း သိရှိရပါသည်။
DOCA(မကွေး)