သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း ပဲတီစိမ်း/ပဲပုတ်အပြင် အခြားသော အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကိုပါ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ ထပ်မံတင်ပို့နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများ ပွင့်လန်းလာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း သိရသည်။
မေလ ၁၅ ရက်နေ့က Bloomberg နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် အမေရိကန် ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ် ဂျေမီဆင်ဂရင်းယား (Jamieson Greer) က ပေကျင်းမြို့တွင် ပြုလုပ်မည့် သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့် သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်တို့၏ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီး၌ အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို ဒေါ်လာ “ဘီလီယံပေါင်းများစွာ” ထပ်မံဝယ်ယူရန် တရုတ်နိုင်ငံက သဘောတူညီချက်များ လက်မှတ်ရေးထိုးလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
လွန်ခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလက နှစ်ဖက်စလုံးသည် တစ်နှစ်လျှင် ပဲပုတ်တန်ချိန် ၂၅ သန်း ဝယ်ယူရန် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြကြောင်း ဂရင်းယားက ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အမေရိကန်အနေဖြင့် “ယခုခရီးစဉ်ကြောင့် လာမည့်သုံးနှစ်အတွင်း နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးရှိသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များကို ထပ်မံဝယ်ယူမည့် သဘောတူညီချက်များကို မြင်တွေ့ရရန်” မျှော်လင့်ထားသည်။ “ဒါက စုစုပေါင်းပမာဏပါ။ ပဲပုတ်တင်မကဘဲ အခြားထွက်ကုန်တွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
အလားတူပင် မေလ ၁၄ ရက်နေ့က ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော Fox News နှင့် အင်တာဗျူးတွင်လည်း မစ္စတာထရမ့်က “တရုတ်နိုင်ငံက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်တွေကို ပိုပြီးဝယ်ယူသွားမှာပါ” ဟု အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ” တန်ဖိုးရှိမည့် အုပ်စုတွင် မည်သည့်ပစ္စည်းများပါဝင်မည် သို့မဟုတ် ပဲပုတ်ပါဝင်ဦးမည်ကိုမူ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပေ။ လေ့လာဆန်းစစ်သူများနှင့် ကုန်သည်များကမူ မနှစ်က ပဲပုတ်သဘောတူညီချက်သည်လည်း ယခုအစီအစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ ထိုသဘောတူညီချက် တစ်ခုတည်းတင် ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံကျော် တန်ဖိုးရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ပဲပုတ်သည် လောလောဆယ်တွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ပဲပုတ်တင်သွင်းသူဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ အမေရိကန်၏ အကြီးမားဆုံး ပို့ကုန်ဖြစ်သည်။ ပဲပုတ်သည် ထရမ့်၏ သမ္မတသက်တမ်း နှစ်ခုစလုံးအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးညှိနှိုင်းမှုများတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ပဲပုတ်ဝယ်ယူမည့် ကတိကဝတ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနေပြီး၊ ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် ယခုနှစ်ကုန်တွင် ထပ်ဆောင်းဝယ်ယူမှုများရှိလာရန် မျှော်လင့်ထားကြောင်း ဂရင်းယားက ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ ဆိုတာက သိပ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်အများကြီး မဖော်ဆောင်ပေမဲ့ ‘နှစ်ကုန်’ ဆိုတဲ့ စကားစုက တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ သီးနှံဟောင်းပဲပုတ်တွေကို ဝယ်ယူမှာမဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ပြောင်းလဲညွှန်းဆိုနေပါတယ်” ဟု အာရှကုန်သည်တစ်ဦးက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလတုန်းက ထရမ့်သည် မကြာသေးမီကမှ ရိတ်သိမ်းထားသော အမေရိကန်သီးနှံများထဲမှ ပဲပုတ်တန်ချိန် ၈ သန်း ထပ်မံဝယ်ယူမည့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ဤဖြစ်နိုင်ခြေမှာ အလွန်နည်းပါးသွားပြီဟု ကုန်သည်များက ယုံကြည်ကြသည်။
ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်မီ ဈေးကွက်အတွင်း၌ ပေကျင်းအနေဖြင့် ပဲပုတ်ဝယ်ယူမှု ပစ်မှတ်ကို တန်ချိန် ၂၅ သန်းထက် ပိုမိုတိုးမြှင့်လိမ့်မည်ဟု မမျှော်လင့်ထားကြပေ။ ဤအမြင်ကို မေလ ၁၄ ရက်နေ့က အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး Scott Bessent ပြောကြားချက်က ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့ပြီး ၎င်းက လက်ရှိသဘောတူညီချက်သည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။
ကုန်သည်များသည် ပဲပုတ်သွင်းကုန်ခွန် လျှော့ချပေးနိုင်မည့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေကြသည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် တရုတ်ပုဂ္ဂလိကပဲပုတ်ကြိတ်ခွဲရေးစက်ရုံများ အမေရိကန်ပဲပုတ်များကို ပြန်လည်ဝယ်ယူနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။ မနှစ်က သွင်းကုန်ခွန်မြင့်မားမှုကြောင့် ၎င်းတို့သည် လပေါင်းများစွာ ဝယ်ယူမှုများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကြရသည်။ ထိုအချိန်က တရုတ်နိုင်ငံပိုင် လုပ်ငန်းများသာလျှင် ယင်းထုတ်ကုန်ကို ဆက်လက်ဝယ်ယူခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။
Source : VN Express
DOCA (ရန်ကုန်)