“ကွမ်းရွက်ဝါဆို၊ ကွမ်းခွေပြာသို” ဆိုသည့်စကားပုံများအတိုင်း ကွမ်းပင်များကို ဝါဆိုလများတွင် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ကွမ်းစိုက်ပျိုးရာတွင် နည်းနှစ်နည်းဖြစ် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ ကွမ်းစိုက်သူများသည် ကွမ်းစိုက်ရန်အတွက် (၃) ပေ အရှည်ရှိသော ဝါးခြမ်းကြားတွင် ကွမ်းညွန့်များကို ချည်ထားရပါသည်။ ဝါးခြမ်းပြားကလေးများကို ယာယီအဖြစ်ထားပြီး ကွမ်းညွှန့်များတိုင်ထိပ်သို့ ရောက်လာသည့်အခါ ကွမ်းမှသာ တိုင်ရှည်များဖြစ် စိုက်ပျိုးကြရပါသည်။ ကွမ်းစိုက်ပျိုးရာတွင် ကွမ်းပင်တန်းနှစ်တန်းကြားတွင် တစ်ပေခွဲခန့် ခြားထားရပါသည်။ အပင်တစ်လခွဲသားအရွယ်တွင် နွားချေးဆွေး၊ ထုံးမှုန့်၊ ဆေးရွက်ကြီး မှုန့်များကို ရောနှောပြီး ကွမ်းပင်ခြေရင်းများတွင် ဖြူးပေးခြင်းအားဖြင့် ကွမ်းပင်များ ပိုးမကျစေရန် အတွက် ကာကွယ်ရာရောက်နိုင်ပါသည်။ ကွမ်းပင်များအား ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီတို့တွင် (၁၅) ရက် တစ်ကြိမ် ရေသွင်းပေးရပါသည်။ ပူလွန်းသောရာသီအချိန်တွင် (၁၀) ရက် တစ်ကြိမ်ရေသွင်းပေးရပါ သည်။ ကွမ်းရွက်များ ကြီးထွားစေရန်အတွက် ရွက်ဖျန်းမြေဩဇာကို အသုံးပြုပေးခြင်းဖြင့် ကွမ်းရွက်များ အရောင်လှပပြီး အရွက်များမှာလည်း ကြီးထွားလာပါသည်။ ကွမ်းပင်များကို စိုက်ပျိုးပြီး (၃) လ သက်တမ်းကြာလျှင် ကွမ်းရွက်စတင်ခူးနိုင်ပါသည်။ ကွမ်းရွက်များကို ခူးရာတွင် ပင်ခြေပိုင်းမှ ဘေးအတက်မှ ထွက်လာသည့် ကွမ်းရွက်ကလေးများကို ခူးယူရပါသည်။ ကွမ်းပင်များအရွက်များ တဖြည်းဖြည်းကြီးလာသည့်အခါ နေဒဏ်၊ မိုးဒဏ်များကို ခံနိုင်ရန်အတွက် အမိုးအကာများဖြင့် ကာရံ ထားရပါသည်။ ကွမ်းရွက်များ ခူးယူရာတွင် စနစ်တကျခူးယူမှသာ အပင်များ ထိခိုက်မှုမရှိဘဲ ဈေးကောင်း ရနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ကွမ်းရွက်များအား တစ်နှစ်ပတ်လုံး ခူးယူရောင်းချပြီးနောက် ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ခန့် ကွမ်းပင်များအား ခွေလေ့ရှိပါသည်။ ကွမ်းခွေရာသီမှာ မတ်လနှင့် ဧပြီလများ တွင် လုပ်ကိုင်လေ့ရှိပါသည်။ ကွမ်းခွေသည်မှာ ကွမ်းခြံတစ်ခြံလုံးရှိ ကွမ်းပင်များကို မြေပြင်တွင် တပြေး ညီအောင် ပြုလုပ်ထားပြီး ပထမစိုက်ပျိုးထားသည့် ကွမ်းခြံနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်နေရာတွင် ကျင်းတူးထား ကာ အပင်များကို မကျိုးမပဲ့စေရန် အပေါ်ညွန့် (၂) ပေအမြစ်ကို ကွမ်းတိုင်တွင် ချည်ထားပြီး မြေကြီးများ ဖြင့် ဖွဖွလေးပြန်ဖုံးထားရပါသည်။ ကွမ်းခွေခြင်းနည်းဖြင့် ကွမ်းခြံတစ်ခြံသက်တမ်းသည် (၁၀) နှစ် သက်တမ်းထိ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ ကွမ်းပင်များ စိုက်ပျိုးရာတွင် ကွမ်းပင်များသည် အသန့်ကြိုက်သည့် အတွက် ကွမ်းပင်စိုက်ရာတွင် အသေးစိတ်ဂရုစိုက်ရပါသည်။ တချို့ဒေသများတွင် ကွမ်းခြံအတွင်း ဝင်ရောက်ပြီး ကွမ်းရွက်များခူးယူသည့်အခါ ခြံအတွင်းစီးရန်အတွက် ဖိနပ်ကို သီးသန့်ထားလေ့ရှိပါသည်။ ကွမ်းပင်များသည် အလွန်နုနယ်သည့်အတွက် ပိုးမွှားများမကြရောက်စေရန်အတွက် အထူးဂရုစိုက်ရပါ သည်။ ကွမ်းပင်များအနေဖြင့် ရိုးမဲဆစ်ပြုတ်ရောဂါ၊ ကြက်တူရွေးမျက်စေ့ရောဂါများ ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ကွမ်းခြံပိုးကျလျှင် တစ်ခြံလုံး ပြုတ်သည့်အတွက် ဆုံးရှုံးမှုများနိုင်ပါသဖြင့် နေ့စဉ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ် ပြီး ပိုးမွှားကြသည့် အရိပ်အယောင်တွေ့ရှိပါက အပင်များကို နှုတ်ယူပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးရပါသည်။ ခြံ အတွင်းလည်း ပိုးသတ်ဆေးများ ဖြန်းပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ရပါသည်။ ကွမ်းပင်များအထွက်ကောင်းသည့် ရာသီမှာ မိုးရာသီနှင့် နွေရာသီများတွင် ရေပေးသွင်းပြီး စိုက်ပျိုးသည့်အတွက်လည်း ကွမ်းအထွက် ကောင်းပါသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် ကွမ်းခြံအများစုသည် ကွမ်းများပြန်လည်ခွေသည့်အတွက် ဆောင်း တွင်းရာသီတွင် ကွမ်းအထွက်နှုန်းနည်းပါသည်။ ယခုရာသီသည် မိုးရာသီဖြစ်သည့်အတွက် ကွမ်းများ လှိုင်လှိုင်ထွက်ပေါ်သည့်အတွက် ကွမ်းဈေးနှုန်းမှာ ဈေးနှုန်းအသင့်အတင့်ရှိပါသည်။ ဒေသအလိုက် ကွမ်း အမျိုးအစားများအခေါ်အဝေါ်မှာ အမျိုးမျိုးရှိပါသည်။ ပြည်မြို့နယ်ဒေသတစ်ဝိုက်အတွင်း ကွမ်းအခေါ် အဝေါ်များမှာ ထွက်ရှိသည့် မြို့အမည်များကို အစွဲပြုပြီး အင်းမကွမ်း၊ ဝက်ပုတ်ကွမ်း၊ အောင်လံကွမ်း စသည့် အမည်များဖြင့် ဈေးကွက်အတွင်း အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ကြပါသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် ကွမ်း အထွက်နှုန်းနည်းသည့်အတွက် ကွမ်းဈေးနှုန်းမှာ ကျပ် (၁၂၀၀၀) နှင့် (၂၀၀၀၀) နှုန်းအထိ ဈေးကောင်း ရရှိပြီး ယခုအချိန်မှာ မိုးတွင်းရာသီဖြစ်သည့်အတွက် ကွမ်းဈေးနှုန်းမှာ ကျပ် (၅၀၀၀) မှ (၈၀၀၀) နှုန်းဖြင့် ဈေးကွက်အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နေပါကြောင်း သိရှိရပါသည်။ DOCA(ပဲခူး)