၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် သီဟိုဠ်စေ့ တင်ပို့မှုမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၈ သန်းကျော် ဝင်ငွေရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ကာလတူနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိုးမြင့်လာကြောင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမသုံးလအတွင်း သီဟိုဠ်စေ့ တင်ပို့မှုသည် ယခင်နှစ် ကာလတူ၌ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၉၂ သန်း နီးပါးရှိရာမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၆ သန်း နီးပါး (၂၂.၅၄%) တိုးလာကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယား စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာန၏ အစီရင်ခံစာအရ သိရှိရသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀ နိုင်ငံသို့ သီဟိုဠ်စေ့တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်စျေးကွက် အပေါ် ဆက်လက်မှီခိုနေရခြင်းမှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ ဗီယက်နမ်သည် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံ၏ သီဟိုဠ်စေ့အဓိကတင်ပို့သည့်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၆.၈ သန်းခန့်တန်ဖိုးရှိ သီဟိုဠ်စေ့များကို တင်သွင်းကာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စုစုပေါင်း သီဟိုဠ် စေ့တင်ပို့မှုတန်ဖိုး၏ ၉၉.၆၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိကြောင်း အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ကာလတူနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကမ္ဘောဒီးယားမှ ဗီယက်နမ်သို့ သီဟိုဠ်စေ့ တင်ပို့မှု သည် ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှုမှ ဒေါ်လာ ၃၀၀ သန်းနီးပါး ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ဗီယက်နမ်ပြီးလျှင် ထိုင်ဝမ်သည် ဒုတိယအကြီးဆုံးစျေးကွက်ဖြစ်ပြီး သီဟိုဠ်စေ့ တင်ပို့မှုမှ ဒေါ်လာ ၄၁၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ငွေရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်က ဒေါ်လာ ၁၃၁,၀၀၀ ခန့်ရှိရာမှ ၂၀၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့ကြောင်း၊ အခြားတင်ပို့သည့် နိုင်ငံ များမှာ တူရကီ၊ ယူအေအီး၊ နယ်သာလန်၊ ဂျပန်၊ ပြင်သစ်နှင့် နယူးဇီလန်တို့ဖြစ်ကြောင်း၊ တစ် ချိန်တည်းတွင် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်တို့သို့ တင်ပို့မှုမှာ ၂၀၂၆ခုနှစ် ပထမသုံးလတာ ကာလအတွင်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
ကမ္ဘောဒီးယား သီဟိုဠ်စေ့အသင်း (CAC) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Suy Kokthean က ကမ္ဘော ဒီးယား၏ သီဟိုဠ်စေ့ကဏ္ဍသည် လက်ရှိတွင် အထူးသဖြင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ် မှုများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း၊ ယခုနှစ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သည့် အေးသောရာသီဥတု နှင့် မိုးရွာသွန်းမှု တိုးလာခြင်းသည် သီဟိုဠ်ပန်းပွင့်ချိန်ကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေကြောင်း၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ သီဟိုဠ်စေ့ကဏ္ဍအတွက် အဓိကပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း၊ ကြာမြင့်စွာ အေးသောရာသီနှင့်အတူ ပန်းပွင့်ချိန်အတွင်း မိုးရွာသွန်းမှုသည် အထွက်နှုန်းကို သိသိ သာသာ ဆုံးရှုံးစေကြောင်း၊ ပူပြင်းသော ရာသီရောက်လာချိန်တွင် အပူလွန်ကဲမှုက ပန်းများကို ထပ်မံပျက်စီးစေပြီး ခြောက်သွေ့သွားစေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဆက်လက်၍ Kokthean က ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာလည်း အဓိကစိန်ခေါ်မှု တစ်ရပ်အဖြစ် ရှိနေသေးကြောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားတောင်သူများသည် သိုလှောင်ရောင်းချရန် အတွက် သီဟိုဠ်စေ့များကို အခြောက်ခံသည့်အလေ့အထကို မကျင့်သုံးသေးဘဲ လတ်ဆတ်သော သီဟိုဠ်စေ့များအဖြစ်သာ ရောင်းချနေကြကြောင်း၊ တောင်သူများအနေဖြင့် အခြောက်ခံသည့် အလေ့အထကို ကျင့်သုံးမည်ဆိုပါက ၎င်းတို့၏ သီဟိုဠ်စေ့ထုတ်ကုန်များကို ပိုမိုကြာရှည်စွာ သို လှောင်နိုင်ပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်စျေးနှုန်းများဖြင့် ညှိနှိုင်းရောင်းချနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း မှတ်ချက် ပြုခဲ့သည်။
CAC သည် အထွက်နှုန်း အတက်အကျမခွဲခြားဘဲ ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချရန်နှင့် အမြတ် အစွန်းများ မြှင့်တင်ရန်အတွက် အော်ဂဲနစ်မြေသြဇာများ ထုတ်လုပ်သုံးစွဲရန် တောင်သူများကို အားပေးလျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် CAC သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကမ္ဘောဒီးယား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သီဟိုဠ်စေ့ဖိုရမ် (CIF) ကို ကျင်းပရန် ပြင်ဆင်နေပြီး ဝယ်ယူမှုလုပ်ငန်းများ မြှင့်တင်ရန်နှင့် တောင်သူများအတွက် စျေးနှုန်းတည်ငြိမ်စေရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
အဆိုပါပွဲသည် အထူးသဖြင့် ဗီယက်နမ်၊ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့မှ နိုင်ငံတကာ ဝယ်လက်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်ရန်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ဝယ်ယူရေးဌာနများ ထူထောင်နိုင်ရန် တိုက်တွန်းနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း၊ Kokthean က အစိုးရအနေဖြင့် သီဟိုဠ်စေ့ ပြုပြင် ထုတ်လုပ်မှုကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ပြုလုပ်ထားပြီးဖြစ်သော်လည်း CAC သည် တောင်သူ များအတွက် စျေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှုကို ပိုမိုအာရုံစိုက်နေကြောင်း၊ CAC အသင်းသည် တောင်သူများ အား ပံ့ပိုးကူညီရန် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် ဦးစားပေးအနေဖြင့် တောင်သူများ အတွက် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ပြီး မျှတသည့်စျေးနှုန်းများ ထိန်းသိမ်းပေးရန်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။
Kokthean က ပြည်တွင်းထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် အားကောင်းခိုင်မာစေရေးသည်လည်း အရေးကြီးပြီး ပြည်တွင်းပြုပြင်ထုတ်လုပ်သူ အများအပြားသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်ငွေ ပြဿနာ များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း၊ သီဟိုဠ်စေ့ ကုန်ကြမ်းများကို ပြည်တွင်းမှဝယ်ယူအသုံးပြုခြင်းကို အားပေးခြင်းသည် ယခုလက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် အထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
Source: Khmer Times, 23 April 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)