ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးမရေရာမှုများကြားတွင် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ရည်မှန်းချက်ကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန်အတွက် ပို့ကုန်တန်ဖိုးတိုးမြှင့်ရေး မဟာဗျူဟာ (၃) ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော အစီအစဉ်တစ်ရပ်၌ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသားပို့ကုန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Fajarini Puntodewi က အဆိုပါ မဟာဗျူဟာများမှာ (၁) ပို့ကုန်ဈေးကွက် လက်လှမ်းမီမှု တိုးချဲ့ရေး၊ (၂) ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မြှင့်တင်ရေးနှင့် (၃) ပို့ကုန်ဈေးကွက်နှင့် တင်ပို့မည့်ထုတ်ကုန် အမျိုးအစားများကွဲပြားစုံလင်လာစေရေးတို့ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ပထမမဟာဗျူဟာအရ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်များအတွက် ပိုမိုယှဉ်ပြိုင်နိုင် သော အကောက်ခွန်နှုန်းထားများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော ဈေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့်များ ရရှိစေရန် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို အပြီးသတ်ချုပ်ဆိုခြင်းနှင့် ထိရောက်စွာအသုံး ချခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ လက်ရှိတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက် ၂၅ ခုတွင် ပါဝင်ထားပြီး ၎င်းတို့အနက် အင်ဒိုနီးရှား-ယူအေအီး ဘက်ပေါင်းစုံစီးပွားရေး မိတ်ဖက်သဘောတူညီချက် (IUAE-CEPA)၊ အာဆီယံလွတ်လပ်သောကုန်သွယ်ရေးဒေသ (AFTA) နှင့် အင်ဒိုနီးရှား-ဩစတြေးလျ CEPA (IA-CEPA) တို့ ပါဝင်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် ဥရောပသမဂ္ဂ (IEU-CEPA)၊ ပီရူး (IP-CEPA)၊ ပင်လယ်ကွေ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (GCC-FTA)၊ တောင်ကိုရီးယား (IK-CEPA)၊ ဂျပန် (IJEPA)၊ တရုတ် (ACFTA) နှင့် နယူးဇီလန် (AANZFTA) တို့နှင့် ချုပ်ဆိုထားသော ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်များလည်းပါဝင်ကြောင်း သိရပါသည်။ ဒုတိယမဟာဗျူဟာအရ ကုန်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနသည် အထူးသဖြင့် အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (MSMEs) ၏ ပို့ကုန်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို အကူအညီပေးခြင်း၊ စီးပွားရေးချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက် ပေးခြင်း (Business Matching) နှင့် ကုန်သွယ်ရေးမြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်များမှတစ်ဆင့် မြှင့်တင် သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ တတိယမဟာဗျူဟာအနေဖြင့် ပို့ကုန်ဈေးကွက်များနှင့် တင်ပို့မည့်ထုတ်ကုန်များကို ကွဲပြားစုံလင်အောင် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်စွမ်းဆောင်ရည်သည် ဈေးကွက်တစ်ခု သို့မဟုတ် ကုန်စည်အမျိုးအစားအနည်းငယ်အပေါ်သာ အလွန်အမင်း မှီခိုနေရခြင်းကို လျှော့ချသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ Puntodewi က အဆိုပါ မဟာဗျူဟာ (၃) ရပ်သည် ပို့ကုန်ကဏ္ဍကို နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုအတွက် အဓိက မောင်းနှင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်လာစေရန်၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးရန်နှင့် နိုင်ငံခြားဝင်ငွေတိုးမြှင့်ပေးရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် ကုန်စည်ပြပွဲများ၊ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များစေလွှတ်ခြင်း၊ Business Matching အစီအစဉ်များနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေး မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများကို အရှိန်မြှင့်ဆောင်ရွက်နေပြီး နိုင်ငံရပ်ခြားရှိ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ် ၄၆ ဦး (Trade Attachés နှင့် Indonesia Trade Promotion Centers – ITPCs) ကလည်း ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအတွင်း အင်ဒိုနီးရှား၏ ပို့ကုန်တန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၃.၂၀ ဘီလီယံရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၈.၃၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၅.၇၃ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ၎င်းမှာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (Oil & Gas) ပို့ကုန် ၃၄.၃၈ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ရေနံမဟုတ်သော ပို့ကုန် ၇.၀၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ မေလအထိ စုစုပေါင်းပို့ကုန်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၅.၃၆ ဘီလီယံရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃.၀၂ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက် ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုတိုးတက်မှုကို ရေနံမဟုတ်သော ပို့ကုန်ကဏ္ဍက ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၀ ဒသမ ၁၉ ဘီလီယံဖြင့် ၃.၈၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပို့ကုန်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ ဒသမ ၁၇ ဘီလီယံဖြင့် ၁၂.၇၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။
Antara News
DOCA (ရန်ကုန်)