ရှမ်းမြောက်ဒေသထွက် မက်မန်းသီး သည် အေးမြသော ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝမြေဆီလွှာ ကောင်းမွန်မှုကြောင့် အလုံးကြီးပြီး အရသာထူးကဲလှသည့် ဒေသထွက် အဖိုးတန် ရတနာတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၏ အေးချမ်းလှသော ကုန်းမြင့်ဒေသများ၊ အထူးသဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နှင့် နောင်ချို၊ ကျောက်မဲ၊ လားရှိုး ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများသည် မက်မန်းသီး အကောင်းဆုံး စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းရာ ကမ္ဘာဦးမြေများ ဖြစ်ကြပါသည်။
၁။ ဒေသဂုဏ်ဆောင် ကွတ်ခိုင်မက်မန်းသီး
ရှမ်းမြောက်ဒေသ၊ ကွတ်ခိုင်ဘက်မှ ထွက်ရှိသော မက်မန်းသီးများသည် အခြားဒေသထွက် များနှင့်မတူဘဲ အလုံးကြီးမျိုး (Table Type) ဖြစ်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အစေ့သေးပြီး အသားထူသည့်အပြင် အချဉ်ဓာတ်နည်းကာ ကောက်ကာငင်ကာ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် သီးစားရန် အလွန်သင့်တော်သော ကောင်းသတင်းကျော်ဇောသည့် သီးစားမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်း၏ ချိုမြိန် ဆိမ့်အီသော အရသာကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ သစ်သီးဝလံချစ်သူများအကြား ဈေးကွက် အတွင်း အမြဲတမ်း ရောင်းအားကောင်းကာ နာမည်ကြီးလှပါသည်။
၂။ သဘာဝပေးသည့် ရာသီဥတုနှင့် စိုက်ပျိုးမှုပုံစံ
မက်မန်းပင်များသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၅၀၀ ကျော်ရှိပြီး ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြလှသည့် ကုန်းမြင့်ဒေသများကို နှစ်သက်ကြပါသည်။ ရှမ်းမြောက်ဒေသ၏ ကိုက်ညီလှသော တောင်ကုန်းမြေပြင်နှင့် မိုးရေချိန်တို့ကြောင့် မက်မန်းပင်များသည် ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လများတွင် စိုက်ပျိုးပြီး နွေဦးကာလ မေလနှင့် ဇွန်လများတွင် စတင်ဆွတ်ခူးကာ ဈေးကွက်ထဲသို့ လှိုင်လှိုင်ဝင်ရောက်လာလေ့ ရှိပါသည်။
၃။ တန်ဖိုးမြှင့် ထုတ်ကုန်များနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်း
မက်မန်းသီးကို လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် စားသုံးကြရုံတင်မကဘဲ ဒေသတွင်း အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်း (MSME) များအနေဖြင့် တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန် များအဖြစ် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ကြပါသည်။ ရှမ်းမြောက်ထွက် မက်မန်းသီးများကို အခြေခံ၍ မက်မန်းယို၊ မက်မန်းချိုချဉ်၊ မက်မန်းတော်ဖီ၊ မက်မန်းသီး ဆားရည်စိမ်၊ သဘာဝမက်မန်းဝိုင် စသည်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ကာ ပြည်တွင်းဈေးကွက်သာမက နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမှတစ်ဆင့် ပြည်ပအထိပါ တိုးချဲ့တင်ပို့နိုင်မည့် စီးပွားရေးအလားအလာကောင်းများ ရှိနေပါသည်။
၄။ ကျန်းမာရေးအတွက် ဆေးဖက်ဝင်ခြင်း
ရှမ်းမြောက်ဒေသထွက် မက်မန်းသီးကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ဗီတာမင် C၊ ပိုတက်ဆီယမ်နှင့် Antioxidant (ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း) များ ကြွယ်ဝစွာ ရရှိနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် အစာခြေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါကို ကျဆင်းစေခြင်း နှင့် အရိုးအဆစ်များကို သန်မာစေခြင်း စသည့် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အဖိုးတန်လှသော ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။
၅။ ရာသီဥတုနှင့် မြေဆီလွှာ ရွေးချယ်ခြင်း
- ရာသီဥတု - ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၀၀၀ ကျော်၊ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြပြီး နွေရာသီတွင် အလွန်မပူသော ကုန်းမြင့်ဒေသများကို နှစ်သက်ပါသည်။
- မြေအမျိုးအစား - ရေစီးရေလာကောင်းမွန်ပြီး နုန်းမြေ သို့မဟုတ် သဲနုန်းမြေစပ်စပ် ဖြစ်ရပါမည်။ မြေပွရပါမည်။
- pH တန်ဖိုး - မြေဆီလွှာ၏ ချဉ်ဖန်နှုန်း (pH) ၅.၅ မှ ၆.၅ ဝန်းကျင်တွင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ထွန်းပါသည်။
၆။ မျိုးပွားခြင်းနှင့် ပျိုးပင်ရွေးချယ်ခြင်း
- မျိုးပွားနည်း - အစေ့မှ စိုက်ပျိုးနိုင်သော်လည်း သီးပွင့်နောက်ကျပြီး မိခင်ပင်အတိုင်း မျိုးမမှန်နိုင်သဖြင့် ကိုင်းကူးနည်း (Grafting) သို့မဟုတ် မြေထုပ်စည်းနည်း ဖြင့် ပွားထားသော ပျိုးပင်များကိုသာ အဓိက စိုက်ပျိုးကြပါသည်။
- ပျိုးပင်ရွေးချယ်ခြင်း - ရောဂါနှင့် ပိုးမွှားကင်းစင်ပြီး သန်မာသော ကိုင်းကူးပျိုးပင်များကို ရွေးချယ်ပါ။
၇။ စိုက်ကွင်းပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးခြင်း
- စိုက်ကျင်းပြင်ဆင်ခြင်း - အကျယ် ၂ ပေ၊ အနက် ၂ ပေခွဲရှိသော စိုက်ကျင်းများကို တူးပါ။ ကျင်းထဲသို့ နွားချေးဆွေး (သို့) သဘာဝမြေဩဇာ၊ အပေါ်ယံမြေတို့နှင့် ရောစပ်၍ စိုက်ကျင်းအပြည့် ပြန်ဖို့ထားပါ။
- စိုက်ကွာဝေး - တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်၊ တစ်တန်းနှင့်တစ်တန်းကို အနည်းဆုံး ၁၅ ပေမှ ပေ ၂၀ အကွာအဝေး ထားရှိရပါမည်။
- စိုက်ပျိုးချိန် - မိုးဦးကျကာလ ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လ များသည် ပျိုးပင်ချစိုက်ရန် အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်ပါသည်။
၈။ အပင်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း
- ရေပေးသွင်းခြင်း - အပင်ငယ်စဉ်တွင် ရေမှန်မှန်လောင်းပေးရပါမည်။ အပင်ကြီးလာလျှင် မိုးရေဖြင့် လုံလောက်သော်လည်း အပွင့်ပွင့်ချိန်နှင့် အသီးတင်ချိန် (နွေဦးကာလ) တွင် ရေမပြတ်စေရန် အထူးဂရုစိုက်ရပါမည်။
- မြေဩဇာကျွေးခြင်း - တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ် (မိုးဦးနှင့် မိုးနှောင်း) သဘာဝမြေဩဇာ (သို့) ကွန်ပေါင်းမြေဩဇာကို အပင်ခြေပတ်လည်တွင် ကျွေးပေးရပါမည်။
- ကိုင်းဖြတ်ခြင်း - နှစ်စဉ် ဆောင်းရာသီ (အပင်နားချိန်) တွင် အပင်အတွင်းပိုင်းသို့ နေရောင်ခြည် ကောင်းစွာရစေရန် ကိုင်းခြောက်များ၊ ရောဂါရနေသောကိုင်းများနှင့် ထောင်တက်နေသော ကိုင်းမတ်များကို ဖြတ်တောက်ပစ်ရပါမည်။
၉။ ပိုးမွှားနှင့် ရောဂါကာကွယ်ခြင်း
- အဖြစ်များသောပိုး - အသီးထိုးယင်ကောင်များနှင့် ပျပိုးများ ကျရောက်တတ်သောကြောင့် မီးခိုးမှိုင်း တိုက်ခြင်း၊ ပိုးပြေးဆေးဖျန်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
- ရောဂါ - မှိုကြောင့်ဖြစ်သော အရွက်ပြောက်ရောဂါနှင့် အမြစ်ပုပ်ရောဂါများ ဖြစ်တတ်သဖြင့် ရေဝပ်ခြင်းမရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပြီး လိုအပ်ပါက မှိုသတ်ဆေး သုံးစွဲရပါမည်။
၁၀။ ဆွတ်ခူးခြင်း
- သက်တမ်း - ကိုင်းကူးပင်များသည် စိုက်ပျိုးပြီး ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ် အတွင်း စတင်အသီးသီးပါသည်။
- ဆွတ်ခူးချိန် - မေလနှင့် ဇွန်လများတွင် အသီးများ စိမ်းဝါရောင် သို့မဟုတ် နီညိုရောင်သို့ ပြောင်းလဲလာချိန်တွင် လက်ဖြင့် ဂရုတစိုက် ဆွတ်ခူးရပါမည်။
ခြုံငုံ၍ဆိုရသော် ရှမ်းမြောက်ဒေသထွက် မက်မန်းသီးသည် သဘာဝတရားက ပေးသနား ထားသည့် ဒေသထွက် ရတနာတစ်ပါး ဖြစ်ပါသည်။ အရသာထူးကဲပြီး ဆေးဖက်ဝင်သည့်အပြင် စနစ်တကျ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ပြီး နည်းပညာမြှင့် တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ ပိုမိုထုတ်လုပ် နိုင်မည် ဆိုပါက ဒေသခံတောင်သူများနှင့် တိုင်းပြည်စီးပွားရေးကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ များစွာအထောက် အကူပြုနိုင်မည့် သီးနှံတစ်ခု ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါသည်။
DOCA(ရှမ်း)